کالابرگ جایگزین اصلاحات ساختاری اقتصاد نیست
جهان صنعت _ یککارشناس اقتصادی با بیان اینکه پرداخت کالابرگ یا یارانه نقدی بهتنهایی نمیتواند شکاف میان درآمد و هزینه خانوارها را جبران کند، گفت که بهبود پایدار معیشت مردم در گرو مهار تورم، اصلاح ساختار اقتصاد، تقویت تولید، کاهش هزینه مسکن و واقعیسازی دستمزدهاست.
درحالیکه طرح کالابرگ یکمیلیونی با هدف کاهش فشار معیشتی خانوارها اجرا شده برخی کارشناسان معتقدند در اقتصادی که با تورم بالا، رشد نقدینگی و شکاف عمیق میان درآمد و هزینه خانوارها مواجه است پرداخت یارانه نقدی یا شبهنقدی نمیتواند راهحل پایدار برای ترمیم معیشت باشد.
بهباور آنها اگر تامین مالی این طرح از محل استقراض یا چاپ پول انجام شود نهتنها اثر حمایتی کالابرگ از بین میرود بلکه خود بهعاملی برای تشدید تورم و کاهش بیشتر ارزش یارانه تبدیل خواهد شد. درچنینشرایطی اصلاحات ساختاری در حوزه مسکن دستمزد و تولید بیش از سیاستهای مقطعی اهمیت دارد.
در همین رابطه شکاف بین محل درآمد کالابرگ الکترونیک(اختلاف بین نرخ ارز مرکز مبادله و نرخ ارز ۲۸۵۰۰تومانی) و منابع مورد نیاز برای تخصیص کالابرگ بهحدود ۸۷میلیوننفر که در تیرماه در قالب تسویهنشدن مبالغ کالابرگ با فروشگاههای طرف قرارداد خود را نشان داد اکنون این پرسش را ایجاد کرده که آیا با گذشت هفتماه از اجرای این طرح نیاز بهبازنگری در روش های اجرا وجود دارد یا خیر.
بهگزارش ایرنا، در این رابطه مجید گودرزی با اشاره بهگذشت هفتماه از اجرای طرح کالابرگ یک میلیونی و میزان اثرگذاری آن بر معیشت خانوارها معتقد است: یکی از مهمترین چالشهای طرح کالابرگ این بوده که همزمان با اجرای آن موجی از تورم در جامعه شکل گرفته و این سیاست ابزارها و مکانیسمهای لازم برای مقابله موثر با تورم را در اختیار ندارد.
وی در این رابطه بهتجربه ناموفق هدفمندی یارانهها اشاره کرد و گفت: در مقطعی حدود ۴۵دلار یارانه بهمردم پرداخت میشد اما بهدلیل ثابتماندن مبلغ و بهروزرسانینشدن آن متناسب با تورم اینیارانه بهرقمی ناچیز تبدیل شد. اکنون نیز اگر همان مسیر تکرار شود در واقع فشار بیشتری بهسفره مردم وارد خواهد شد.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: هدفمندی یارانهها زمانی میتواند موثر باشد که دولت بهتعهدات خود پایبند بماند و پرداختهای جبرانی لازم را برای ترمیم معیشت مردم در اثر آزادسازی قیمتها یا فشارهای داخلی و خارجی انجام دهد اما آنچه امروز مشاهده میکنیم عدم بهروزرسانی یارانهها متناسب با شرایط اقتصادی است.
کمک بهمعیشت مردم ازطریق توجه بهبحث مسکن
گودرزی تصریح کرد: باتوجهبه شرایط اقتصادی ناشی از جنگ و محدودیتها در تجارت خارجی دولت باید بهسمت راهکارهای اساسیتری برای کاهش هزینههای زندگی مردم حرکت کند.
وی توجه دولت بهموضوع مسکن را یکیاز این راهکارها برشمرد و گفت: امروز بخش بزرگی از درآمد خانوارهای ایرانی را میبلعد. اکنون بیش از ۷۰درصد درآمد بسیاری از خانوارها صرف هزینه مسکن میشود و پرداخت یکمیلیونتومان یارانه بههیچ عنوان پاسخگوی این فشار نیست.
این کارشناس اقتصادی با یادآوری اینکه کشور از نظر منابع زمین کمبودی ندارد و حتی بسیار فراتر از نیاز زمین در اختیار دارد، افزود: قوانین لازم برای کاهش هزینههای مردم در حوزه مسکن نیز وجود دارد اما متاسفانه از ظرفیتهای موجود بهشکل کارآمد استفاده نمیشود.
یارانه دولت باید بهسمت تولید هدایت شود
اینکارشناس اقتصادی گفت: یکی از اشکالات اساسی در سیاستهای حمایتی دولت این است که یارانه بیشتر بهبخش مصرف پرداخت میشود تا اینکه بهتولید برسد درحالیکه در بسیاری از کشورهای دنیا یارانه بهتولید اختصاص پیدا میکند تا موجب رونق تولید، اشتغال و افزایش عرضه شود.
