وقت پاسخگویی است، نه فرافکنی
علیرضا کیانپور- نخستینبار در نخستین روزهای اعتراضات دیماه ۹۶ بود که شعار جنجالی «اصلاحطلب، اصولگرا؛ دیگه تمومه ماجرا» از سوی شماری از دانشجویان معترض دانشگاه تهران در مقابل سردر تاریخی این دانشگاه ملی به گوش رسید؛ شعاری که ظاهرا ابتدا از سوی دانشجویانی سرداده شد که گرایش چپ داشتند و جالب آنکه این شعار، بهسرعت به گفتمان مسلط طیفی از نیروهای برانداز تبدیل شد که به منتهیالیه جناح راست سیاسی در ایالات متحده و اروپا گرایش دارند. همان طیفی که حالا پس از هشت سال از آن حوادث تلخ، زیر پرچم «پادشاهیخواهی» دستکم آنطور که خود ادعا میکند، گفتمان براندازی را راهبری میکنند و در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نیز بزرگترین ظهور و بروز سیاسی خود را در خیابانهای تهران و چندصد شهر و شهرستان کوچک و بزرگ دیگر ایران تجربه کردند.
تغییرات نسبی مشی اصلاحطلبی در سایه تشدید نارضایتی عمومی
اما فارغ از آنچه هماکنون در اردوگاه براندازان میگذرد، واقعیت این است که تحولاتی که در این سالها رقم خورده حتی اردوگاه اصلاحطلبان را نیز دستخوش تغییراتی اساسی کرده است. به بیان دقیقتر تحولات این سالها و بهویژه آنچه پس از طنینانداز شدن همان شعار رادیکال «اصلاحطلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا» شاهد بودیم، در ادامه مسیر بازی سیاست را برای اصلاحطلبان تغییر داده است.
تغییراتی که نهتنها نهادهای اجماعساز و بالادستی این جریان سیاسی را درهم پاشید بلکه ظرف چند سال بعد منجر به روی کار آمدن تشکیلاتی تازه نیز شد تا سرانجام در بهمنماه ۹۹، نهتنها شاهد انحلال تشکیلاتی موسوم به «شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان» به ریاست محمدرضا عارف و شورای هماهنگی جبهه اصلاحطلبان باشیم بلکه همچنین تشکیلاتی تازه تحتعنوان «جبهه اصلاحات ایران» نیز اعلام موجودیت کند؛ تشکیلاتی که در آن دیگر جایی برای چهرههای میانهرویی همچون عارف نبود بلکه این علی شکوریراد، محسن آرمین، جواد امام و البته آذر منصوری بودند که بهعنوان کار و بار این تشکیلات اجماعساز و بالادستی نوپا را تمشیت میکردند.
این اما پایان مسیر پرپیچ و خمی نبوده که اصلاحطلبان در این چند سال پیموندهاند؛ مسیری که البته ظرف همین چند روزی که از حوادث تلخ پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ میگذرد نیز بار دیگر با فرازوفرودهایی اساسی همراه بوده و درمجموع، باعث شد طیفی از اصلاحطلبان در قامت سخنگویان این جریان سیاسی ایفای نقش کنند که بیش از «اصلاحات از بالا» یا به تعبیری اصلاحات «انتخاباتمحور» و «دولتمحور» به اصلاحات «جامعهمحور» تعلق خاطرنشان میدهند و ترجیحشان، بیش از همراهی تام و تمام با ارکان حاکمیت، همدلی نسبی با بدنه عمدتا ناراضی جامعه است. رویکردی که شاید بتوان یکی از مهمترین مصادیقش را در صحبتهایی جستوجو کرد که بهتازگی از سوی علی شکوریراد مطرح شده است.
افشاگری علی شکوریراد از پشتپرده اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
انتشار فایل صوتی تازهای از صحبتهای علی شکوریراد که از چهرههای شاخص جبهه اصلاحات و حزب اتحاد ملت ایران است و تجربه حضور در مجلس ششم را نیز در کارنامه دارد با واکنشهایی گوناگونی همراه شده است. صحبتهایی که بنابر پیگیریهای خبرنگار «جهانصنعت» در جریان یکی از آخرین جلسات مسوولان و روسای ستاد انتخاباتی مسعود پزشکیان که بهصورت نوبهای و به ریاست علی عبدالعلیزاده، رییس ستاد انتخابات پزشکیان که سال گذشته بهعنوان نماینده ویژه رییسجمهور در هماهنگی اجرای سیاستهای کلی توسعه دریامحور منصوب شد، برگزار میشود.
