کژروی صاحب منصبان
جهان صنعت – «اگر میزان افزایش حقوق کارگران در سال آینده به ۵۰درصد هم برسد، حرف گزافی نیست»؛ این را علی باباییکارنامی، رییس کمیسیون اجتماعی مجلس روز گذشته و در حالی گفته که درست یک هفته تا آغاز روند بررسی جزئیات لایحه بودجه سال آینده کل کشور در صحن علنی مجلس باقی مانده است.
هرچند بسیاری از ناظران معتقدند اتفاقا افزایش حقوق ۵۰درصدی کارکنان، حرفی است نامعقول و مصداق گزافهگویی؛ چه آنکه نرخ تورم حتی همین حالا هم بهمراتب بیش از عددی است که نمایندگان در روزها و هفتههای گذشته با تبلیغات دربارهاش سعی دارند خود را «حامی ملت» جا بزنند.
در عین حال اما هستند ناظرانی که معتقدند بحرانهایی که امروز ایران و ایرانیان با آن دست به گریبانند، چنان عمیق و پرشمارند که حتی اگر برفرض حقوق کارکنان بیش از ۵۰درصد هم افزایش یابد، در عمل تغییری حتی در وضعیت معیشت همین حقوقبگیران هم رقم نخواهد خورد؛ چه برسد به هزار و یک گرفتوگیر دیگر ملت و مملکت.
همین چند روز پیش محمدمهدی مجاهدی که بهعنوان یک استاد علوم سیاسی در میزگردی شرکت کرده بود که بهمنظور بررسی و آسیبشناسی اعتراضات و حوادث پس از اعتراضات دیماه۱۴۰۴ در تحریریه خبرآنلاین برگزار شده بود، در بخشی از تحلیلش در این رابطه از «سندرم اوتیسم» سخن گفت که بهباور او، «حکومت به آن دچار شده است.»
از اوتیسم سیاسی تا فلج سیستمی
جالب آنکه درست دوسال پیش، عباس عبدی در یادداشتی که در شماره ۱۸بهمنماه۱۴۰۲ روزنامه اعتماد منتشر شد نیز از «اوتیسم سیاسی» سخن گفته بود. این روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی علاوهبر اشاره به برخی مصادیق آنچه «اوتیسم سیاسی» خوانده، نوشته بود: «گویی سیاستگذار هیچ نگاهی به جامعه و بازخورد رفتارهایش ندارد. صرف اینکه خودش رفتاری را بپسندد، گمان میکند که آن کار خوب است و اگر دیگران با او همراهی یا تایید نکنند، مشکل آنهاست.»
هشداری که آن زمان همچون تمام هشدارهایی که در تمام این سالها داده شده، مورد بیتوجهی قرار گرفت و دو سال بعد وقتی اعتراضات دیماه به خونینترین اعتراضات تاریخ معاصر ایران تبدیل شد، ازسوی یک تحلیلگر سیاسی تکرار شد و اینبار محمدمهدی مجاهدی از این سندرم سیاسی سخن گفت؛ سندرمی که این استاد علوم سیاسی دانشگاه در تعریف و توضیح آن میگوید: «به این معنا که حکومت در خود فرورفته، تکرارگو شده و توانایی برقراری ارتباط معنادار با واقعیتهای اجتماعی را از دست داده است. وقتی حکومت حتی پس از تصمیمگیریهای سخت قادر به اجرای موثر آنها نیست و نمیتواند پیام جامعه را دریافت کند، عملا دچار فلج سیستمی شده است.»
جالب آنکه این استاد علوم سیاسی نهتنها امیدی به حل دستکم گوشهای از مشکلات در سایه تصویب و اجرای لایحه بودجه سال۱۴۰۵ کلکشور ندارد بلکه این سند بودجه را «آینه تمامنمای فروپاشی قرارداد اجتماعی» میداند چراکه بهگفته او، «نحوه توزیع منابع در بودجه نشان میدهد که تعریف «خیر عمومی» تا چه حد محدود و به «خیر خصوصی» تقلیل یافته است.»
«کژروی صاحبمنصبان» بهروایت کمالالدین پیرموذن
این تنها تحلیلگران، ناظران و دانشگاهیان نیستند که اینچنین نومیدانه از وخامت اوضاع سخن میگویند بلکه حالا کار به جایی رسیده که حتی سیاستمداران هم نومیدانه زبان به انتقاد گشودهاند آنهم آندسته از سیاستمدارانی که بهدلیل گرایش جناحیشان به آنچه در سپهر سیاسی ایران «اصلاحطلبی» خوانده میشود، معمولا در هر شرایطی سعی دارند هر آن کوچکترین «روزنه» و کورسوی امیدی را هم زنده نگه دارند و از راههای برونرفت از بحران سخن بگویند.
حالا اما حتی سیاستمداری همچون کمالالدین پیرموذن هم ظاهرا روزنه امیدی نمیبیند آنهم در شرایطی که این فعال سیاسی اصلاحطلب در سالهای نهچندان دور بهعنوان نماینده مجلس فعالیت کرده و در نتیجه با کار و بار پارلمان و امور نظارتی و تقنینی آشناست و هم از آنجا که مدتی شهردار اردبیل بوده، با مسائل اجرایی آشنایی دارد.
