تعادل پایدار بورس با صندوق های پوشش ریسک
جهان صنعت – یک کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر نقش صندوقهای توسعه و تثبیت در مدیریت هیجانات مقطعی بازار گفت: محدودیت منابع و ابزارهای در اختیار صندوقهای حمایتی ایجاب میکند در کنار تقویت آنها بازارگردانی حرفهای، ایجاد ابزار فروش استقراضی و صندوقهای پوشش ریسک نیز توسعه یابد تا نقدشوندگی و تعادل بازار سرمایه به شکلی پایدار تقویت شود.
عظیم ثابت در گفتوگو با سنا با اشاره به عملکرد صندوقهای حمایتی تاکید کرد: این صندوقها در دورههای بروز ریسکهای سیستماتیک یا نوسانات غیرعادی با هدف کاهش هیجانات و حمایت از نقدشوندگی وارد عمل میشوند و در سالهای اخیر نیز تلاش کردهاند نقش فعالی در مدیریت شرایط ایفا کنند.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به گستره فعالیت این نهادها افزود: صندوق توسعه بازار بهتنهایی روزانه بیش از ۵۰۰نماد، حدود ۵۷۰ تا ۵۸۰ سهم را در برنامه رصد خود دارد و تحولات آنها را بهصورت مستمر پایش میکند؛ در صندوق تثبیت نیز رویکرد مشابهی برقرار است. این موضوع نشان میدهد صندوقهای حمایتی بخش قابلتوجهی از نمادهای بازار را زیرنظر دارند و در صورت لزوم و براساس دستورالعملهای مصوب، نسبت به مدیریت و حمایت از سهام اقدام میکنند.
ثابت در عین حال با تاکید بر محدودیت منابع این صندوقها تاکید کرد: منابع صندوقهای توسعه و تثبیت در مقایسه با ارزش معاملات روزانه بازار بهطور متوسط کمتر از ۵درصد است. به بیان دیگر توان عملیاتی این صندوقها در اغلب روزها حتی به ۵درصد ارزش معاملات بازار هم نمیرسد و تنها در برخی شرایط خاص ممکن است میزان مداخله آنها به سطوح بالاتری مثلا نزدیک به ۱۰درصد افزایش یابد. بنابراین طبیعی است که این نهادها نتوانند بهتنهایی جهت کلی بازار را تعیین کنند.
او ادامه داد: هرچند طی سالهای اخیر منابع صندوقها افزایش یافته و بزرگتر شدهاند اما هم محدودیت منابع و هم چارچوبهای نظارتی دامنه اختیارات آنها را مشخص میکند. علاوه بر این، در برخی مقاطع به دلیل افزایش ابطال واحدهای سرمایهگذاری، میزان خروج منابع حتی از ورودیها پیشی میگیرد که این مساله توان مداخله و حمایت را کاهش میدهد. از این رو، تحلیل عملکرد این صندوقها باید با درنظر گرفتن واقعیت جریان ورودی و خروجی نقدینگی آنها انجام شود.
این کارشناس بازار سرمایه یکی از اقدامات مثبت اخیر را انتشار اوراق تبعی اعلام کرد و گفت: اجازه انتشار اوراق تبعی برای صندوقهای حمایتی، بهویژه صندوق توسعه بازار اقدام موثری بوده است. بهطوری که صندوق توسعه بازار در سال جاری حدود ۲۰همت اوراق تبعی منتشر کرده که این موضوع گام مهمی در تقویت توان حمایتی این نهاد بهشمار میرود.
ثابت، بازارگردانی حرفهای را حلقه مکمل سیاستهای حمایتی دانست و گفت: اصل نهادینه شدن بازارگردانی در بورس تصمیم صحیحی بوده اما پس از چند سال اجرای این سیاست لازم است بازنگری جدی در شیوه اجرا صورت گیرد. بهجای آنکه ناشران بهعنوان بازارگردان ایفای نقش کنند، در حالی که ماموریت اصلی آنها اداره و توسعه کسبوکار است، بهتر است این مسوولیت به نهادهای مالی متخصص سپرده شود تا بتوانند با ابزارها و استراتژیهای حرفهای، نقش موثرتری در تعادلبخشی ایفا کنند.
او همچنین به برخی خلأهای ساختاری در بازار سرمایه اشاره کرد و افزود: ابزار فروش استقراضی (Short Selling) بهصورت فراگیر و کارآمد در بازار سرمایه ایران فعال نیست؛ در حالی که در بسیاری از بورسهای دنیا این ابزار به متعادلسازی بازار در شرایط صعود و نزول کمک میکند. یکطرفه بودن بازار میتواند کارآیی کشف قیمت را کاهش دهد.
ثابت ادامه داد: در حوزه صندوقهای پوشش ریسک (Hedge Fund) نیز با کمبود ابزار و نهادهای فعال مواجه هستیم. توسعه این صندوقها میتواند به مدیریت ریسک، افزایش عمق بازار و بهبود نقدشوندگی کمک کند.
او تاکید کرد: تقویت صندوقهای حمایتی اقدامی مثبت و ضروری است اما این اقدام باید همراه با آسیبشناسی دقیق، توسعه بازارگردانی حرفهای، فعالسازی ابزار فروش استقراضی و تقویت صندوقهای پوشش ریسک دنبال شود تا بازار سرمایه بتواند با سازوکارهایی کاملتر، کاراتر و پایدارتر به مسیر خود ادامه دهد.