سلسله جلساتی که علی شکوریراد در یکی از آخرین گردهماییها به تحلیل تحولات و اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و بهویژه آنچه در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه رقم خورد، پرداخته و در جایجای سخنانش نسبتبه عملکرد مسوولان در سطوح و حوزههای گوناگون انتقاد میکند. شکوریراد در بخشی از سخناش که فایل صوتی آن را وبسایت انصافنیوز منتشر کرده بخشی از «شوک حاکم بر جامعه» را ناشی از بیاطلاعی شهروندان از «حقیقت واقعه» میداند و میگوید: «حقیقت واقعه این بوده که مردم انباشتی از نارضایتی داشتند.»
او اگرچه انباشت نارضایتی را ناشی از سالها بیتوجهی به مطالبات شهروندان میداند و معتقد است شکلگیری چنین اعتراضاتی، امری قابل پیشبینی بوده، از احتمال شرکت «یکونیممیلیون نفر در تظاهرات سراسر کشور» بنابر «برآورد نهادهای اطلاعاتی و امنیتی» سخن گفته و با وجود این، بر این باور است که میزان استقبال از فراخوان رضا پهلوی موجب «غافلگیری همگان» شده است.
او پس از انتقاد به تشویق به «تسخیر نهادهای حاکمیتی» در بخشی از فراخوان رضا پهلوی به مساله «امنیت» پرداخته و با رد گفتمان رسمی نظام مبنیبر اینکه موساد و تیمهای عملیاتی رضا پهلوی عامل خشونتهای این دو روز بودهاند، میگوید این گفتمان را باور نمیکند و معتقد است که بسیاری از مردم هم آن را باور نمیکنند.
شاید اما بحثانگیزترین بخش صحبتهای علی شکوریراد در این فایل صوتی، آنجاست که او ادعاهایی را درخصوص «تزریق خشونت در اعتراضات از سوی نهادهای امنیتی» مطرح کرده و فراتر از آن مدعی شده که این رویهای است که نهادهای امنیتی نهتنها در اعتراضات اخیر بلکه در «هر اعتراضی» در سالها و دهههای گذشته پیش گرفتهاند تا بهگفته او، «آن خشونت را بهانه کنند برای سرکوب.» او میگوید: «از ابتدا این بوده و تا حالا هم هست و روزبهروز هم بدتر شده و این را من اینجا اعلام میکنم که در نشریه دانشگاه امام حسین یک دانشجو که فکر میکنم دکترای انتظامی بوده و من مقالهاش را هم دارم، صراحتا نوشته که یکی از روشهای سرکوب اغتشاشات، کشتهسازی از نیروهای خودی است.»
تحلیل جواد امام از اظهارات علی شکوریراد
به هر تفسیر اما باتوجه به آنکه بلافاصله پس از انتشار فایل صوتی این سخنان بحثانگیز علی شکوریراد شاهد موج گستردهای از حملات تندروها به این چهره سیاسی بودیم، به سراغ جواد امام رفتیم تا از او بهعنوان سخنگوی جبهه اصلاحات درباره صحت و سقم فایل صوتی منتسببه شکوریراد و دلیل هجمهها به او پرسوجو کنیم.
جالب آنکه جواد امام ضمن ارائه توضیحاتی درباره برگزاری نشست مسوولان ستاد پزشکیان و صحبتهای علی شکوریراد در این نشست، مواضع شکوریراد را معقول ارزیابی کرد و به «جهانصنعت» گفت: «آقای شکوریراد به هر حال مسائلی را مطرح کرده و هماکنون این وظیفه نهادهای مسوول اعم از وزارت کشور، وزارت اطلاعات و دیگر نهادهای امنیتی و اطلاعاتی کشور است که در این رابطه شفافسازی کنند و مسوولیت بپذیرند.»
سخنگوی جبهه اصلاحات ایران با بیان اینکه «ما منکر دشمن خارجی نیستیم»، تاکید کرد: «وقتی ادعاهایی درباره علت بروز چنین اعتراضات خونینی مطرح میشود، مهم این است که این ادعاها بتواند مردم را اقناع کند.»
او گفت: «به هر حال این سیستم امنیتی ما و شخص آقای وزیر اطلاعات حتی مدعی شده که ماموران این نهاد در سازمانهای اطلاعاتی خارجی ازجمله موساد رخنه کردهاند؛ در این صورت، چطور ممکن است ما شاهد این تعداد عناصر حربی موساد در خیابانهای تهران و دیگر شهرهای ایران باشیم؟! چگونه ممکن است شاهد کشتار و به خاک و خون کشیدن هموطنانمان باشیم اما پیشاپیش اقدامی نشده باشد؟!»
