بازار نفت نفس کشید
جهان صنعت- با اعلام آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا و مشروط شدن آن به بازگشایی تنگه هرمز، قیمت نفت در بازارهای جهانی سقوط کرد و به زیر ۱۰۰دلار در هر بشکه رسید. همزمان صدها کشتی سرگردان در خلیج فارس در انتظار بازگشایی محدود این گذرگاه راهبردی باقی ماندهاند.
رویترز در گزارشی نوشت: تصمیم دونالد ترامپ برای پذیرش آتشبس موقت آن هم در آستانه ضربالاجل تهدیدآمیز علیه ایران موجب عقبنشینی سریع قیمتها شد بهطوریکه نفت برنت با افت ۸/۱۳درصدی به ۲۵/۹۴دلار و نفت خام آمریکا با کاهش ۴/۱۵درصدی به۵۲/۹۵دلار در هر بشکه رسید.
این تحول در حالی رخ داده که مسیر عبور حدود ۲۰درصد نفت جهان عملا تحت کنترل عملیاتی تنگه هرمز قرار گرفته و بازگشایی آن نیز نه بهصورت کامل بلکه به شکل محدود و مدیریتشده انجام میشود.
براساس دادههای شرکت کپلر، حدود ۸۰۰کشتی در خلیج فارس در وضعیت انتظار قرار دارند که از این میان، صدها نفتکش و شناور حامل LNG و گاز طبیعی برای عبور از این گذرگاه حیاتی نیازمند مجوز ایران هستند.
گزارشها حاکی است ایران در چارچوب شروط آتشبس، تنها اجازه عبور روزانه ۱۰ تا ۱۵ کشتی را با هماهنگی نیروهای نظامی و پس از دریافت عوارض صادر میکند؛ مدلی که به گفته تحلیلگران، نشانهای از تغییر قواعد بازی در ترانزیت انرژی جهانی است.
در همین راستا، طرح دهبندی ارائهشده از سوی ایران که مورد پذیرش اولیه واشنگتن قرار گرفته بر عبور کنترلشده از تنگه هرمز تاکید دارد، موضوعی که عملا به تهران امکان تنظیم جریان انرژی و حتی کسب درآمد مستقیم از آن را میدهد.
یک واکنش سریع و شکننده
افت شدید قیمت نفت نشان میدهد بازارها بهسرعت به سیگنالهای کاهش تنش واکنش نشان دادهاند اما تحلیلگران نسبت به پایداری این روند تردید دارند.
تونی سیکامور، تحلیلگر IGاین وضعیت را شروعی مثبت اما شکننده توصیف کرده و گفته است که هنوز عدم قطعیتهای زیادی درباره آینده توافق وجود دارد.
رویترز به نقل از تحلیلگران بازار نفت مینویسد که در صورت تداوم آتشبس، میلیونها بشکه نفت محبوس در پشت تنگه هرمز بهتدریج وارد بازار خواهد شد اما بازگشت کامل به شرایط پیش از بحران، به نتیجه مذاکرات سیاسی وابسته است.
به گفته آنان، آنچه اکنون در هرمز رخ میدهد، صرفا یک بحران مقطعی نیست بلکه نشانهای از یک تغییر ساختاری در نظم انرژی جهان است. از سویی بازگشت اعتماد به بازار حملونقل دریایی زمانبر است و صرف اعلام آتشبس، به معنای کاهش واقعی ریسک نیست.
آبراهی که پیش از این روزانه میزبان حدود ۱۴۰کشتی بود، اکنون بهصورت کامل تحت کنترل یک بازیگر منطقهای اداره میشود و این موضوع میتواند در بلندمدت بر هزینه حملونقل، بیمه و حتی مسیرهای جایگزین انرژی اثرگذار باشد.
بازگشت تقاضا برای نفت ایران
همزمان با کاهش قیمتها، نشانههایی از بازگشت تقاضا برای نفت ایران نیز مشاهده میشود. منابع تجاری تایید کردهاند که پالایشگاههای مستقل چین(تیپاتها) پس از افت قیمت نفت به دنبال خرید محمولههای فوری نفت ایران هستند.
با این حال فعالان بازار میگویند سطح قیمتها همچنان نسبت به پیش از جنگ بالاتر است و همین موضوع موجب شده معاملات هنوز بهطور کامل احیا نشود.در این میان تخصیص سهمیه جدید واردات نفت از سوی پکن میتواند به افزایش خرید نفت و تسهیل عرضه در بازار جهانی کمک کند.
مدیریت تردد در تنگه هرمز، علاوه بر اثرگذاری ژئوپلیتیک، پیامد اقتصادی مستقیمی نیز برای ایران دارد. برآوردها نشان میدهد تنها از محل عوارض عبور کشتیها، ایران میتواند صدهامیلیوندلار درآمد کسب کند بهطوریکه عبور کشتیهای در انتظار، رقمی در حدود ۳۶۰میلیوندلار درآمد بالقوه ایجاد خواهد کرد.
اختلال در تردد نفتکشها، کشورهایی مانند هند را نیز با چالش جدی مواجه کرده است. این کشور که بخش قابلتوجهی از نفت و گاز خود را از مسیر هرمز تامین میکند، با بحران تامین انرژی روبهرو شده و همین موضوع باعث شد آمریکا برای مهار بحران، مجوز موقت خرید نفت ایران را صادر کند.
در همین چارچوب ارسال نخستین محموله نفت ایران به هند پس از چند سال توقف، نشانهای از تغییر موقت در سیاستهای انرژی و تحریمی تلقی میشود.