او که در ارتباط با اوضاع کنونی مملکت در واپسین ماههای سال به گفتوگو نشسته، میگوید: «طی یکی، دو سال گذشته انتظار میرفت بهویژه باتوجه به پیروزی پزشکیان در انتخابات شاهد شکلگیری چندصدایی در کشور باشیم چراکه به هر حال جامعه ایرانی بهعنوان جامعهای متمدن، دارای سرشت و طبیعتی متنوع و متکثر است و اقتضای حکمرانی در چنین جامعهای، حکمرانی مبتنیبر تکثرگرایی و چندصدایی است. متاسفانه اما در عمل زور دولت به جریان افراطی که در شئون مختلف حاکمیت و قدرت اعم از مجلس حداقلی و بسیاری از دیگر نهادها نفوذ کرده، نرسید و این جریان با همان قدرتطلبی انحصارگرانه و رفتار ضدحاکمیت ملی همیشگی خود، تصمیمسازیها را بهسوی محدودیت بیشتر و سلب حقوق شهروندی سوق داد.»
مصائب غوغاسالاری و تنگنظری تندروها
این نماینده پیشین مجلس که معتقد است «دولت پزشکیان دستکم در بدو امر سعی داشت بهنحوی مسیر تعقل جمعی و مسالمتجویی را دنبال کرده و نوعی تساهل را جایگزین رویکرد خودحقپندار و ضدجمهوریت افراطیون کند و ضمن پرهیز از افراط و تفریطهای عجولانه و ناپخته، در راستای تقویت انسجام ملی و اعمال سیاستهای توسعهمحور گام بردارد»، میگوید: «متاسفانه دولت پس از دوسال توفیق چندانی در این مسیر به دست نیاورده است.»
شرایطی که باعث شده بهگفته پیرموذن، «در حال حاضر نهتنها شاهد توجه به نسل جوان و پرهیز از گران اداره کردن کشور نیستیم و اقدامات موثری در راستای دستیابی به توافق برد-برد با جامعه جهانی و رفع تحریمها انجام نشده بلکه کماکان میبینیم که منازعات سیاسی و کژروی صاحبمنصبان ادامه دارد.»
این نماینده پیشین مجلس میگوید: «متاسفانه جریانات تندرویی که در نهادهای گوناگون رسوخ کردهاند، کماکان دنبال فرافکنی و غوغاسالاری بوده و با تنگنظریهای همیشگی خود، صرفا دنبال زدوبند بر سر تصاحب و انحصار قدرت و سیطره همفکران و دوستانشان بر کرسیهای حساس و کلیدی دولت و مجلس هستند.»
او با انتقاد نسبتبه «استمرار حضور تندروها در مراکز قدرت و مناصب حساس و کلیدی کشور» میگوید: «متاسفانه تلاش درخوری در راستای افزایش توان اقتصادی و تولیدی کشور صورت نمیگیرد و صدای ملت به هیچ عنوان در مراکز تصمیمگیری و اجرایی و سایر تشکیلات حاکمیت پژواک ندارد.
حال آنکه تنها در صورتی میتوانیم به اقتدار و انسجام ملی دست یابیم که آرا و صدای عموم شهروندان در مراکز اصلی تصمیمسازی و تصمیمگیری نافذ و موثر باشد.»
تاوان سنگین جاهطلبی سیاسی و سیاست شعاری
پیرموذن همچنین در واکنش به پرسشی درخصوص تحولات اخیر در حوزه سیاست خارجی و اساسا اهمیت دیپلماسی مبتنیبر خردورزی در دستیابی به توسعه پایدار و متوازن گفت: «به هر حال امیدوار بودیم که پس از آن تجارب پرهزینه و مخرب گذشته که بخشی ناشی از پافشاری نامعقول بر شعارهایی همچون «صدور انقلاب» و «محو اسکتبار جهانی» و «تسخیر قدس» بود، رویکردی مبتنیبر عقلانیت بر دستگاه دیپلماسی حاکم شود تا بتوانیم با رفع تحریمهای ظالمانه بینالمللی و آمریکا و تعامل و توافق سازنده برد- برد با جامعه جهانی در راستای استیفای منافع ملی گام برداریم.»
او اضافه کرد: «همچنانکه انتظار میرفت دولت باید با رفع فیلترینگ شبکههای اجتماعی، زمینه بهرهبرداری از فضای مجازی را فراهم کند تا بتوانیم دستکم بخشی از مشکل اشتغال و بیکاری را از این طریق مرتفع کنیم و بهطور نسبی از افزایش تورم لجامگسیخته و کاهش فاحش ارزش پول ملی جلوگیری کنیم و بهسمت رشد اقتصادی گام برداریم. دستکم اما تاکنون دستاوردی در این راستا نیز حاصل نشده است.»
او گفت: «متاسفانه جاهطلبیهای سیاسی و رقابت با قدرتهای نظامی و اقتصادی جهان و حضور در جای جای جهان، هزینههای بسیار سنگین و جبرانناپذیری را بر کشور تحمیل کرده و منافع و مصالح ملی را تحتالشعاع قرار داده و خسارت و تاوان سنگینی را به ملت و میهنمان تحمیل کرده است.»
پیرموذن در بخش پایانی صحبتهایش میگوید: «تا زمانی که دستکم نتوانیم، خودمان – نه چین و روسیه- تسلیحات دفاعی و جنگندههای هوایی پیشرفته موردنیازمان را تولید یا تامین کنیم، دم زدن از رقابت با قدرتهای جهانی بیشتر به لافزنی و رجزخوانیهایی شباهت دارد که تنها مصرفی داخلی دارد.»
