مصائب سالها بیتوجهی به آژیر خطر معیشت
علیرضا کیانپور- هزاران جانی که از دست رفت، اگرچه مهمترین ضایعهای است که در این روزهای زمستانی بر پیکره سرزمین چندهزار ساله وارد شده اما تنها خسارتی نیست که ایرانیان متحمل شدند. حتی دقیقتر آن است که فقدان آن چندهزار پیکر بیجان را جدا از سایر خسارات اعتراضات دیماه۱۴۰۴ مورد واکاوی قرار دهیم. البته آن زمان هم معلوم نیست قلمهای ضعیفی که اینجا به کار روزنامهنویسی میآیند، زیر فشار غمی چنین عظیم و عمیق خُرد نشوند و هنوز بنویسند.
بهجز این و پیامدهای پرشمارش اما آنچه احتمالا بشود گفت، فشار معیشت است بر گُرده این ملت مصیبتزده؛ ملتی که در حالی غم نان دیگر اولویت نخستش نیست که گزارشهای رسمی ازجمله آنچه ازسوی مرکز آمار ایران اعلام شده، از تورم نقطه به نقطه ۹۰درصدی خوراکیها حکایت دارد. گزارشی که همین دیروز و کمتر از۲۴ساعت پس از آن منتشر شد که رسانهها با اشاره به ریزش سنگین و کمسابقه بازار سهام و خروج ۵ همت پول حقیقی از این بازار، از «یکشنبه سیاه بورس» خبر دادند.
تقلیل دادن نارضایتی به مسائل اقتصادی سادهاندیشی است
این اوضاع ناگوار معیشتی و اقتصادی را حالا حتی بسیاری از حامیان دولت پزشکیان نیز تایید میکنند چنانکه محمد مهاجری که تا چندی پیش بهعنوان یکی از اعضای ارشد شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم با این دولت همکاری میکرد، دیروز در گفتوگوی مختصری با اشاره به شرایط امروز ایران و ضرورت اولویتبندی در مواجهه با مشکلات و بحرانهای موجود تصریح کرد: «باید در کنار هم برای رفع و حل این مشکلات و بحرانها چارهاندیشی و اقدام کرد.»
این روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی البته در عین حال یادآور شد: «بزرگترین مشکل امروز، نارضایتی جامعه از مجموعه دستگاههای حاکمیتی است و تقلیلدادن این نارضایتیها به مسائل صرفا اقتصادی، سادهاندیشی است چراکه جامعه پیگیر مجموعهای از انتظارات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است.»
او که در این رابطه با ایسنا گفتوگو میکرد، یادآور شد: «در این مسیر مثلا رفع مشکل افزایش تورم باید در کنار حل مساله تداوم فیلترینگ باشد و توامان به فکر تامین سایر انتظارات اجتماعی و سیاسی بود. بهتعبیری میتوان به مجموعه دستگاههای حاکمیت توصیه کرد هرکاری را که تاکنون انجام میدادهاند، انجام ندهد و هرکاری را که انجام نمیدادهاند، انجام دهد.»
مهاجری تصریح کرد: «وضعیت امروز کشور نتیجه انباشت نارضایتیهای کوچکی است که در طول سالها ایجاد شده است.»
نشست کمیسیون تلفیق بودجه با وزیران اقتصادی
در شرایطی که لایحه بودجه سال۱۴۰۵ کل کشور در کمیسیون تلفیق بودجه در حال بررسی است، روز گذشته شماری از اعضای تیم اقتصادی دولت در نشست این کمیسیون حاضر شدند تا مگر با رایزنیهای غیرعلنی با نمایندگان به راهکاری برای جلوگیری از تشدید فشار معیشتی دست یابند.
