روزنامه جهان صنعت

متخصصان معتقدند ریشه بحران آب نه در «ابرها» و «آثار کیهانی»، بلکه در تصمیم‌هایی است که سال‌ها برخلاف ظرفیت طبیعی کشور گرفته شده؛ از کشت برنج در استان‌های با تبخیر بالا و استقرار صنایع آب‌بر در دل کویر تا خشک‌کردن سفره‌های زیرزمینی و مهاجرت به کلان‌شهرهای فاقد توان پشتیبانی. در این میان، کارشناسان تأکید می‌کنند راه خروج از بحران تنها با اصلاح الگوی توسعه، به‌کارگیری فناوری‌های نو و اجرای واقعی سیستم‌های بازچرخانی آب ممکن است.

بحران آب در ایران، به‌ویژه در تهران، ناشی از مدیریت نادرست منابع آبی، سدسازی بی‌رویه و کشاورزی پرمصرف است که منجر به کاهش شدید ذخایر آب و فرونشست زمین شده است.

بحران کنونی آب در ایران ناشی از تغییرات اقلیمی و سیاست‌های نامناسب جمعیتی و اقتصادی در حوزه کشاورزی و حکمرانی آب است.

پاییز امسال رکورد کم‌بارش‌ترین فصل در ۵۸ سال اخیر شکسته شد و با کاهش ۸۱ درصدی بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت موجودی سدها به تنها ۳۲ درصد (یک‌سوم ظرفیت) رسیده است.

سخنگوی صنعت آب با اشاره به تداوم افت فشار آب در مناطق مختلف کشور از جمله تهران اعلام کرد که مدیریت فشار همچنان یکی از ابزار‌های اصلی برای به تعویق انداختن بحران آب است.

در زمان حاضر با وجود 16 میلیارد و 790 میلیون مترمکعب آب ذخیره‌شده در سدهای کشور، 32 درصد ظرفیت مخازن سدها پُر و 68 درصد این ظرفیت خالی است.

خشکسالی گسترده و کم‌سابقه در خاورمیانه نه‌تنها یک پدیده اقلیمی است بلکه به‌عنوان یک بحران ساختاری پیامدهای عمیقی برای اقتصاد، امنیت غذایی و حکمرانی منابع طبیعی به‌همراه دارد.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با رد برداشت‌های رایج درباره مصرف ۴۵ تا ۹۰ درصدی آب در کشاورزی توضیح داد که این اعداد بدون تفکیک حجم و درصد مطرح می‌شوند و رقم صحیح، سهم حدود ۷۰ درصدی کشاورزی از آب تجدیدپذیر کشور است؛ سهمی که به‌دلیل کاهش شدید منابع تجدیدپذیر، در دو سال اخیر با محدودیت‌های کم‌سابقه مواجه شده است.

محمدابراهیم رئیسی، کارشناس آب و انرژی، عنوان کرد: بارورسازی ابرها یک تا دو درصد به رواناب‌های کشور کمک می‌کند. مساله مهم مربوط به رواناب‌هاست و لزوما بارش‌ها اهمیتی ندارند. ایران سالانه حدود ۴۰۰ میلیارد مترمکعب بارش دارد که تنها حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب آن به رواناب تبدیل می‌شود. این اعداد بسته به محل بارش، میزان تبخیر، نفوذ به سفره‌های زیرزمینی و جاری شدن آن است. درواقع تمام بارش به آب قابل بهره‌برداری تبدیل نمی‌شود. لذا سهم بارورسازی ابرها در تامین آب، حتی در حالت خوشبینانه، سهم ناچیزی دارد.

پایتخت در حالی وارد ششمین سال خشکسالی شده که امسال یکی از کم‌بارش‌ترین دوره‌های تاریخ خود را تجربه می‌کند. در ۵۵ روز نخست سال آبی جاری حتی یک قطره باران در تهران ثبت نشده و این وضعیت موجب شده ذخایر آب سدهای اصلی تأمین‌کننده آب شهر به کمترین سطح طی ۶۰ سال گذشته برسد. شدت کمبود بارش‌ها چنان است که پاییز امسال خشک‌ترین پاییز ثبت‌شده در یک قرن اخیر عنوان می‌شود.