چشمانداز تاریک بازار فولاد چک در۲۰۲۶
جهان صنعت– باوجود اینکه جمهوریچک با مصرف سرانه ۳/۵۳۲کیلوگرم در سال۲۰۲۴ رکورددار مصرف فولاد در اتحادیه اروپا بوده بازار اینکشور در پنجسال گذشته یکسوم کوچک و تولید فولاد تقریبا نصف شده است. اگرچه صنایع خودروسازی و ساختمان بهبود یافتند اما نتوانستند تقاضای فولاد را بهسطح پیش از بحران بازگردانند و اکنون کارخانههای بزرگ فولاد اینکشور با چالشهای مالی و تغییر مالکیت برای احیای تولید مواجه هستند.
جمهوریچک ازنظر مصرف سرانه فولاد از سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا (EU) عقب مانده و فاصله زیادی گرفته است. براساس دادههای «انجمن جهانی فولاد»(World Steel) اینشاخص در سال۲۰۲۴ به۳/۵۳۲ کیلوگرم رسید درحالیکه در ایتالیا ۵/۳۸۸کیلوگرم و در آلمان ۷/۳۱۲کیلوگرم ثبت شده است.
با اینحال در terms مطلق ظرفیت بازار کوچک است و به۶/۵میلیونتن میرسد. در پنجسال گذشته اینبازار یکسوم کوچک شده و ایندر حالی است که پویایی تولید مثبت در صنایع اصلی که تقاضا برای فولاد را هدایت میکنند یعنی خودروسازی و ساختمان وجود داشته است. اینصنایع نمیتوانند فروش فولاد را در سطح پیش از بحران حفظ کنند بنابراین نقاط رشد جدیدی مورد نیاز است.
صنعت فولاد جمهوریچک در دومرکز متمرکز است: اوستراوا (Ostrava) و ترینتس(Trinec) . کارخانه فولاد اوستراوا که بزرگترین تولیدکننده فولاد تخت (rolled steel) در اینکشور با ظرفیت سالانه ۴میلیونتن است در جولای۲۰۲۵ تغییر مالکیت داد. مدیریت جدید با یکوظیفه دشوار روبهرو است: شرکت را از پرتگاهی که تحت مدیریت گروه بریتیش «لیبرتی استیل» (Liberty Steel Group) در سالهای ۲۰۲۰تا۲۰۲۴ سقوط کرده بود نجات دهد. اینموضوع بههمین دلیل است که تولید فولاد در جمهوریچک در پنجسال گذشته تقریبا نصف شده درحالیکه سهم واردات در تراز مصرف فولاد افزایش یافته است.
مشکلات دومینتولیدکننده بزرگ فولاد در نبود تقاضای داخلی
ترینتسکه زلهزارنی (Třinecke zelezarny)، دومین تولیدکننده بزرگ فولاد که محصولات طویل (long products) تولید میکند و کارخانه فولاد ویتکوویس استیل جیندال (Vitkovice Steel Jindal) در اوستراوا که بر تولید ورقهای ضخیم تمرکز دارد با مشکلات خاصی روبهرو هستند. جالب اینجاست که اینمشکلات ربطی بهکمبود تقاضای داخلی ازسوی مصرفکنندگان اصلی در صنایع ساختمان و خودرو ندارد باوجود اینکه بازار در سالهای اخیر شاهد انقباض بوده است.
صنعت خودروی جمهوری چک از اثرات بحران کرونا بهبود یافته و با اطمینان موقعیتهای ازدسترفته خود را بازپس گرفته است. در پسزمینه رکود صنعت اروپا خودروسازان چک شتاب قدرتمندی را نشان میدهند. مانند سایر کشورهای اروپای شرقی تقاضای داخلی برای خودروهای جدید بهدلیل ماهیت صادراتی تولیدکنندگان محلی اهمیت ثانویه دارد. فروش در جمهوریچک حدود ۱۵تا۲۰درصد از کل تولید خودرو را تشکیل میدهد.