او گفت: «این که نمیشود، دانشمندان هستهای ما را ترور کنند، بگوییم کار موساد بوده، مهمان سیاسی کشورمان را در خانه امن سپاه ترور کنند اما باز بگوییم کار دشمنان بوده، ظرف چند ساعت عالیرتبهترین فرماندهان نیروهای مسلح را در محل زندگیشان به شهادت برسانند، اسناد بهکلی سری هستهای را سرقت کنند، به تاسیسات استراتژیک نظامی و هستهای کشور حمله کنند و باز هیچکس بازخواست نشود.»
او همچنین با اشاره به اظهارات چندی پیش جانشین فرمانده قرارگاه ثارالله سپاه گفت: «فراموش نکردهایم که سردار نجات اعلام کرد که مدیران سیستمهای امنیتی ما در تهران مورد بازجویی قرار گرفتهاند که این بهراستی یک فاجعه امنیتی است.» او گفت: «این که نمیشود کشور باوجود فعالیت این همه سازمان و نهاد امنیتی و اطلاعاتی که به شدیدترین شکل ممکن با منتقدان داخلی برخورد میکنند، اینچنین در مقابل نفوذ دشنان آسیبپذیر باشد.
به هر حال وقتی این افراد و سازمانها نتوانند وظایف و ماموریتهای اصلی و اولیه خود را انجام دهند باید مورد بازخواست قرار گیرند و اگر قرار است همیشه چنین شود، بهتر است که منحل شوند.» سخنگوی جبهه اصلاحات ایران گفت: «اگر ماموران موساد اینچنین مردم بیگناه ما را در خاک خودشان به خاک و خون میکشند و باز هم هیچ اقدامی نکنیم، معلوم است که پیوسته شاهد وقوع فجایع سهمگینتر خواهیم بود.»
تکرار صحبتهای احمدینژاد و سردار همدانی از سوی شکوریراد!
سخنگوی جبهه اصلاحات ایران با اشاره به ماجرای قتلهای زنجیرهای در دوران ریاستجمهوری سیدمحمد خاتمی و تاکید بر اینکه در جریان آن ماجرا نیز ابتدا صرفا عنوان شد که کار دشمنان بوده، یادآور شد: «اما در آن زمان دولت حاضر به سکوت نشد و افراد دخیل در سیستم اطلاعاتی را مورد بازخواست قرار داد. این در حالی است که آن اتفاق با فجایع اخیر اساسا قابلمقایسه هم نیست.» جواد امام همچنین در واکنش به مهمترین بخش از سخنان علی شکوریراد درخصوص «تزریق خشونت به اعتراضات بهعنوان بهانه سرکوب از سوی نیروهای امنیتی»، توضیح داد و گفت که این سخنان در گذشته از سوی برخی از مهمترین مقامهای سیاسی و نظامی کشور نیز مطرح شده است. او گفت: «رییسجمهور وقت کشور آقای احمدینژاد که آن زمان بهعنوان معجزههزاره سوم مورد احترام آقایان بود، چند سال پس از اعتراضات ۸۸، صراحتا اعلام کرد کسانی که در اعتراضات به اماکن عمومی آسیب زدند، نیروهای امنیتی بودند و آنان بودند که دست به اغتشاش زدند. همچنین مصاحبه سردار همدانی را داشتیم که صراحتا گفت با استخدام اراذلاوباش توانسته اعتراضات پس از انتخابات ۸۸ را کنترل کند.»
ضرورت پاسخگویی و شفافسازی بهجای فرافکنی
جواد امام که در قامت دبیرکل مجمع ایثارگران نیز فعالیت میکند، اضافه کرد: «ما به دفعات شاهد این مسائل بودیم و امروز هم اگر آقای شکوریراد چنین مطالبی را مطرح کرده و اتفاقا ادله و مستندات اظهاراتش را هم اعلام کرده و ازجمله در مورد فردی که در کرج کشته شد، مستند صحبت کرده، نوبت مسوولان است که به افکار عمومی پاسخ بدهند.» سخنگوی جبهه اصلاحات ایران خواستار پاسخگویی مسوولان دستگاههای امنیتی بهجای فرافکنی و هجمه به علی شکوریراد شد و تصریح کرد: «مهم این است که جامعه اقناع شود وگرنه ارائه گزارش یکطرفه مشکلی را حل نخواهد کرد.»
