امیدی به نفت ارزان نیست
جهان صنعت- همزمان با کاهش تولید نفت خاورمیانه و تداوم اختلال در مسیرهای صادراتی منطقه فاصله قیمت واقعی نفت با نرخهای رسمی به۲۰تا۳۰دلار رسیده و برآوردها نشان میدهد حتی درصورت بازگشایی تنگه هرمز نیز بازار جهانی انرژی در کوتاهمدت بهشرایط پیش از جنگ بازنمیگردد.
بازار جهانی نفت در هفتههای اخیر بیش از هر زمان دیگری بهتحولات سیاسی منطقه وابسته شده است. آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد در ابتدا فضای خوشبینی نسبتبه کاهش تنشها و احتمال بازگشایی مسیرهای صادراتی را تقویت کرد و همین موضوع باعث عقبنشینی موقت قیمتها شد اما با عدم حضور ایران در ادامه مذاکرات و افزایش تردیدها درباره آینده روند دیپلماتیک بازار بار دیگر بهمسیر صعودی بازگشت.
سیدحمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی میگوید: رفتوبرگشتهای سیاسی نشان میدهد قیمت نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری بهریسک اختلال در جریان صادرات منطقه وابسته شده و بازار عملا سناریوهای ژئوپلیتیکی را پیشخور میکند. بهتعبیر او، حتی خبر سفر وزیر امور خارجه ایران بهاسلامآباد نیز توانست برای مدت کوتاهی روند بازار را تغییر دهد؛ موضوعی که بیانگر حساسیت بالای معاملهگران بهتحولات سیاسی منطقه است.
بهگفته وی، درچنینشرایطی بازار نفت دیگر صرفا تابع شاخصهای کلاسیک عرضه و تقاضا نیست بلکه انتظارات درباره آینده صادرات خلیجفارس بهعامل اصلی تعیینکننده قیمت تبدیل شده است.
فاصله ۳۰دلاری قیمت واقعی با نرخهای رسمی
حسینی میگوید قیمتهایی که در گزارشهای رسمی منتشر میشود عمدتا قیمت پایه هستند و معاملهگران نفت خود را با ایننرخها نمیفروشند. بهگفته او، براساس برآوردهای ارائهشده قیمت نفت تحویلی بهاروپا اکنون حدود ۱۹دلار بالاتر از نرخ پایه معامله میشود و بهحدود ۱۲۵دلار در هر بشکه رسیده است. در بازار آسیا نیز اینفاصله بهحدود ۳۰دلار میرسد و قیمت واقعی نفت بهمحدوده ۱۴۰دلار نزدیک شده است.
حسینی تاکید کرد ایناختلاف قیمت نشاندهنده آن است که بازار جهانی نفت کمبود عرضه آینده را قیمتگذاری کرده است و نه وضعیت فعلی بازار را. بهبیان دیگر معاملهگران بیش از آنکه بهشاخصهای رسمی توجه کنند بهریسکهای پیشروی صادرات منطقه واکنش نشان میدهند.
او بهسیاستهای قیمتگذاری عربستان نیز اشاره میکند و میگوید اینکشور حتی پیش از تشدید بحران اخیر اعلام کرده بود برای محمولههای صادراتی بهاروپا و آسیا حق بیمه قابلتوجهی نسبتبه قیمت برنت دریافت میکند. اینموضوع نشان میدهد فاصله میان قیمت پایه و قیمت واقعی پیش از بحران نیز وجود داشت اما اکنون شدت گرفته است. بهگفته اینکارشناس انرژی بخشی از بازیگران بازار تلاش میکنند قیمتهای پایه پایین باقی بماند اما واقعیت معاملات فیزیکی نفت مسیر متفاوتی را نشان میدهد.
ذخایر استراتژیک دیگر نقش تعیینکننده ندارند
مساله دیگر کاهش اثرگذاری ذخایر استراتژیک انرژی در کنترل قیمتهاست. حسینی میگوید: آزادسازی ذخایر نفتی توسط آمریکا و برخی کشورهای مصرفکننده اگرچه در کوتاهمدت اثر روانی داشت اما خیلی زود مشخص شد اینذخایر توان جبران کمبود واقعی عرضه را ندارند.
