بحران آب گریبانگیر صنعت
جهان صنعت_ واحدهای تولیدی بهویژه در شهرکهای صنعتی بزرگ با چالش فزایندهای در تامین آب و انرژی مواجه هستند؛ چالشی که نهتنها هزینه تولید را افزایش داده بلکه تداوم فعالیت، حفظ اشتغال و حتی بقای برخی صنایع بهویژه در حوزههای غذایی و دارویی را با تهدید جدی روبهرو کرده است.
به گزارش ایسنا، در سالهای اخیر سیاستهای کلان کشور بر حمایت از تولید و حفظ اشتغال متمرکز بوده اما در عمل ضعف زیرساختهای حیاتی همچون آب، برق و انرژی به یکی از مهمترین موانع فعالیت واحدهای تولیدی تبدیل شده است. شهرکهای صنعتی که قرار بود با تجمیع خدمات و زیرساختها هزینه تولید را کاهش دهند، امروز خود به کانون بروز مشکلات زیرساختی بدل شدهاند.
براساس گزارشهای بخشخصوصی و اتاق بازرگانی، بسیاری از واحدهای تولیدی مستقر در شهرکهای صنعتی، علاوهبر فشارهای اقتصادی ناشی از تورم، مالیات و تامین اجتماعی، همچنان در تامین ابتداییترین نیازهای خود یعنی آب و انرژی با مشکل روبهرو هستند؛ مسالهای که عملا فلسفه ایجاد شهرکهای صنعتی را زیر سوال میبرد.
بحران آب؛ از کمبود تا هزینههای چندلایه
کمبود آب در شهرکهای صنعتی، دیگر یک مساله مقطعی یا منطقهای نیست و به یک بحران فراگیر در سطح کشور تبدیل شده است. واحدهای تولیدی علاوه بر محدودیت در دسترسی پایدار به آب، با هزینههای متعددی مواجه هستند؛ از آببها و پساببها گرفته تا هزینههای تخصیص و تصفیه مجدد پساب و جبران افت منابع آب زیرزمینی.
در بسیاری از شهرکها بهدلیل ناتوانی شبکههای موجود در تامین پایدار آب، واحدهای تولیدی ناچار به خرید آب مازاد از منابع دیگر شدهاند؛ اقدامی که بهای تمامشده تولید را بهطور قابلتوجهی افزایش داده و رقابتپذیری محصولات داخلی را کاهش میدهد. این شرایط بهویژه برای صنایع آببری مانند صنایع غذایی و دارویی، تبعات سنگینتری به همراه داشته است.
ابهام در مسوولیتها؛ گرهای که باز نمیشود
یکی از ریشههای اصلی بحران زیرساختی در شهرکهای صنعتی، تداخل و اختلاف میان دستگاههای اجرایی متولی است. اگرچه تامین زیرساختهایی نظیر آب و انرژی برعهده دولت تعریف شده اما در عمل، نبود مدیریت واحد و اختلاف میان نهادهای مسوول، باعث شده مشکلات سالها بدون راهحل باقی بماند. بخشخصوصی تاکید دارد که هزینه برخورداری از این زیرساختها را پیشتر پرداخت کرده و مسوولیتی در قبال نارساییهای فعلی ندارد. از نگاه فعالان اقتصادی، واگذاری مدیریت شبکههای توزیع آب شهرکهای صنعتی به شرکتهای تخصصی خدماترسان میتواند گامی موثر در جهت ثبات و پایداری تامین آب باشد؛ پیشنهادی که در استانهای مختلف نیز مطرح شده اما هنوز بهصورت فراگیر اجرایی نشده است.
انرژی؛ تهدیدی همزمان با آب
همزمان با بحران آب، ناترازی در تامین برق و انرژی نیز فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است. قطعیهای مکرر برق، محدودیتهای مصرف انرژی و نبود برنامهریزی بلندمدت برای صنایع، موجب کاهش ظرفیت تولید و اختلال در زنجیره تامین شده است. در برخی موارد، این محدودیتها منجربه توقف خطوط تولید و تهدید مستقیم اشتغال شده است.
پیامدهای ملی یک بحران محلی
اگرچه این مشکلات در ظاهر به شهرکهای صنعتی خاصی نسبت داده میشود اما تداوم آنها پیامدهایی ملی دارد؛ از افزایش قیمت تمامشده کالاها و کاهش توان رقابت صنایع داخلی گرفته تا تهدید امنیت غذایی و دارویی کشور. شهرکهای صنعتی بزرگ که هزاران واحد تولیدی را در خود جای دادهاند، نقش کلیدی در اقتصاد و اشتغال دارند و بیتوجهی به زیرساختهای آنها، عملا به تضعیف تولید ملی منجر میشود.
کارشناسان معتقدند حمایت واقعی از تولید، بدون حل ریشهای مشکلات زیرساختی ممکن نیست. تامین پایدار آب و انرژی باید بهعنوان بخشی از سیاستهای کلان حمایت از صنعت دیده شود، نه یک مساله جانبی. شفافسازی مسوولیتها، استفاده از ظرفیت بخشخصوصی در مدیریت زیرساختها و سرمایهگذاری هدفمند دولت در شهرکهای صنعتی، از جمله راهکارهایی است که میتواند از تشدید این بحران جلوگیری کند.
