ونزوئلا؛ تهدید جدید غولهای نفتی
جهان صنعت- ونزوئلا باوجود اینکه بزرگترین دارنده ذخایر نفتی دنیا محسوب میشود قدرت زیادی در بازار نفت جهانی ندارد و این را میتوان به خوبی از بیتفاوتی بازار نسبت به جنگ واشنگتن و کاراکاس فهمید.
بررسی قیمتها در بازار جهانی نشان میدهد که روزشنبه ۱۳دیماه با آغاز حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا قیمت نفت تنها کمتر از ۵/۰درصد افزایش یافت. این در حالی است که انتظار میرفت با حمله به یککشور نفتی که ازقضا بزرگترین ذخایر اثباتشده جهان را دارد ریسک کاهش عرضه بهوجود آید و در پی آن قیمت نفت افزایش پیدا کند. با این حال این اتفاق رخ نداد و حتی روز دوشنبه ۱۵دیماه و پس از بازشدن بازار نفت جهانی و مشخصشدن وضعیت ونزوئلا نهتنها قیمت نفت افزایش اندکی نیافت بلکه قیمت نفت برنت حدود ۹۵/۰درصد کاهش یافت.
کاهش تولیدات بزرگترین دارنده ذخایر نفتی به کمتر از یکمیلیونبشکه باعث شده که این ابر قدرت در حوزه ذخایر نفتی قدرت خود را طی سالهای گذشته از دست بدهد اما با تغییرات ایجادشده بهنظر میرسد که ورق برای صنعت نفت این کشور برگشته است. فریدون برکشلی، رییس مرکز مطالعات انرژی وین با اشاره به این نکته که بازار بیتفاوت از کنار وقایع ونزوئلا گذشت، در اینباره به بازار میگوید: بازار جهانی نفت مدتهاست که عرضه ونزوئلا را نادیده گرفته و نسبت تحولات آن حساسیتی ندارد اما این کشور در درازمدت یک تهدید جدی برای تولیدکنندگان قدرتمند بازار خواهد بود.
او این احتمال را میدهد که از اوایل دههچهارمقرن شاهد رشد فزاینده تولید ونزوئلا باشیم چراکه این کشور دارای ذخایر بسبار بزرگ نفت بوده و با ورود شرکتهای بینالمللی به آن میتواند به جایگاه دهههای پیشین خود بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان بازگردد. رییس مرکز مطالعات انرژی وین در بخش دیگری از گفتگوی خود با اشاره به تقاضای مازاد موجود در بازار ادامه داد: آمریکا سعی خواهد داشت تا قیمتهای جهانی نفت از بازه ۶۰-۵۰دلار در بشکه برای برنت فراتر نرود. ضمن اینکه سهماههاول هرسال تقاضای جهانی نفت بهنسبت پایین است. بنابراین اندک وقفهای در تولید و عرضه نفت ونزوئلا تاثیری بر بازار نخواهد داشت.
متن کامل گفتگوی بازار با فریدون برکشلی، رییس مرکز مطالعات انرژی وین را در ادامه میخوانید:
باتوجه به اینکه ونزوئلا بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت جهان را در اختیار دارد فکر میکنید که حمله نظامی ترامپ به این کشور و ربودهشدن مادورو و احتمال اعمال تغییرات در حکومت این کشور چه تغییراتی را در بازار جهانی نفت ایجاد کند؟
نیمهشب ۲ژانویه۲۰۲۶ برای سالها در تاریخ مورد اشاره قرار خواهد. هیچکس خبر را باور نمیکرد. البته آمریکا ۳۵سال پیش هم اقدام مشابهی در پاناما انجام داده بود اما ونزوئلا را کسی باور نمیکرد. با اشتیاق منتظر بازشدن بازارهای مالی روز دوشنبه ۵ژانویه ماندم. بازار جهانی نفت بیاعتنا به وقایع ونزوئلا چند سنتی جابهجا شد. پیشاز آن در ۴ژانویه اوپکپلاس(گروه۸) اجلاس مجازی داشت. اجلاس در چند دقیقه تمام شد. هیچیک از وزرا اشارهای به تحولات ونزوئلا نداشتند.
ونزوئلا در سالهای دور جلوتر از عربستان و ایران بزرگترین تولیدکننده اوپک بود. از دهه۱۹۹۰ وقتی که احزاب چپ به قدرت رسیدند کمپانیهای بینالمللی بهتدریج ونزوئلا را ترک کردند. لازم به یادآوری است که هزینه توسعه، اکتشاف و تولید در صنعت نفت ونزوئلا نسبت به خاورمیانه بالاست. نفت خام سنگین ونزوئلا نیازمند تکنولوژی پیشرفته و تجهیزات مدرن است. تاسیسات باسرعت بیشتری مستهلک و غیرقابل استفاده میشوند.
