کاهش قیمت جهانی غذا درمقابل تورم داخلی
جهان صنعت– براساس گزارش معیار منتشرشده توسط سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو) در روز جمعه شاخص قیمت جهانی کالاهای غذایی در ژانویه برای پنجمینماه متوالی کاهش یافت که منجر بهکاهش قیمتهای بین المللی لبنیات، شکر و محصولات گوشتی شد. شاخص قیمت مواد غذایی فائو که تغییرات ماهانه در قیمتهای بین المللی سبدی از کالاهای غذایی مورد معامله در سطح جهان را دنبال میکند در ژانویه بهطور متوسط ۹/۱۲۳واحد بود که ۴/۰درصد نسبتبه ماه قبل و ۶/۰درصد نسبتبه سطح سال قبل کاهش یافته است.
شاخص قیمت غلات فائو باوجود کاهش جزئی قیمت جهانی گندم و ذرت نسبتبه دسامبر اندکی ۲/۰درصد افزایش یافت. ذخایر فراوان گندم نگرانیهای مربوط بهآب و هوا را که بر محصولات راکد در فدراسیون روسیه و ایالاتمتحده آمریکا تاثیر گذاشته جبران میکند درحالیکه عرضه مناسب جهانی ذرت شرایط نامساعد آب و هوایی در آرژانتین و برزیل و تقاضای قوی اتانول در ایالاتمتحده را جبران میکند. درمقابل شاخص قیمت کل برنج فائو نسبتبه دسامبر ۸/۱درصد افزایش یافت که نشاندهنده تقاضای قوی تر برای انواع برنج معطر است.
وضعیت بازار جهانی روغن
ازسویدیگر شاخص قیمت روغن نباتی فائو در ژانویه ۱/۲درصد افزایش یافت. قیمت جهانی روغن پالم در کاهش تولید فصلی در جنوب شرقی آسیا و افزایش تقاضای جهانی برای واردات افزایش یافت درحالیکه قیمت جهانی روغن سویا بهدلیل محدودشدن موجودی صادرات در آمریکای جنوبی و انتظارات برای تقاضای قوی سوختهای زیستی در ایالاتمتحده دوباره افزایش یافت.
قیمت جهانی روغن آفتابگردان نیز بهدلیل کمبود عرضه در منطقه دریای سیاه افزایش یافت. درمقابل قیمتهای بین المللی روغن کلزا بهدلیل موجودی فراوان در اتحادیه اروپا در پی واردات گسترده اخیر کاهش یافت.
شاخص قیمت گوشت فائو
در اینگزارش آمده است: شاخص قیمت گوشت فائو نسبتبه ماه دسامبر ۴/۰درصد کاهش یافت که ناشی از کاهش قیمت گوشت خوک در عرضه فراوان جهانی و کاهش تقاضای بینالمللی بود. از آن طرف قیمت جهانی گوشت مرغ افزایش یافت که عمدتا منعکسکننده افزایش قیمتها در برزیل ناشی از تقاضای قوی بین المللی بود درحالیکه قیمت گوشت گوسفند و گاو بهطور کلی ثابت بوده و دومی با افزایش حملونقل از برزیل بهچین تقویت شد که جبرانکننده اتمام سریع سهمیه بدون تعرفه ایالاتمتحده بود.
ازسویدیگر شاخص قیمت لبنیات فائو نسبتبه ماهدسامبر ۵درصد کاهش یافت که عمدتا بهدلیل کاهش قیمت پنیر و کره در بحبوحه موجودی فراوان بود. درهمینحال قیمت جهانی پودر شیر بدون چربی افزایش یافت که ناشی از افزایش تقاضای واردات از خاورمیانه، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیا بود.
بهگزارش بازار در بخش دیگری از اینگزارش آمده است: شاخص قیمت شکر فائو در ژانویه یکدرصد کاهش یافت که منعکسکننده انتظارات برای افزایش عرضه در فصل جاری بوده که با افزایش قابل توجه تولید در هند، چشماندازهای مطلوب در تایلند و چشمانداز کلی مثبت تولید در برزیل تقویت شده است.
تولید جهانی غلات
فائو آخرین پیشبینی خود را برای تولید جهانی غلات در سال۲۰۲۵ منتشر و کل تولید را ۳۰۲۳میلیونتن پیشبینی کرد که شامل برداشت بیسابقه گندم، غلات دانه درشت و برنج میشود. اینبازنگری صعودی نشاندهنده عملکرد گندم بالاتر از پیشبینی قبلی در آرژانتین، کانادا و اتحادیه اروپا درکنار انتظارات از گسترش کاشت ذرت و عملکرد بالاتر در چین و ایالاتمتحده آمریکاست. پیشبینی میشود تولید جهانی برنج نیز افزایش یابد و هند، بنگلادش، برزیل، چین و اندونزی بیشترین سهم را دراینافزایش خواهند داشت.