شایان ذکر است که تولید در کارخانه خودروی هیوندای در «نوشوویتسه» (Nošovice) در سال۲۰۲۵ با ۱/۱۶درصد کاهش به۲۷۶هزاردستگاه و در کارخانه تویوتا در «کولین» (Kolín) با ۹/۱درصد کاهش به۲۰۷هزاردستگاه رسید. با اینحال شرکت «شکودا اتو» (Skoda Auto) که متعلقبه گروه فولکسواگن است، باعث شد صنعت خودروی چک سال گذشته با نتایجی رکوردشکن بهپایان برسد و از تقاضا برای فولاد ورق پشتیبانی کند.
اینامر با افزایش ۲۷درصدی تولید اتوبوس در ژانویه تا نوامبر به ۵۰۷۵دستگاه تقویت شد. کارخانه «ایوکو سیآر» (Iveco CR) در «ویسوکه میتو»(Vysoké Mýto) با سهم ۴۶۴۰ دستگاهی و رشد ۷/۲۷درصدی بیشترین حجم را بهخود اختصاص داد. اینکارخانه قطعاتی را برای مونتاژ بیشتر در کارخانه ایتالیایی ایوکو در «فوجا» تولید میکند.صنعت ساختمان جمهوریچک پس از کاهش در سالهای۲۰۲۳و۲۰۲۴ در سال۲۰۲۵ بهسطوح قبلی خود بازگشت اما وضعیت در اینجا نیز دوپهلو است. طبق برآوردهای شرکت مشاوره «سیبیآر ای»(CBRE) سرمایهگذاری در ساخت املاک تجاری به نزدیک ۴میلیارد یورو رسید.
کلر شیلز (Claire Sheils)، مدیرعامل سیبیآرای در جمهوری چک گفت: «هرگز تاکنون اینمقدار پول در دفاتر، مراکز خرید یا انبارهای چک سرمایهگذاری نشده است.»
با اینحال سال گذشته توسعهدهندگان کمتر از ۲۷هزارمترمربع فضای جدید را بهبهرهبرداری رساندند که یکحداقل مدرن محسوب میشود. سرمایهگذاریهای رکوردی سرمایهگذاران بر پویایی اینبخش تاثیری نگذاشت.
روند منفی در ساختوساز مسکن وجود دارد. در ژانویه تا ژوئن۲۰۲۵ تنها ۱۶هزارو۲۹۵آپارتمان در جمهوریچک آغاز شد که کمترین تعداد از سال۲۰۱۷ تاکنون است. تا اول ژوئیه تکمیل مسکن با ۴۰درصد افزایش به۳هزارو۷۷۵واحد رسید. تکمیل پروژههای قدیمی شتاب گرفته اما پایهای برای افزایش حجمها در آینده نزدیک وجود ندارد. ارقام بالا بهدلیل پایه مقایسه پایین سال۲۰۲۴ است.وضعیت مشابهی در نیمهدوم سال مشاهده شد. در اکتبر تعداد پروژههای شروعشده ۵/۳۴درصد و پروژههای تکمیلشده ۱/۵۸درصد افزایش یافت. اینصنعت توسط پروژههای زیرساختی که از بودجههای ملی و اروپایی تامین مالی میشدند بهسوددهی رسید. رشد در تولید ساختمان و خودرو منجر بهافزایش مصرف کلی فولاد در سال۲۰۲۵ نشد.
این امر بهدلیل وضعیت در سایر بخشهای مهندسی چک عمدتا در مهندسی قدرت و صنعت دفاعی بود. طبق فدراسیون مهندسی آلمان (VDMA)، اینموضوع با کاهش تعداد افراد شاغل در اینصنعت از ۱۲۶هزارنفر در سال۲۰۲۲ به۱۲۳هزارنفر در سال۲۰۲۵ نشان داده میشود. کاهش مصرف فولاد ورق در سالهای۲۰۲۲تا۲۰۲۵ بهدلیل کاهش تولید لوله در کارخانه لیبرتی استیل در اوستراوا بهطور منفی تاثیر گذاشت.
چشمانداز۲۰۲۶؛ تلاش برای احیای تولید با موانع مالی
طبق گفته مارتین یان (Martin Jan)، رییس انجمن صنعت خودروی جمهوریچک تولید خودرو در اینکشور در سال۲۰۲۵ با توجه بهظرفیت تولید موجود بهحداکثر سطح خود رسیده است. بهنظر او اینرقم در سال۲۰۲۶ ممکن است چند دههزاردستگاه افزایش یابد اما نه بیشتر.
منبع: ایراسین
