واردات ۳۰‌میلیون دلاری در مقابل صادرات ۲/‌‌۳‌میلیارد دلاری!

جهان صنعت- افغانستان یکی از بازارهای اصلی صادرات کالاهای ایران است به‌طوری‌که سالانه ۲/‌‌۳‌میلیارد دلار صادرات به این کشور انجام می‌شود که حدود ۶۰‌درصد از آن از پایانه گمرکی دوغارون و از این منطقه اقتصادی صورت‌ می‌گیرد که میزان چشمگیری از بازار ۴۵‌میلیون نفری افغانستان را تامین می‌کند. در مقابل اما صادرات افغانستان به ایران در تراز تجاری منفی قرار دارد و فقط ۳۰‌میلیون دلار مواد خام وارد می‌شود.

در فاصله ۲۲۵کیلومتری جنوب شرقی شهر مشهد، شهرستان تایباد و در فاصله ۱۸کیلومتری شرق این شهرستان، منطقه ویژه اقتصادی دوغارون واقع شده است.

منطقه ویژه اقتصادی دوغارون در نقطه صفر مرزی با جمهوری اسلامی افغانستان قرار دارد و مهم‌ترین مرز صادراتی جمهوری اسلامی ایران و مهم‌ترین مرز زمینی کشور افغانستان برای ارتباط با دنیای خارج، مخصوصا اروپا و کشورهای حوزه خلیج‌فارس است و یکی از مهم‌ترین معبرها در مسیرهای ترانزیتی مهم جهان از جمله کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال – جنوب، کریدور حمل‌ونقل اروپا – قفقاز – آسیا(تراسیکا)، کریدور ۱۶‌هزار کیلومتری جاده ابریشم، کریدور ریلی تار و بزرگراه آسیایی تلقی می‌شود.

ظرفیت‌های جغرافیایی و اقلیمی

آنطورکه در برخی منابع آمده، برخورداری از ظرفیت‌های جغرافیایی و اقلیمی، استقرار در کریدورهای بین‌المللی و مسیر شبکه‌های حمل‌ونقل جاده‌ای، وجود گمرک دوغارون با بیش از ۱۰۰سال قدمت تاریخی به‌عنوان دروازه اصلی مبادلات تجاری با افغانستان، بر اهمیت این منطقه افزوده است و افغانستان از دیرباز به دلیل اشتراکات فراوان فرهنگی با جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشور دوست و همسایه همواره مورد توجه بوده و ولایت هرات به‌عنوان قطب اقتصادی کشور افغانستان در فاصله ۱۲۰کیلومتری مرز دوغارون، کانون توجه فعالیت تجار و فعالان اقتصادی در بازار هدف افغانستان بوده است.

ایجاد منطقه ویژه اقتصادی دوغارون در زمینی به مساحت ۸۷۰۰هکتار(بزرگ‌ترین منطقه ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران) با هدف تسهیل سرمایه‌گذاری و با رویکرد بازار هدف(کشور افغانستان) در سال۱۳۸۷ در هیات وزیران و در سال۱۳۸۹ در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و شرکت توسعه و عمران دوغارون با بیش از ۱۲۰‌هزار نفر سهامدار از مردم شهرستان‌های تربت جام، تایباد و باخرز به‌عنوان سازمان مسوول تعیین شد.

اهداف تشکیل منطقه ویژه اقتصادی دوغارون

از اهداف تشکیل منطقه ویژه اقتصادی دوغارون ایجاد مکانی کاملا امن برای جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی، ایجاد کانونی فعال برای همکاری‌های مشترک اقتصادی بین‌المللی در همه زمینه‌های سرمایه‌گذاری(تولید، تجارت و خدمات بازرگانی)، کاهش هزینه‌های تولید به منظور ورود به بازارهای رقابتی جهانی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و ارتقای سطح اشتغال منطقه، اجرای سیاست‌های توسعه منطقه‌ای و ایجاد قطب‌های اقتصادی و صنعتی، ارتقای سطح تکنولوژی و بهره‌گیری از فناوری‌های برتر و نوین اقتصادی، نگهداری کالا به منظور پشتیبانی از تولید داخلی و تامین مواد اولیه و قطعات یدکی مورد نیاز ماشین‌آلات خطوط تولید و تامین نیازمندی‌های کشورهای همسایه، تمهید مقدمات و تامین زیرساخت‌های مورد نیاز برای اجرای طرح عظیم توسعه محور شرق عنوان شده است.

آنطورکه مدیرعامل منطقه آزاد دوغارون اعلام کرده، امروزه حدود ۶۰‌درصد از کل حجم صادرات ما به افغانستان از این پایانه گمرکی انجام می‌شود و بخشی از بازار ۴۵‌میلیون نفری این کشور را تامین می‌کند.

بنابر گفته مودودی، از منظر استراتژیک و ژئوپلیتیک، افغانستان به‌دلیل محدودیت دسترسی به دریاهای آزاد ناچار است نیاز خود را از مسیرهای ترانزیت زمینی از طریق همسایگانش تامین کند. از دیرباز تاکنون نیز کالاهای ایرانی حدود ۳۰‌درصد از کل نیاز این کشور را تامین کرده‌اند که تلاش‌ها برای افزایش این میزان روزافزون ادامه دارد.

تردد روزانه ۱۳۰۰ کامیون باری

مدیرعامل منطقه آزاد دوغارون همچنین بیان کرد که همکاری‌های تجاری دو کشور نیز به‌خصوص در سال‌های اخیر رشد فزاینده‌ای داشته به‌طوری‌که روزانه حدود ۱۳۰۰کامیون باری درحال تردد از این پایانه هستند و در مقایسه با دو پایانه دیگر یعنی «میلک» و «هریرود»، حدود نیمی از کل تجارت بازرگانان ایرانی با طرف‌های افغانستانی را تحت‌پوشش قرار می‌دهد.

مدیرعامل منطقه آزاد دوغارون می‌گوید که چشم‌انداز اجرایی ما، تبدیل منطقه آزاد دوغارون به یک International Economy HUB است که بتواند در سطح بین‌المللی ایفای نقش کند. هدف چیست؟ اینکه دوغارون به دروازه صادرات محصولات افغانستانی تبدیل شود تا تجار این کشور بتوانند نه‌فقط به ایران بلکه به جهان غرب، محصولات خود را برسانند.

آنطورکه گفته می‌شود امروزه صادرات افغانستان به ایران در تراز تجاری منفی قرار دارد به این معنا که در برابر ۲/‌‌۳‌میلیارد دلار صادرات محصولات ایرانی، طرف افغانستانی فقط ۳۰‌میلیون دلار صادرات به کشور انجام می‌دهد که عمدتا هم موادخام هستند.

منبع: ایسنا