نشستی که در آن علاوهبر اعضای کمیسیون تلفیق و رییس مجلس، سیدعلی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سیدمحمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت، غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی، عبدالناصر همتی رییسکل بانک مرکزی و سیدحمید پورمحمدی رییس سازمان برنامهوبودجه نیز حاضر بودند و آنطورکه منابع رسانهای گزارش دادند، وزیران و اعضای کابینه که در این نشست حاضر بودند، توضیحاتی را درباره مسائل اقتصادی و چالشهای موجود در اختیار نمایندگان عضو کمیسیون تلفیق بودجه قرار دادند.
این در حالی بود که غلامرضا تاجگردون که ریاست کمیسیون تلفیق بودجه سال آینده کلکشور را برعهده دارد، پس از اتمام این نشست در توضیحاتی در این رابطه به سیاست دولت در تغییر ساختار ارز ترجیحی اشاره کرد و گفت: «رفتار متناقض و عدم هماهنگی در بدنه دولت وجود دارد که این مساله میتواند باعث بروز مشکلاتی در فرآیند تنظیم بودجه۱۴۰۵ شود بهویژه در مبانی مربوط به ارز، یارانه و تغییراتی که آثار نرخ ارز بر ساختار اقتصادی بهوجود میآورد.»
این نماینده میانهروی مجلس همچنین با تاکید بر اینکه دولت در امور مربوطه نیاز به هماهنگی بیشتری دارد، خاطرنشان کرد: «ما قصد داریم برای یکسال آینده تصمیمگیری کنیم اما دولت در این زمینهها هماهنگی لازم ندارد. مجلس در تلاش است به دولت در تدوین بودجه کمک کند و کمک به بودجه نیز نیازمند اطلاعات بیشتر است.»
همزمان در شرایطی که برخی ناظران و کارشناسان بر این باورند که دستکم بخشی از افزایش نرخ ارز ناشی از سیاستهای خاص دولت و بانک مرکزی است که با هدف پوشش بخشی از کسری بودجه انجام میشود، رییس کمیسیون تلفیق لایحه بودجه سال۱۴۰۵ کلکشور این ادعا را رد کرد و گفت: «بانک مرکزی بهدنبال بالارفتن نرخ ارز نیست و روی سیاستهای انقباضی و انضباط مالی تاکید دارد.»
تاجگردون با تاکید بر اینکه ما نباید در بودجه راه فرار افزایش ارز برای بانک مرکزی ایجاد کنیم، تصریح کرد: «ایجاد پایه پولی درپی تسعیر نرخ ارز کار غلطی است و ما در بودجه این کار را انجام نخواهیم داد چون هر عددی که از این بخش به دست میآید هشتبرابر شده و روی پایه پولی اثرگذار خواهد بود.»
تاجگردون ادامه داد: «با این حال بانک مرکزی به واسطه تنظیم منابعی که در این ساختار مالی صورت گرفته، باید به برخی سیاستها در بودجه کمک کند.»
تحلیل محمود میرلوحی درباره اوضاع مصیبتبار معیشتی
در حالی اما شاهد این سخنان بهظاهر امیدبخش رییس کمیسیون تلفیق و برگزاری نشست مشترک اعضای تیم اقتصادی دولت و نمایندگان مجلس هستیم که در همین یکماه گذشته، برای چندمینبار شاهد آن بودیم و هیچیک اثر واقعی بر وضعیت وانفسای اقتصادی و معیشتی نگذاشته.
محمود میرلوحی میگوید: «تا وقتی شاهد اقدامات اساسی و تغییر آشکار و موثر، هم در سیاست داخلی و هم در سیاست خارجی نباشیم، نه مشکلات اقتصادی و معیشتی حل میشود و نه هزار و یک گرفتاری دیگر ملت و مملکت.»
این عضو ارشد حزب اتحاد ملت ایران که در این رابطه با «جهانصنعت» گفتوگو میکرد، با تاکید بر اینکه «شاخصهای اقتصادی سالهاست آشکارکننده واقعیت تلخ معیشت شهروندان است»، گفت: «متاسفانه برخی ظاهرا عامدانه بنا را بر ندیدن گذاشتهاند!»
