پایان یک وقفه هشتساله
جهان صنعت– دوازدهمین دوسالانه بینالمللی کاریکاتور تهران پس از هشتسال وقفه با تاکید سخنرانان بر بازگشت کاریکاتور ایران به عرصه گفتوگوی جهانی، نقش ماندگار هنر در بیان واقعیتهای اجتماعی و ضرورت تحرک بیشتر در دیپلماسی فرهنگی به کار خود پایان داد؛ رویدادی که با حضور هنرمندانی از ۷۰ کشور جهان بار دیگر اعتبار بینالمللی این برند هنری را برجسته کرد. مراسم اختتامیه و اهدای جوایز دوازدهمین دوسالانه بینالمللی کاریکاتور تهران روز یکشنبه پنجمبهمن با بیش از یکساعت تاخیر در کوشک باغ هنر با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، علیرضا زاکانی شهردار تهران، مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدباقر اعلمی رییس سازمان فرهنگیهنری شهرداری تهران، آیدین مهدیزاده رییس شورای سیاستگذاری دوسالانه و مدیرکل هنرهای تجسمی، مهدی خراسانیزاده نایبرییس شورای سیاستگذاری دوسالانه و معاون هنری سازمان فرهنگیهنری شهرداری، سیدمحمدحسین حجازی مدیرعامل منطقه فرهنگیگردشگری عباسآباد و جعفر واحدی رییس موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر برگزار شد.
در ابتدای این برنامه مسعود شجاعی طباطبایی، دبیر دوسالانه طی سخنانی گفت: دوسالانه کاریکاتور تهران بهعنوان یکی از رویدادهای محوری هنرهای تجسمی با هدف نمایش توان، عمق و گستردگی هنر کاریکاتور ایران در ابعاد بینالمللی برگزار شد و در این دوره با حضور هنرمندانی از ۷۰ کشور جهان، جلوهای کمنظیر از اعتبار جهانی خود را به نمایش گذاشت. او با تاکید بر مشارکت هنرمندان از پنج قاره جهان افزود: این دوره فرصتی بیبدیل برای ارائه آثار خلاقانه و نقادانه با تنوعی غنی از سبکها، رویکردهای بصری و محتوایی فراهم کرد و نشان داد که کاریکاتور همچنان یکی از زبانهای موثر و زنده هنر معاصر در جهان است. او احیای رسمی خانه کاریکاتور ایران بهعنوان دبیرخانه دائمی دوسالانه کاریکاتور تهران را نقطهعطف مدیریتی این دوره دانست و گفت: این اقدام که تحت مدیریت عباس قاضیزاهدی انجام شد، بهطور مستقیم موجب ارتقای چشمگیر کیفیت فنی و اجرایی دوسالانه به سطحی کمنظیر شد. در این مسیر تلاشهای شبانهروزی عباس قادری و تیم اجرایی خانه کاریکاتور ایران نقش تعیینکنندهای داشت. به گفته او، در مجموع بیش از ۴۶۰۰اثر از ۷۰کشور جهان در چهار بخش تخصصی به دبیرخانه دوسالانه ارسال شد که شامل بخش کارتون موضوعی با محوریت«عجله»، کارتون با موضوع آزاد، بخش کمیکاستریپ با موضوع آزاد و بخش کاریکاتور چهره بود. شجاعیطباطبایی با اشاره به بخش کاریکاتور چهره خاطرنشان کرد: این بخش با تمرکز ویژه بر تجلیل از پیشکسوتان برجسته هنر طنز ترسیمی ایران، از جمله پرویز شاپور، اردشیر محصص، استاد غلامعلی لطیفی و استاد جواد علیزاده برگزار شد. او حجم گسترده مشارکت بینالمللی را عاملی دانست که دوازدهمین دوسالانه بینالمللی کاریکاتور تهران را به نقطهعطفی تاریخی تبدیل کرد و گفت: این رویداد بار دیگر بر نقش محوری هنرمندان ایرانی در عرصه هنر انتقادی و طنزآمیز جهانی تاکید کرد. این هنرمند در پایان بیان کرد: دوازدهمین دوسالانه بینالمللی کاریکاتور تهران نهتنها نمایشگاهی از خلاقیت و مهارت هنرمندان جهان بود بلکه گامی موثر در جهت تقویت همکاریهای فرهنگی بینالمللی و ایجاد فضایی برای گفتوگوی هنری، تبادل نظر و شکلگیری ارتباطات پایدار میان هنرمندان عرصه کارتون و کاریکاتور از کشورهای مختلف جهان بهشمار میآید.
پس از او آیدین مهدیزاده با اشاره به ضرورت تحرک بیشتر در عرصه هنرهای تجسمی گفت: ما عجله نکردیم حتی میتوان گفت که دیر هم کردهایم. انتظار میرفت خیلی زودتر از اینها وارد عمل شویم چراکه جهان منتظر هنرمندان ایران و منتظر شنیدن خبرهای خوب از هنر این سرزمین است. او با تاکید بر اهمیت نگاه رو به آینده در برگزاری رویدادهای هنری افزود: این اتفاق را به فال نیک میگیریم و امیدواریم با حمایت دوستان و همراهی مجموعههای فرهنگی، مسیر پیشرو با قدرت بیشتری ادامه پیدا کند. امیدوارم این حرکت آغاز فتوحات خوبی برای هنرهای تجسمی کشور باشد؛ فتوحات و دستاوردهایی که جامعه هنری مدتهاست در انتظار آن است.
