بهسوی مذاکره مستقیم با آمریکا
علیرضا کیانپور- سیدعباس عراقچی نیمروز شنبه میزبان همتای عمانی خود بود و در ادامه روز نیز ضمن دیدار با بدرالبوسعیدی و هیات همراه این دیپلمات ارشد عمانی، در یک نشست مطبوعاتی مشترک با او شرکت کرد؛ دیداری که بهویژه باتوجه به تحولات حدود دو هفته گذشته و اعتراضات گسترده معیشتی در کشور حائزاهمیت بود؛ چه آنکه عمان میانجی مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از اواخر فروردینماه تا اواخر خردادماه امسال بود. مذاکراتی که البته پیش از آغاز دور ششم آن، بهدلیل حمله اسرائیل و متعاقبا آمریکا به خاک ایران و آنچه تحت عنوان «جنگ ۱۲روزه» شناخته میشود، نیمهکاره رها شد. حال آنکه به باور بسیاری از ناظران، آن مذاکرات درصورتی که به نتیجه میرسید، میتوانست زمینهساز رفع تحریمها و متعاقبا توقف سقوط آزاد ارزش پول ملی و جلوگیری از تشدید مشکلات گسترده معیشتی و اقتصادی شود. اتفاقاتی که البته در آن مقطع زمانی محقق نشد و حال در شرایطی، عراقچی بار دیگر با بدر البوسعیدی در محل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی دیدار کرد که وزیر خارجه عمان ظهر برای انجام سفری یک روزه به تهران آمده بود.
استقبال عراقچی از توافق عادلانه و شرافتمندانه با آمریکا
عراقچی که پیش از میزبانی از همتای عمانی خود، در سفری دو روزه راهی بیروت شده و با شماری از مقامهای ارشد لبنانی دیدار کرده بود، در انتهای سفر خود در گفتوگویی با شبکه المنار، از آمادگی تهران برای دستیابی به یک «توافق عادلانه و شرافتمندانه براساس احترام متقابل اقدام» خبر داد. عراقچی با تاکید بر اینکه «هرچند مشکلاتی بهخاطر تحریمها و نقاط ضعف اقتصادی وجود دارد اما اوضاع ایران در کل خوب است.» وزیر امور خارجه ایران البته اگرچه از آمادگی تهران برای دستیابی به توافق با واشنگتن سخن گفت اما در عین حال تاکید کرد که «اطمینان نداریم آمریکاییها خواستار چنین چیزی باشند.»
دیدار وزیران خارجه ایران و عمان در تهران
این درحالی بود که پس از برگزاری مراسم استقبال، گفتوگوهای هیاتهای دو کشور به ریاست سید عباس عراقچی و بدر البوسعیدی وزیران امور خارجه دو کشور برگزار شد. وزیر خارجه ایران در ادامه دیماه در نشست مطبوعاتی مشترک با بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان در تهران با بیان اینکه «این سفر نشان از نزدیکی روابط دو کشور ایران و عمان است»، گفت: «روابط تهران و مسقط در حوزههای مختلف به صورت روزافزون در حال گسترش است.»
این دیپلمات عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران با بیان «اینکه دو کشور ایران و عمان عزم راسخی برای گسترش روابط در همه حوزهها به خصوص حوزه اقتصادی دارند»، گفت: «تهران و مسقط همچنین بر حفظ ثبات و امنیت منطقه و همکاری کشورهای منطقه با یکدیگر در این زمینه تاکید دارند.»
عراقچی در عین حال با تاکید بر اینکه «ما به دنبال این هستیم که روابط خود را با کشورهای منطقه و همسایه براساس حسن همسایگی گسترش دهیم و مانع از کارشکنیهای طرفهای خارجی با هدف ایجاد تفرقه در بین کشورهای منطقه شویم»، ادامه داد: «ما از نقش عمان برای میانجیگری بین کشورهای منطقه برای ایجاد ثبات در منطقه قدردانی میکنیم.»