صنعت نفت ونزوئلا در دهههای پیش بهترین و مجربترین کادر فنی را در اختیار داشت و در بین کشورهای عضو اوپک سرامد بود. در اواخر دهه۱۹۹۰ و اوایل دهه۲۰۰۰میلادی و با رویکارآمدن هوگو شاوز اعتصابات سراسری در صنعت نفت ونزوئلا که ماهها طول کشید به اخراج حدود نیمیاز کارکنان صنعت نفت انجامید. تعداد زیادی از پرسنل هم کار را ترک کردند و صنعت به سراشیبی افتاد. پس از آن ونزوئلا نتوانست حتی بر رکوردهای قبلی خود نزدیک شود.
حالا اما صنعت نفت ونزوئلا بهسختی روزانه یکمیلیونبشکه تولید میکند و تقریبا نیمیاز آن را به چین میفروشد. ونزوئلا با همین تولید اندک بیشترین میزان نفت نافروش دنیا را دارد. باتوجه به محدودیت ظرفیت ذخیرهسازی نفت این کشورها در پهنه آبهای دنیا سرگردان مانده است.
باتوجه به اظهارات مطرحشده از سوی ترامپ و مسوولان آمریکایی آینده صنعت نفت ونزوئلا را چطور پیشبینی میکنید؟ آیا تولید نفت در این کشور به روزهای اوج خود بازخواهد گشت؟
همانطور که اشاره شد بازار بیتفاوت از کنار وقایع ونزوئلا گذشت. در کوتاهمدت و میانمدت ونزوئلا نقشی در تامین تقاضای جهانی نفت ایفا نخواهد کرد. البته دنیا و بیشتر از همه آمریکا به نفت ونزوئلا نیازمند است.
نفت خام ونزوئلا سنگین بوده و از طرفی نفت خام شیل آمریکا بسیار سبک است. پالایشگاههای کمی در دنیا میتوانند نفت خام ونزوئلا و نفت خام شیل آمریکا را مستقیما مصرف کنند. بنابراین آمریکا نیازمند نفت ونزوئلاست تا آن را با نفت سبک شیل مخلوط کند. درواقع یکی از خریداران مهم نفت ونزوئلا آمریکاست.
بازار جهانی نفت مدتهاست که عرضه ونزوئلا را نادیده گرفته و نسبت تحولات آن حساسیتی ندارد اما در درازمدت ونزوئلا یک تهدید جدی برای تولیدکنندگان قدرتمند بازار خواهد بود. احتمالا از اوایل دهه چهارم قرن باید شاهد رشد فزاینده تولید ونزوئلا باشیم. ونزوئلا دارای ذخایر بسبار بزرگ نفت است. چنانچه شرکتهای بینالمللی ورود کنند میتواند به جایگاه دهههای پیشین خود بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان بازگردد.
آیا ممکن است کشورهایی همچون چین که بخش زیادی از نفت مورد نیاز خود را از ونزوئلا تامین میکردند حالا بهدنبال افزایش واردات خود از کشورهایی همچون ایران باشند؟
این درست است. هر بازیگری که از صحنه عرضه جهانی نفت خارج میشود هدیهای برای سایر بازیگران بازار جهانی است. چنانچه عرضه نفت ونزوئلا به چین قطع و یا کاهش یابد برای ایران فرصت مغتنمی است تا عرضه خود به چین را افزایش دهد.
چین در صنعت نفت ونزوئلا چندین پروژه در اختیار دارد. هیچمقام ونزوئلایی در مورد سرنوشت سرمایهگذاریهای چینی یا ایرانی در ونزوئلا صحبتی نکرده و بازگشت سرمایهگذاریها برحسب نفت است. از طرفی ونزوئلا پولی برای پرداخت ندارد. خیلی بعید است که هر دولتی که در ونزوئلا اختیارات را در دست گیرد قصد مصادره داراییهای چینی را داشته باشد. بنابراین قاعدتا چین به برداشت نفت از ونزوئلا ادامه خواهد داد اما درهرصورت هر میزان خالصی که از عرضه جهانی نفت کاسته شود به سود بقیه تولیدکنندگان است. این موضوع در شرایطی که بازار با مازاد عرضه نفت مواجه بوده بهنفع بازار و سایرین است. البته آمریکا سعی خواهد داشت تا قیمتهای جهانی نفت از بازه ۶۰-۵۰دلار در بشکه برای برنت فراتر نرود. درعینحال سهماهه اول هرسال تقاضای جهانی نفت بهنسبت پایین است. بنابراین اندک وقفهای در تولید و عرضه نفت ونزوئلا تاثیری بر بازار نخواهد داشت.