علیرضا زاکانی با اشاره به سطح کیفی این رویداد گفت: آنچه در این دوره شاهد بودیم، کاری بسیار فاخر و ارزشمند بود؛ رویدادی که با دریافت بیش از ۴۴۰۰اثر از ۸۵۰هنرمند و ۷۰کشور جهان جلوهای روشن از ظرفیت بالای هنر کاریکاتور در عرصه بینالمللی را به نمایش گذاشت. او با تاکید بر همافزایی نهادهای فرهنگی در برگزاری این رویداد افزود: در شکلگیری این دوسالانه، مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیریت شهری تهران، سازمان فرهنگیهنری شهرداری تهران و مجموعه فرهنگی عباسآباد دست به دست هم دادند و پس از هشتسال وقفه، این توفیق حاصل شد که دوازدهمین دوسالانه بینالمللی کاریکاتور تهران بار دیگر برگزار شود. شهردار تهران با اشاره به نقش ماندگار هنر در انتقال پیامهای اجتماعی و انسانی تصریح کرد: زمان هنر، زمان ماندگاری است. سخنان و پیامهای ارزشمند زمانی که در قالب هنر بیان میشوند، میتوانند صداها را امتداد دهند و در حافظه تاریخ ماندگار شوند. در این میان هنر کارتون و کاریکاتور از شیوایی و قدرت بیانی برخوردار است که میتوان بر آن تکیه و بهترین مفاهیم را در قالب آن منعکس کرد.
زاکانی ادامه داد: ملت ایران در طول تاریخ خود با ظلم و فشار مواجه بوده و نظام سلطه همواره تلاش کرده است شکستهای خود را با تحمیل هزینه به ملت ایران جبران کند. بیان هنرمندانه واقعیتهای امروز جهان، دوگانگیهای موجود و حقانیت مردم ایران میتواند مظلومیت این ملت را در سطح جهانی بهدرستی و بهصورت ماندگار بازتاب دهد. او با تاکید بر نقش هنر در گفتوگوی اجتماعی گفت: هنر این امکان را فراهم میکند که نهتنها با جهان بلکه با جامعه خودمان نیز سخن بگوییم. گفتوگو با سطوح مختلف جامعه از طریق زبان هنر اهمیت بالایی دارد چراکه میتواند حامل پیامهای امیدبخش و ترسیمکننده آیندهای بهتر برای ایران عزیز باشد. شهردار تهران در پایان ابراز امیدواری کرد: امیدوارم این دوسالانه که امروز جشن آن را برگزار میکنیم و جوایز آن به برگزیدگان اهدا میشود، بهصورت مستمر و بدون وقفه در سالهای آینده ادامه پیدا کند و بتواند هم موجب دلگرمی اهالی هنر شود و هم جامعه هنردوست را از ثمرات خود بهرهمند کند.
در بخش پایانی سخنرانیها وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ابراز خرسندی از برگزاری دوباره این رویداد گفت: بسیار خوشحالم که پس از یک دوره وقفه، بار دیگر توفیق حضور در جشنواره دوسالانه کاریکاتور فراهم شد. هنر کاریکاتور در ایران بدون اغراق یکی از نمادهای روشن «ما میتوانیم» در عرصه هنر است. او با اشاره به پیشینه هنر کاریکاتور در ایران افزود: اگرچه عمر کاریکاتور به معنای مدرن آن در ایران حدود ۱۲۵سال است و نخستین نمونههای آن در نشریاتی همچون «ادب مشهد» منتشر شده اما مسیری که این هنر در بیش از یک قرن گذشته طی کرده بهویژه در دهههای اخیر و پس از پیروزی انقلاب اسلامی جایگاهی درخشان برای هنر ایرانی در عرصه جهانی رقم زده است. صالحی با تاکید بر نقش کاریکاتور در معرفی هنر ایرانی به جهان تصریح کرد: همانگونه که در بخشهای مختلف این رویداد و آثار ارائهشده مشاهده شد، کاریکاتور و کارتون از جمله حوزههای موفق هنر معاصر ایران هستند که توانستهاند فرصتهای مهمی برای تجلی هنر ایرانی در سطح بینالمللی فراهم کنند. او با قدردانی از برگزارکنندگان این دوره اظهار کرد: خوشحالکننده است که پس از یک دوره وقفه، این رویداد مهم با همت جمعی دوباره آغاز به کار کرده است. در این مسیر نقش و تلاشهای آقای شجاعیطباطبایی بهعنوان یکی از موسسان و چهرههای اثرگذار این عرصه، در حوزههای مختلف شایسته تقدیر است. وزیر فرهنگ و ارشاد با اشاره به نقش نسلهای مختلف هنرمندان کاریکاتور گفت: نسل ما خاطره نشریات اثرگذاری چون «گلآقا» و فعالیت هنرمندانی همچون کیومرث صابری، ایرج نیرومند و دیگر چهرههای شاخص را به یاد دارد؛ هنرمندانی که با تلاش خود مسیر کاریکاتور ایران را به مسیری رو به پیشرفت هدایت و انصافا کاریکاتور و کارتون را به یکی از موفقترین حوزههای هنر معاصر کشور تبدیل کردند. او در پایان با اشاره به گستره مشارکت بینالمللی این دوره خاطرنشان کرد: برگزاری این دوسالانه در یک بازه زمانی کوتاه ۴۰روزه و با حضور هنرمندانی از ۷۰کشور و ۸۵۰هنرمند، نشاندهنده اعتبار، شناسنامه روشن و جایگاه تثبیتشده این جشنواره و همچنین هنر کارتون و کاریکاتور ایران در سطح جهانی است.
