رونق بزرگ یا توهم آماری
جهان صنعت – رونق هوشمصنوعی در اقتصاد آمریکا بهعاملی فراگیر تبدیل شده که تصویر رشد اقتصادی، بازار سهام، سود شرکتها، تجارت خارجی، سهم نیروی کار از درآمد و حتی برداشت عمومی از بازار کار را دگرگون کرده است. گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد که بخش بزرگی از دادههای مثبت اقتصاد آمریکا زیر سایه سرمایهگذاری سنگین در هوشمصنوعی شکل گرفته و اگر این تب فروکش کند اثر آن بر اقتصاد واقعی شاید کمتر از چیزی باشد که در نگاه اول تصور میشود.
هوشمصنوعی اکنون چنان در اقتصاد آمریکا نفوذ داشته که تشخیص وضعیت واقعی اقتصاد را دشوار کرده است. اینفناوری مانند یکسامانه آبوهوایی قدرتمند تقریبا همه بخشهای اقتصاد را تحت تاثیر قرار داده است؛ از رشد تولید ناخالص داخلی و سود شرکتها گرفته تا بازار سهام، تجارت خارجی و حتی احساس مردم نسبتبه آینده شغلی خود. شدت این اثرگذاری تا جایی است که رخدادهایی مانند تعرفهها و جنگ با ایران که در شرایط عادی میتوانستند شوکهایی بسیار بزرگ برای اقتصاد باشند زیر سایه تب هوشمصنوعی قرار گرفتند. درواقع رونق هوشمصنوعی باعث شده تصویر اقتصاد آمریکا همزمان هم پرقدرتتر و هم مبهمتر از واقعیت بهنظر برسد.
برآورد مورگان استنلی نشان میدهد هزینه سرمایهای پنجشرکت بزرگ فعال در زیرساختهای هوشمصنوعی یعنی شرکتهایی که بهعنوان بزرگمقیاس شناخته میشوند، امسال بهبیش از ۸۰۰میلیارد دلار و سال آینده به۱/۱تریلیوندلار میرسد. اینرقم در سال آینده معادل ۳/۳درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا خواهد بود و حتی از هزینه پیشبینیشده دفاع ملی نیز فراتر میرود. همین مقیاس بزرگ پرسش اصلی را شکل میدهد که اگر رونق هوشمصنوعی از بین برود چه بر سر اقتصاد میآید؟ منظور ازبینرفتن خود فناوری نیست زیرا فناوری باقی خواهد ماند بلکه بحث برسر فروکشکردن هیجان و موج سرمایهگذاری پیرامون آن است.
۲اقتصاد در دل یکاقتصاد
در نگاه نخست رشد اقتصاد آمریکا در سهماهه اول سال قابل قبول بهنظر میرسد. تولید ناخالص داخلی واقعی با نرخ سالانه ۲درصد رشد کرده اما درون این عدد دواقتصاد متفاوت دیده میشود: اقتصاد هوشمصنوعی و اقتصاد غیرهوشمصنوعی.
مصرف شخصی که بزرگترین جزو تولید ناخالص داخلی بوده تنها ۶/۱درصد رشد کرده است. سرمایهگذاری در بخش مسکن، سازههای تجاری مانند ساختمانهای اداری و کارخانهها و تجهیزات حملونقل مانند کامیون و هواپیما کاهش یافته است. درمقابل سرمایهگذاری در تجهیزات فناوری ۴۳درصد، در نرمافزار ۲۳درصد و در ساختمانهای مراکز داده ۲۲درصد افزایش یافته است.
برآورد تقریبی گزارش نشان میدهد اقتصاد مرتبط با هوشمصنوعی ۳۱درصد رشد کرده در حالی که اقتصاد غیرمرتبط با هوشمصنوعی فقط ۱/۰درصد رشد داشته است. دیوید ساکس، مسوول هوشمصنوعی در دولت آمریکا پیشبینی کرده است که هوشمصنوعی امسال ۲واحددرصد بهرشد اقتصادی اضافه کند.
با این حال سهم هوشمصنوعی در رشد اقتصادی نیز خود دچار نوعی اعوجاج است. بخش زیادی از هزینههای مربوط بههوشمصنوعی صرف خرید تجهیزات وارداتی ازجمله نیمهرساناهای پیشرفته میشود و مستقیما تولید داخلی آمریکا را افزایش نمیدهد. ارنی تدسکی، اقتصاددان ارشد استرایپ محاسبه کرده که هزینه ناخالص کامپیوتر ۷/۱واحددرصد از رشد ۲درصدی سهماهه اول را توضیح میدهد اما اگر واردات از آن کسر شود این سهم بهتنها ۴/۰واحددرصد کاهش مییابد.
اثر هوشمصنوعی بر تجارت و بازارسهام
همین مساله نشان میدهد هوشمصنوعی تجارت خارجی را نیز دگرگون کرده است. افزایش واردات آمریکا در سهماهه اول و گسترش کسری تجاری تاحد زیادی با خرید تجهیزات مرتبط با هوشمصنوعی توضیح داده میشود. درسویدیگر مازاد تجاری تایوان بهسطحی نزدیک به۲۴درصد تولید ناخالص داخلی رسیده؛ رقمی که تقریبا غیرقابل تصور توصیف شده است. شاخص کاسپی کرهجنوبی که میزبان شرکتهای بزرگ نیمهرسانا مانند سامسونگ الکترونیکس و اسکیهاینیکس بوده امسال ۷۸درصد رشد کرده است. بنابراین درحالیکه هدف تعرفهها کاهش کسری تجاری آمریکا و مازاد تجاری دیگر کشورها بوده رونق هوشمصنوعی عملا روندی معکوس ایجاد کرده است.
بازارسهام نیز یکی از مهمترین عرصههای این اعوجاج است. یکی از دلایلی که افزایش قیمت انرژی مانع رکوردشکنی شاخص S&P 500 نشده بازگشت قدرتمند شرکتهای بزرگ فناوری موسوم بههفت شگفتانگیز است. شرکتهایی که بیش از یکسوم ارزش بازار این شاخص را تشکیل میدهند. شاخص S&P 500 از آغاز جنگ ایران ۷درصد رشد کرده اما اگر وزن همه ۵۰۰ شرکت برابر در نظر گرفته شود شاخص اندکی کاهش یافته است.
اثر هوشمصنوعی فقط بهاین هفت شرکت محدود نمانده است. سهام اینتل بهتازگی از رکورد تاریخی خود در زمان حباب داتکام در سال۲۰۰۰ عبور کرده نه بهاین دلیل که مشکلات راهبردی آن حل شده باشد. این شرکت همچنان در پردازندههای گرافیکی که موتور هوشمصنوعی هستند از انویدیا عقب است و در ساخت تراشه برای مشتریان بیرونی نیز با تایوان سمیکنداکتور رقابت دشواری دارد. با این حال پردازندههای مرکزی که حوزه تخصصی اینتل است در مراکز داده تقاضای بالایی یافتند. همین اثرهالهای کل بخش تراشه از جمله ایامدی، مایکرون تکنولوژی و سندیسک را نیز بالا کشیده است.
جهانصنعتنیوز