براساس برآوردهای موجود چین حدود یکونیممیلیارد بشکه، ژاپن بیش از ۷۸۰میلیون بشکه و آمریکا حدود ۶۵۶میلیون بشکه ذخیره استراتژیک در اختیار داشتند. با اینحال کاهش سطح اینذخایر باعث شده بازار نسبتبه آینده عرضه نفت نگرانتر شود.
حسینی تاکید میکند مطابق مقررات آژانس بینالمللی انرژی کشورها باید حداقل سهماه ذخیره استراتژیک داشته باشند اما بسیاری از کشورهای اروپایی بهاین سطح نرسیدند و همین مساله شکنندگی بازار را افزایش داده است.
به گفته او، همین موضوع باعث شده بازار جهانی نفت نسبتبه هرگونه اختلال جدید در صادرات خاورمیانه واکنش شدیدتری نشان دهد.
ازسویدیگر کاهش تولید برخی کشورهای حوزه خلیجفارس نیز فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است. حسینی توضیح میدهد وقتی برداشت از چاههای نفتی متوقف میشود بازگشت بهسطح تولید قبلی زمانبر است و همین مساله مانع بازگشت سریع تعادل بهبازار خواهد شد.
حتی با بازگشایی تنگههرمز هم بازار سریع آرام نمیشود
تحلیلگران براین باورند زمانبربودن بازگشت بازار نفت بهشرایط پیش از بحران بعید است. حسینی در اینرابطه میگوید حتی اگر تنگه هرمز باز شود و محدودیتهای صادراتی پایان یابد بازگشت تولید بهسطح قبلی در بسیاری از کشورها چند ماه طول خواهد کشید.
براساس اینارزیابی کاهش حدود ۳میلیونبشکهای تولید نفت منطقه خلیجفارس معادل حدود ۱۵درصد ظرفیت عاملی است که نمیتوان آن را در کوتاهمدت جبران کرد. بههمین دلیل قیمتهای فعلی نفت در سطح بالایی قرار دارد و چشمانداز آینده نیز همچنان صعودی ارزیابی میشود.
حسینی هشدار میدهد اگر سناریوی ادامه محاصره دریایی ایران یا ایجاد محدودیت در مسیرهای حیاتی انرژی مانند بابالمندب تحقق پیدا کند احتمال عبور قیمت نفت از مرز ۱۵۰دلار در هر بشکه دور از انتظار نخواهد بود.
او درعینحال تاکید میکند حتی درصورت پایان کامل جنگ و رفع محدودیتهای صادراتی نیز احتمال کاهش قیمت نفت بهکمتر از ۸۰دلار بسیار محدود است. بهگفته وی، پیش از آغاز جنگ قیمت نفت حدود ۶۷دلار و عرضه جهانی نزدیک به۱۰۲میلیون بشکه در روز بود اما اکنون شرایط بازار بهطور اساسی تغییر کرده است. بر همین اساس انتظار میرود میانگین قیمت نفت در سال جاری در بازه ۸۰تا۹۰دلار تثبیت شود.
در همین حال گزارش جدید گلدمن ساکس نیز از تغییر ساختاری در بازار جهانی نفت خبر میدهد. اینبانک سرمایهگذاری با اشاره بهکاهش شدید تولید خاورمیانه پیشبینی خود از قیمت نفت در سهماههچهارم سال۲۰۲۶ را افزایش داده و قیمت نفت برنت را ۹۰دلار و نفت آمریکا را ۸۳دلار برآورد کرده است.
تحلیلگران اینبانک علت اصلی اینتعدیل صعودی را «بیسابقهبودن شوک عرضه» عنوان کردند؛ عبارتی که نشان میدهد بازار جهانی انرژی وارد مرحلهای تازه شده؛ مرحلهای که در آن حتی پایان تنشها نیز بهمعنای بازگشت سریع قیمتها بهسطح گذشته نخواهد بود.
مجموع اینتحولات نشان میدهد بازار جهانی نفت درحال عبور از یکنقطه عطف تاریخی است؛ نقطهای که در آن نقش ریسک ژئوپلیتیکی از یکعامل جانبی بهمتغیر اصلی تعیینکننده قیمت تبدیل شده و معاملهگران بیشاز هرزمان دیگری آینده جریان عرضه منطقه خاورمیانه را زیر نظر دارند.