گودرزی با یادآوری اینکه زمانی که یارانه فقط بهبخش مصرف داده میشود بدون آنکه تولید افزایش یابد تقاضا و درنهایت تورم افزایش مییابد، افزود: بهنظر من این نوع سیاستها بیش از آنکه راهحل اقتصادی باشند تا حدی جنبه کنترل افکار عمومی دارند. دولت تلاش میکند از طریق پرداخت یارانه تصویر مثبتی از عملکرد خود ارائه دهد اما واقعیت آن است که این روش در بلندمدت کارآمد نیست زیرا هم موجب افزایش تورم میشود و هم ارزش واقعی یارانه بهمرور کاهش پیدا میکند.
گودرزی درباره پیامدهای تامین منابع کالابرگ ازطریق استقراض یا استفاده از منابع بانکی و بانک مرکزی پاسخ داد: اگر دولت برای تامین منابع این طرح ناچار بهاستقراض از نظام بانکی یا بانک مرکزی شود طبیعتا افزایش نقدینگی رخ خواهد داد و این مسئله تورم را تشدید میکند.
وی افزود: واقعیت این است که یارانههای یکمیلیونی نیز عملا مشکل معیشت مردم را حل نمیکند و بیشتر شبیه یکمسکن موقت و کماثر است. حتی نمیتوان گفت این یارانه تسکین جدی برای فشار معیشتی ایجاد میکند.
اینکارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه افزایش نقدینگی ناشی از تامین مالی این یارانهها نهتنها مشکلی را حل نمیکند بلکه بحرانها را پیچیدهتر خواهد کرد، افزود: دولت باید بهسمت تقویت واقعی قدرت خرید مردم حرکت کند که این کار از مسیر اصلاح مدیریت اقتصادی و سیاست گذاری صحیح قابل تحقق است.
باید دستمزدها واقعی شود
گودرزی درباره وضعیت دستمزدها و اثر آن بر بهبود معیشت خانوار نیز گفت: امروز دستمزدها بههیچ وجه پاسخگوی هزینههای واقعی زندگی نیست. حقوق و مزایای پرداختی حتی کفاف تامین نیازهای اولیه خانوار شامل بهداشت، درمان، آموزش، مسکن، خوراک و پوشاک را هم نمیدهد و درچنینشرایطی نمیتوان با یارانه یکمیلیونی نیز این شکاف را جبران کرد.
اینکارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: باید بهسمتی حرکت کنیم که سهم دستمزدها واقعیتر شود و درمقابل سهم سرمایه در اقتصاد کنترل و متعادل شود زیرا یکی از بحرانهای مهم اقتصاد کلان ایران همین عدم تعادل میان سهم سرمایه و سهم نیروی کار در تولید بوده که فشار معیشتی را تشدید کرده است.
وی ادامه داد: برای کاهش فشار اقتصادی باید هزینههای مسکن ازطریق سیاستهایی مانند واگذاری زمین ارزان یا رایگان کاهش یابد. وقتی قیمت مسکن بهشدت افزایش یافته نمیتوان با حق مسکن چندمیلیونتومانی یا یارانه یکمیلیونی این شکاف را جبران کرد.
گودرزی ادامه داد: اصل اصلاح قیمتها و هدفمندی یارانهها میتواند اقدام مثبتی باشد بهشرط آنکه دولت بهتعهدات خود عمل کند و مردم را دربرابر تورم افسارگسیخته بدون حمایت واقعی رها نکند. امروز تورم بهحدی رسیده که حتی اگر یارانهها چند برابر هم شود بازهم پاسخگوی حداقلهای یک زندگی استاندارد نخواهد بود.
نیازمند اصلاحات ساختاری در اقتصاد هستیم
اینکارشناس اقتصادی درباره سایر روشهای حمایت دولت از خانوارها گفت: اقتصاد کشور بیش از هر چیز نیازمند تنظیمگری و اصلاحات ساختاری است. راهکارهای مقطعی، سطحی و تبلیغاتی نمیتواند مشکل معیشت مردم را حل کند. درشرایط فعلی بهویژه پس از جنگ اخیر یک ظرفیت ارزشمند از انسجام ملی شکل گرفته که دولت میتواند از آن برای پیشبرد اصلاحات ساختاری در اقتصاد استفاده کند. این فرصت میتواند آغازگر تحولاتی عمیقتر در سیاستگذاری اقتصادی کشور باشد.
وی درپایان خاطرنشان کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان داده که مردم در بسیاری موارد حتی حاضر نیستند یارانهای دریافت کنند که منجربه رشد نقدینگی و تورم بیشتر شود. این تجربهها نشان میدهد باید از سیاستهای کوتاهمدت فاصله گرفت و بهسمت راهکارهای پایدار و اصولی برای تقویت معیشت مردم حرکت کرد.