گزارش جدید عرضهوتقاضای غلات چشمانداز محصولات کشاورزی درسال۲۰۲۶ را درسراسر نیمکره شمالی ارزیابی میکند. پیشبینی میشود که کشت گندم زمستانی در هند بهدلیل قیمتهای بالای داخلی و شرایط آبوهوایی مطلوب بهسطح بیسابقهای برسد درحالیکه کشت در ایالاتمتحده بهدلیل قیمتهای پایین و شرایط خشکتر از حدمعمول در مناطق اصلی تولید احتمالا کاهش خواهد یافت. در نیمکره جنوبی برداشت غلات دانه درشت در سهماههدوم سال۲۰۲۶ آغاز خواهد شد و شرایط در آرژانتین، برزیل و آفریقای جنوبی مطلوب خواهد بود.
اکنون پیشبینی میشود که مصرف جهانی غلات در سالهای۲۶-۲۰۲۵ نسبتبه سال قبل ۲/۲درصد افزایش یابد. براساس پیشبینیهای بهروزشده عرضهوتقاضا پیشبینی میشود که ذخایر جهانی غلات ۸/۷درصد افزایش یافته و بهبالاترین رکورد خود برسد و موجودی تمام غلات اصلی ازجمله برنج افزایش یابد. پیشبینی میشود که نسبت ذخایر جهانی غلات بهمصرف به۸/۳۱درصد افزایش یابد که بالاترین سطح از سال۲۰۰۱ است.
پیشبینی میشود تجارت جهانی غلات در طول سال تجاری ۲۶-۲۰۲۵(ژوئیه/ژوئن) نسبتبه ۱۲ماه قبل ۶/۳درصد رشد کند.
بازار ایران در آتش تورم
باوجود اینکه نرخهای جهانی شاهد کاهش هستند بهنظر میرسد وضعیت در ایران بهمیزان قابل توجهی متفاوت است! ۱۵خوراکی در دیماه سال جاری تورم سهرقمی را در بازه سالانه ثبت کردند. حبوبات، برنج و روغن صدرنشینان تورم دیماه بودند. هرچند روند افزایشی قیمت کالاها و بهصورت مشخص خوراکیها از ماههای پیش شروع شده بود با اینحال افزایش قیمت اخیر در دیماه سال جاری عمدتا مرتبط با حذف ارز ترجیحی بود. در سیاست اصلاحی انتقال یارانه ارزی از ابتدای زنجیره بهانتهای آن قیمت کالاهای اساسی و بهتبع آن گروه خوراکیها افزایش یافت.
براساس اعلام مرکز آمار ایران روغن نباتی جامد، روغن مایع و تخممرغ ماشینی بهترتیب با ۶/۷۸، ۱/۷۷و۶/۴۸درصد تغییر در متوسط قیمت دیماه۱۴۰۴ نسبتبه ماه قبل از آن بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردند. ازسویدیگر گوجهفرنگی، خربزه و پرتقال بهترتیب با ۷/۷، ۲/۳و۱/۰درصد کاهش در قیمت متوسط نسبتبه ماه پیشازآن در دیماه سال جاری مواجه شدند. افزایش قیمتهای ماهانه خوراکیها در دیماه سال جاری عمدتا ناشی از حذف ارز یارانهای اقلام اساسی و انتقال آن به آخر زنجیره مصرف بوده است. این درحالی بوده که اکثر اینموارد طی ماههای گذشته کاهش قیمت جهانی را تجربه کردند.
تاثیر سیاست حذف ارز ترجیحی بر سبد معیشت خانوار
تا پیشاز اجرای اینسیاست واردات بخش مهمی از کالاهای اساسی مانند روغن، نهادههای دامی، برخی اقلام خوراکی و مواد اولیه غذایی با ارز ترجیحی انجام میشد. حذف اینارز بهمعنای افزایش مستقیم هزینه واردات برای واردکنندگان و تولیدکنندگان بود که البته خود را در قیمت مصرفکننده نشان داد. اینگروه بهطور سنتی بیشترین حساسیت را نسبتبه تغییرات ارزی دارد و سهم بالایی در سبد هزینه خانوار بهویژه دهکهای پایین ایفا میکند.
در دیماه سال جاری از میان ۵۳قلم کالای خوراکی منتخب در نقاطی شهری قیمت ۳۸قلم بهمیزان بیشتری از نرخ تورم نقطهای نقاط شهری کشور افزایش داشتند. نرخ تورم نقطهای نقاط شهری ۱/۵۸درصد بوده است. اینموضوع نشان میدهد که گروه خوراکیها اسب ارابهی تورم نقطهای در دیماه سال جاری بوده است.