قدردانی عراقچی از نقش عمان در میانجیگری در مذاکره با آمریکا
عراقچی در بخش مهمی از سخنانش در این نشست مطبوعاتی مشترکت تصریح کرد: «ما از نقش عمان به خصوص نقش آقای بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان در مذاکرات ایران و آمریکا که متاسفانه توسط آمریکاییها به جنگ کشیده شد، قدردانی میکنیم.» او خاطرنشان کرد: «روابط تاریخی ما با سلطنت عمان خاطرات خوبی در خود دارد و ما مصمم هستیم که این روابط خوب را براساس احترام متقابل و حسن همجواری ادامه دهیم.» وزیر امور خارجه ایران در عین حال در بخش دیگری از صحبتهای خود در این نشست مطبوعاتی مشترک با وزیر خارجه عمان خاطرنشان کرد: «حاکمیت مستقل کشورها یک اصل اساسی در حقوق بینالملل است و مسائل داخلی کشورها جز از طریق گفتوگو حل نمیشود و هیچ کشوری حق مداخله در امور داخلی هیچ کشور دیگری را ندارد.»
رایزنی ایران و عمان درباره مسائل منطقه
وزیر خارجه ایران همچنین در این نشست مطبوعاتی مشترک در پاسخ به پرسشی در ارتباط با رایزنیهای ایران و عمان در این دیدار در ارتباط با تحولات یمن گفت: «ایران و عمان همواره در مسائل منطقه از نزدیک با یکدیگر مشورت و رایزنی دارند.» عراقچی تاکید کرد: «ما از یکپارچگی یمن، سومالی، سوریه و همه کشورهای منطقه حمایت میکنیم و مخالف تجزیه و تقسیم آنها به کشورهای کوچکتر هستیم. معتقدیم که این یک پروژه صهیونیستی است که نباید اجازه داد محقق شود.»
جالب آنکه همزمان بدر البوسعیدی نیز ضمن تاکید بر تلاش برای گسترش روابط ایران و عمان در زمینههای مختلف به پرسشی در ارتباط با میانجیگری عمان در ارتباط با تحولات منطقه و عرصه بینالمللی نیز پاسخ داد و در این رابطه خاطرنشان کرد: «همواره موضع سلطنت عمان این بوده است که درها و کانالهای رایزنی بین تمام کشورها را باز نگه دارند و بین کشورها برای حل چالشهای موجود اعتمادسازی کنند.» بدر البوسعیدی تصریح کرد: «من خرسند هستم که تمام تلاشهایمان را با آقای عراقچی و سایر دوستان در منطقه ادامه میدهیم.
در راستای ایجاد صلح و ثبات در منطقه و حل مشکلاتی که در این منطقه وجود دارند.» وزیر خارجه عمان با بیان اینکه «امیدوارم که در آینده نزدیک در مسقط میزبان آقای عراقچی باشم و رایزنیها و گفتوگوها را در مسقط ادامه دهیم»، ادامه داد: «در این دیدار با آقای عراقچی در مورد مسائل منطقه و روابط دوجانبه رایزنیها و گفتوگوهای خوبی داشتیم و همانطور که آقای عراقچی اشاره کردند قرار است که به زودی کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و عمان برگزار شود.»
البوسعیدی همچنین با اشاره به عزم مقامات تهران و مسقط جهت تعمیق روابط دیپلماسی و اقتصادی بین دو کشور ادامه داد: «در این دیدار در مورد آخرین تحولات منطقه از جمله تحولات فلسطین و یمن رایزنی کردیم. بر اهمیت دفاع از فلسطین و محقق شدن یک دولت مستقل فلسطینی تاکید داشتیم و حملات مکرر اسرائیل و نقض آتشبس توسط توسط اسرائیل را محکوم کردیم.»
