پایان ترس ژئوپلیتیک؟
جهان صنعت– دبیرخانه اوپک اعلام کرد که چهارکشور عراق، امارات، قزاقستان و عمان برنامههای جبرانی بهروزشده خود را ارائه کردند؛ اقدامی که در ادامه توافق نشست ۴ژانویه۲۰۲۶ میان هشتکشور دارای تعدیلات داوطلبانه انجام شده است. این برنامهها نقش مهمی در مدیریت عرضه، حفظ تعادل بازار و اجرای دقیق تعهدات تولیدی اوپکپلاس دارند.
اعضای اوپکپلاس در این نشست بر تمرکز بر اجرای دقیق تعهدات تولیدی، الزام به ارائه برنامههای جبرانی و هماهنگی برای جلوگیری از مازاد عرضه در بازار جهانی نفت تاکید کرده و تصمیم گرفتند که برنامههای جبرانی برای بازار نفت که شامل جلوگیری از بیثباتی قیمتها، تقویت اعتماد بازار به اوپکپلاس و مدیریت بهتر عرضه در دوره نوسانات ژئوپولیتیکی است را دنبال کنند.
در بیانیه اوپکپلاس اشارهای به تصمیمات احتمالی این گروه برای ماههای پس از مارس نشده؛ موضوعی که به گفته خورخه لئون، مقام پیشین اوپک و رییس تحلیل ژئوپلیتیک شرکت ریستاد انرژی از اهمیت بالایی برخوردار است.
لئون گفت: «با افزایش بی ثباتیها درباره ایران و تنشها با آمریکا این گروه همه گزینهها را باز نگه داشته است.»
وی افزود: «برآورد خود اوپک نشان میدهد نیاز بازار به نفت اوپکپلاس در سهماههدوم سال کاهش مییابد که میتواند دامنه افزایش تولید را محدود کند.»
پس از اظهارات آخر هفته دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا درباره کاهش خطر اقدام نظامی در خارومیانه قیمت هردو شاخص نفتی با افت شدیدی نسبت به بالاترین قیمتهای چند ماه اخیر همراه بود. بهطوری که قیمت نفت خام شاخص برنت دریای شمال در اولین روز معاملات این هفته بازارهای جهانی با ۳دلارو۳۰سنت یا ۸/۴درصد کاهش به ۶۶دلارو۲سنت برای هر بشکه رسید و شاخص دابلیوتیآی آمریکا هم با ۳دلارو۲۳سنت یا حدود ۵درصد کاهش ۶۱دلارو۹۸سنت به ازای هر بشکه دادوستد شد.
در همین حال برخی تحلیلگران تاکید میکنند که با وجود تلاشهای اوپکپلاس برای مدیریت عرضه دوعامل کلیدی خارج از کنترل این ائتلاف همچنان مسیر بازار نفت را تعیین میکنند: سیاستهای ایالات متحده و وضعیت تقاضای چین.
تحلیلگران رویترز معتقدند که مواضع دولت آمریکا بهویژه اظهارات دونالد ترامپ درباره ایران و خاورمیانه میتواند در کوتاهمدت باعث ایجاد یا حذف «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» چنددلاری در قیمت نفت شود؛ حتی بدون وقوع درگیری نظامی مستقیم. همین عامل باعث شده بازار در هفتههای اخیر بهشدت نسبت به اخبار سیاسی واکنش نشان دهد. پریانکا ساچدوا، تحلیلگر موسسه فیلیپ نوا گفت که افزایش دوباره ارزشدلار آمریکا هم بر رشد اخیر قیمتها تاثیر گذار بوده زیرا قیمت بالایدلار بهطور معمول خرید نفت را برای خریداران غیرآمریکایی گرانتر میکند و درنتیجه بر قیمتها هم تاثیر بیشتری میگذارد.
تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در موسه آیجی هم گفت: بازار نفت خام اظهارات ترامپ و اقدامهای اخیر در خاورمیانه را یک عقبنشینی دلگرمکننده از رویارویی دوکشور تفسیر میکند که این رویداد سبب کاهش صرف ریسک ژئوپلیتیک ایجادشده در افزایش قیمت هفته گذشته و تعیین حد سود میشود.
از سوی دیگر تقاضای چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده سمت تقاضا محسوب میشود. برخی گزارشها حاکی است که پالایشگاههای چینی در سطوح قیمتی بالاتر رویکرد محتاطانهتری در خرید نفت اتخاذ کردند. این موضوع میتواند در صورت تداوم مازاد عرضه جهانی را تشدید کرده و فشار نزولی بیشتری بر قیمت نفت وارد کند؛ حتی اگر اوپکپلاس به تعهدات کاهش تولید پایبند بماند.
در همین راستا موسسات تحلیلی بینالمللی نیز چشمانداز بنیادی بازار نفت را در سال۲۰۲۶ عمدتا نزولی ارزیابی میکنند. شرکت کپیتال اکونومیکس در یادداشتی تاکید کرده که ریسکهای ژئوپلیتیک اگرچه در مقاطع کوتاهمدت باعث افزایش قیمت میشوند اما نمیتوانند ضعفهای ساختاری بازار نفت را پنهان کنند. به باور این موسسه عرضه نسبتا کافی، رشد محدود تقاضای جهانی و تداوم تولید بالای کشورهای غیراوپک عواملی هستند که فشار منفی بر قیمتها را تا پایان سال۲۰۲۶ حفظ خواهند کرد.
براساس این برآوردها حتی در صورت بروز تنشهای مقطعی در خاورمیانه یا تشدید لفاظیهای سیاسی میان واشنگتن و تهران میانگین قیمت نفت برنت در سال۲۰۲۶ احتمالا در محدوده ۶۰تا۶۲دلار باقی خواهد ماند. این ارزیابی نشان میدهد که بازار نفت بیشاز آنکه تحتتاثیر شوکهای سیاسی کوتاهمدت باشد به متغیرهای بنیادین عرضهوتقاضا واکنش نشان میدهد.