او با اشاره به اینکه «دستکم از سال۹۷ با خروج آمریکا از برجام و متعاقبا بحران اقتصادی ناشی از کرونا شاهد شکلگیری تورم ۴۰درصدی در کشور بودیم»، گفت: «متاسفانه در تمام این سالها نیز نرخ تورم عملا در همین رنج بالای ۴۰درصد باقی مانده و در مقاطعی همچون بزنگاه کنونی بالاتر هم رفته که پایین نیامده است!»
بیش از نیمی از جامعه زیر خط فقرند
میرلوحی میگوید: «علل و عواملی که منجربه شکلگیری تورم نقطه به نقطه ۶۰درصدی و تورم ۹۰درصدی کالاهای خوراکی شده، تغییری نکرده بنابراین نمیتوان انتظار داشت نرخ تورم نیز تغییر کند.»
او با اشاره به هشدارهایی که در تمام این سالها نهتنها ازسوی روسای جمهور نزدیک به جریان اصلاحات بلکه حتی ازسوی مسوولانی همچون ابراهیم رییسی نیز مطرح شده و به هیچکدام توجه نشده، گفت: «متاسفانه آنان که باید بشنوند، نمیشنوند و گوش کسی بدهکار نیست.»
او با اشاره به درآمد سرانه تولید ناخالص داخلی کشور در این سالها که بهشدت کاهش یافته، تصریح کرد: «امروز فقط بحث کشورهای حاشیه جنوبی خلیجفارس نیست بلکه حتی همسایگان شمالی و کشورهای حاشیه دریای خزر هم از ما پیشی گرفتهاند.»
این عضو ارشد حزب اتحاد ملت ایران با تاکید بر اینکه یکی از علل اساسی شکلگیری این اوضاع وانفسای اقتصادی، ناکامی دولتها در جذب سرمایهگذاری خارجی است»، گفت: «فقر متاسفانه با سرعت در حال افزایش است و دستکم نیمی از جمعیت زیر خط فقر هستند و در حال حاضر نهتنها روند جذب سرمایهگذاری خارجی بلکه روند جذب سرمایهگذاری داخلی هم متوقف شده و همزمان تولید و صادرات با مشکلات جدی مواجه هستند.»
وقت تصمیمات بزرگ است
رییس کمیسیون اقتصادی شورای شهر پیشین پایتخت با تاکید بر اینکه «دولت از سر ناچاری و باوجود تمامی هشدارها اقدام به حذف ارز ترجیجی کرد، گفت: «حال آنکه بسیاری از کارشناسان هشدار میدادند که تا وقتی مشکلات سیاست خارجی کشور حل نشده، انجام چنین جراحی اقتصادی عظیمی معقول نیست و پیامدهایش شرایط ناگواری به همراه خواهد داشت.»
او با اشاره به سپری شدن بیش از هفتسال از زمان خروج آمریکا از برجام گفت: «ما فراموش نکردهایم که آن زمان مدعیان انتقاد میکردند که اساسا چرا اقتصاد و معیشت مردم را به تحریمها و نرخ دلار گره زدهاید اما دیدیدم کسانی که دنبال دور زدن تحریمها بودند، مرتکب چه مفاسد هنگفتی شدند.»
میرلوحی تصریح کرد: «باید اتفاقات ملموس و محسوسی بیفتد تا جامعه متقاعد شود چراکه امروز تابآوری جامعه نیز بهشدت آسیب دیده و مردم حتی اگر بخواهند هم نمیتوانند بیش از این تحمل کنند بنابراین وقت تصمیمات بزرگ است و با این کارها و اقدامات سطحی و تاکتیکی، کار بسامان نمیشود. کارشناسان حتما باید به مقامهای تصمیمگیر بگویند که دست از این لجبازی بردارند؛ هرچند تا به حال که هیچ اعتنایی به این توصیهها نشده است.»