تحلیل علی بیگدلی درباره میانجیگری ایران و عمان
در شرایطی که سفر وزیر امور خارجه عمان به تهران باتوجه به نقش تاریخی این کشور در میانجیگری میان تهران و واشنگتن منجر به انتشار تحلیلهایی درخصوص احتمال انتقال پیامی میان ایران و آمریکا شد، علی بیگدلی، استاد علوم سیاسی و روابط بینالملل در گفتوگویی با «جهانصنعت» ضمن اشاره به «شرایط خاص سیاسی حاکم بر کشور که بهویژه بر مسائل حوزه سیاست خارجی سایه افکنده»، گفت: «اکنون باتوجه به بنبستی که در آن قرار گرفتهایم یا باید بهسمتی حرکت کنیم و تصمیمهایی بگیریم که دستکم با بخشی از خواستههای آمریکا همپوشانی داشته باشد یا دست روی دست بگذاریم و منتظر بمانیم و ببینیم که روند حوادث به چه سمتی پیش خواهد رفت.»
این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با اشاره به توصیهها و پیشنهادهای ماهها و سالهای گذشته خود در راستای تعامل با جامعه جهانی گفت: «همانطور که در گذشته تاکید کردهام پیشنهاد من همواره این بوده که بهنحوی بهسمت تعامل گام برداریم و با مذاکره با آمریکا، دست به اقداماتی بزنیم که بتواند مشکلات را مرتفع کند. همچنین باید بهنحوی شرایط حضور بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در کشور را فراهم کنیم و اجازه بدهیم تا بارزسان آژانس دوباره دوربینهای نظارتی خود در تمام سایتهای هستهای ما نصب کنند تا بهانهها را از آنان بگیریم.»
او با تاکید بر اینکه هماکنون در شرایطی بسیاری حساس قرار داریم، گفت: «به نظر من بهترین و شاید آبرومندانهترین در شرایط کنونی همین کاهش سطح انتظارات و زمینهسازی برای ازسرگیری مذاکره با آمریکا است؛ به هر حال در شرایطی که پای نظام در میان است، میتوان با ملاقات با رافائل گروسی، زمینه بازگشت ناظران آژانس به کشور را فراهم کنیم تا پس از جلب اعتماد آژانس بتوانیم بهسمت عادیسازی شرایط گام برداریم. چراکه در غیر این صورت اعتراضات گستردهتر خواهد شد.»
بازگشت عقلانیت سیاسی به مذاکرات منجر به کاهش شدید قیمت دلار میشود
بیگدلی در واکنش به این پرسش که آیا ازسرگیری مذاکرات در شرایط کنونی، کماکان قادر به حل مشکلات خواهد بود، گفت: «مطمئن باشیم به مجرد بازگشت به میز مذاکرات و بازگشت کارشناسان آژانس به کشور، دلار به زیر ۱۰۰هزار تومان خواهد آمد چراکه راه عقلانیت سیاسی در شرایط کنونی حکم میکند که حتی اگر شده برای گریز از وضعیت نگرانکننده کنونی و عبور از این شرایط حساس، مذاکره با آمریکا را انتخاب کنیم.»
او در عین حال خاطرنشان کرد: «فراموش نکنیم که هماکنون جامعه بهشدت خسته، نگران و دلواپس است و امیدی به آینده ندارد و طبیعی است که این وضعیت که بهشدت تحتفشار قرار داریم، نمیتواند برای همیشه ادامه پیدا کند.»
بیگدلی در پایان در پاسخ به پرسش دیگر «جهانصنعت» درخصوص اهمیت سفر روز گذشته وزیر خارجه عمان به تهران و احتمال ارتباط آن با مذاکره با آمریکا گفت: «شخصا فکر نمیکنم که سفر وزیر خارجه عمان ارتباط مستقیمی به مذاکرات داشته باشد؛ ضمن آنکه معتقدم در حال حاضر عصر میانجیگری در دیپلماسی به پایان رسیده است و با این حساب، هیچ راهی جز مذاکره مستقیم با آمریکا و عادیسازی روابط با آژانس وجود ندارد.»
