کاهش مزیت رقابتی شرکتهای قندی
جهان صنعت– در چندسال گذشته صنعت قندوشکر در فضایی کاملا متفاوت از گذشته رفتار کرد. جنگ روسیه و اوکراین که یکی از بزرگترین تکانههای ژئوپلیتیکی دهه اخیر بود بازار جهانی مواد غذایی را بههم ریخت و قیمت بسیاری از کالاهای اساسی از غلات گرفته تا شکر بهطور بیسابقهای افزایش یافت. اختلال در زنجیره تامین، محدودیتهای صادراتی، افزایش هزینه حملونقل و کاهش عرضه جهانی همگی دستبهدست هم دادند تا قیمت شکر در بازارهای بینالمللی جهش کند.
این افزایش قیمت جهانی برای بسیاری از شرکتهای قندی ایران بهفرصتی طلایی تبدیل شد. حاشیه سود آنها در سالهای اخیر رشد کرد آنهم نه لزوما بهدلیل تحول در بهرهوری یا مدیریت بلکه بهواسطه شرایطی که از بیرون مرزها بر بازار تحمیل شد. شرکتهایی که پیشتر با حاشیه سود محدود فعالیت میکردند ناگهان با رشد درآمد و سودآوری مواجه شدند و صورتهای مالی آنها رنگ و بوی متفاوتی گرفت.
بررسی عملکرد ۹ماهه شرکتهای قندی
بررسی عملکرد ۹ماهه شرکتهای قندی نشان میدهد که اینصنعت با ترکیبی از رشدهای چشمگیر، افتهای نگرانکننده و زیانهای عمیق مواجه است که ازیکسو حکایت از ظرفیتهای نهفته دارد و ازسویدیگر ضعفهای ساختاری و مدیریتی را آشکار میکند. درمیان شرکتهای زیانده وضعیت قشرین بیشاز همه جلب توجه میکند. اینشرکت با ثبت زیان ۳۴میلیاردتومانی جهشی منفی معادل هزاردرصد را تجربه کرده که نشانهای از بحران جدی در ساختار هزینه، مدیریت تولید یا بازار فروش است. قنقش نیز با زیان ۱۷میلیاردتومانی و رشد ۱۶۹درصدی زیان در مسیر مشابهی قرار گرفته و بهوضوح از ضعف در کنترل هزینهها و ناکارآمدی عملیاتی رنج میبرد.
درمقابل برخی شرکتها توانستند عملکردی قابلقبول یا حتی چشمگیر ثبت کنند. قشیر با سود ۸۹میلیاردتومانی و رشد ۴۷درصدی نشان داده که میتوان در همین شرایط در نوسان رشد کند. قجام با جهش ۶۲۱درصدی و سود ۱۴۹میلیاردتومانی یکی از بهترین عملکردها را در صنعت داشته اما اینسود واقعی و نتیجه عملیات تولید بوده یا صرفا محصولات انباری را یکجا فروختند؟ قثابت نیز با رشد ۱۰۴درصدی و سود ۱۸۲میلیاردتومانی جایگاه خود را درمیان شرکتهای موفق تثبیت کرده است.
در بخش شرکتهای بزرگتر قصفها با سود ۴۴۳میلیاردتومانی و رشد ۳۶درصدی همچنان یکی از بازیگران قدرتمند صنعت باقی مانده است. قچار نیز با سود ۴۱۷میلیاردتومانی و رشد ۳۹درصدی عملکردی باثبات و قابل اتکا ارائه کرده است. قهکمت با سود ۳۸۶میلیاردتومانی و رشد ۴درصدی اگرچه رشد محدودی داشته اما همچنان در محدوده سودآوری قرار دارد.
درمیان شرکتهایی که رشد اندک یا نزدیک بهصفر داشتند قنیشا با سود ۱۱میلیاردتومانی و رشد تنها ۳درصد نشان میدهد که درجازدن در اینصنعت میتواند بهمرور بهعقبماندگی تبدیل شود. قزوین نیز با رشد ۱۳درصدی و سود ۲۳۵میلیاردتومانی عملکردی متوسط اما قابل قبول داشته است.
افت سود شدید
در بخش شرکتهایی که با افت سود مواجه شدند قیستو با سود ۳۰۶میلیاردتومانی اما افت ۱۱درصدی و قاروم با افت سنگین ۵۲درصدی و سود ۹۸میلیاردتومانی نشان میدهند که فشار هزینهها و نوسانات بازار همچنان تهدیدی جدی برای سودآوری است. قپیرا نیز با افت ۳۴درصدی و سود ۸۷میلیاردتومانی در مسیر نزولی قرار گرفته و نیازمند بازنگری در استراتژیهای عملیاتی است.
درمیان شرکتهای روبهرشد قشهد با سود ۲۰۸میلیاردتومانی و رشد ۹۰ درصدی، و قمرو با سود ۲۲۹میلیاردتومانی و رشد ۷۰درصدی عملکردی قابلتوجه داشتند. قلرست نیز با رشد ۱۲۳درصدی و سود ۲۹۷میلیاردتومانی یکی از ستارههای امسال صنعت بوده است.
اگرچه مجموع سود صنعت رشد کرده اما دونماد زیانده با جهش منفی شدید و چندنماد با افت سودآوری زنگ خطر جدی برای آینده اینصنعت هستند. زیانهای سنگین قشرین و قنقش نشانهای از ضعف ساختاری، مدیریت ناکارآمد و ناتوانی در تطبیق با شرایط بازار است. افت شدید سود در نمادهایی مانند قاروم و قپیرا نیز نشان میدهد که بخشی از صنعت در حال ازدستدادن مزیت رقابتی است.
تاثیر بر کل صنعت
این نمادهای منفی اگرچه در اقلیتند اما میتوانند بهمرور کل صنعت را تحت تاثیر قرار دهند زیرا ضعف در چندحلقه زنجیره تامین و قیمتگذاری را مختل کرده و فشار را بهسایر شرکتها منتقل میکند. صنعت قندوشکر برای حفظ رشد پایدار نیازمند اصلاحات جدی در مدیریت هزینه، نوسازی تجهیزات، بهبود بهرهوری و بازنگری در سیاستهای فروش است. درغیراینصورت رشد فعلی تنها یکآمار ظاهری خواهد بود و در پشت آن شکافهای عمیقتری شکل خواهد گرفت.
منبع: بازار
