نفت در تعلیق
جهان صنعت– نفت در چهارمین روز درگیریها با رشد قیمت همراه شد و در پی نگرانیها از گسترش جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران بهای آن از ۸۲دلار در هر بشکه فراتر رفت. همزمان احتمال بسته شدن تنگههرمز ریسک اختلال در عرضه جهانی را افزایش داده و به گفته تحلیلگران تداوم این شرایط حالا سناریوهای بالاتر برای قیمت نفت را محتملتر کرده است.
قیمت نفت در معاملات روز سهشنبه با ادامه نگرانیها درباره گسترش درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران روند افزایشی خود را ادامه داد. نفت خام برنت در حدود ۷۸ تا ۸۲دلار در هر بشکه معامله شد که بالاترین سطح از ژانویه۲۰۲۵ بوده است و نفت خام آمریکا (WTI) نیز نزدیک به ۷۲دلار در هر بشکه معامله شد.
افزایش ریسک اختلال در عرضه جهانی نفت را بهطور قابلتوجهی بالا برده است زیرا بازارها احتمال ناامن شدن مسیرهای کلیدی صادرات نفت در خاورمیانه، بهویژه تنگه هرمز را در قیمتها لحاظ کردهاند. بسته شدن تنگه هرمز تهدید کاهش عرضه ۲۰درصد نفت خام جهان را تحتتاثیر قرار داده و باعث افزایش بیشتر قیمتها شده است.
رویترز به نقل از تحلیلگران بازار نفت نوشته است که در شرایطی که جنگ بهطور مستقیم به زیرساختهای نفتی کشیده نشده، اما دامنه درگیری در حال گسترش است، بازار نفت بهطور سنتی با واکنش پیشدستانه روبهرو میشود.
به گفته تحلیلگران مورد استناد رویترز، هرگونه نشانه از تهدید مسیرهای صادراتی حتی در حد اظهارات یا هشدارهای نظامی، برای افزایش قیمتها کافی است. این وضعیت باعث شده است که معاملهگران نفت بیش از شاخصهای عرضه و تقاضای کوتاهمدت تحولات امنیتی منطقه را دنبال کنند.
از سوی دیگر تحلیلگران بازار نفت وضعیت کنونی را با روزهای ابتدایی جنگ روسیه و اوکراین مقایسه کردهاند؛ دورهای که نگرانی از حذف نفت و گاز روسیه از بازار جهانی، قیمتها را بهشدت افزایش داد. در آن مقطع نفت به سطوح بالای ۱۲۰دلار در هر بشکه رسید و بازار برای مدت طولانی در وضعیت بیثباتی باقی ماند.شباهت اصلی شرایط کنونی با آن دوره، نقش پررنگ نااطمینانی و ترس از اختلال عرضه است. با این حال تفاوت مهمی نیز وجود دارد: در جنگ اوکراین، اختلال واقعی و گسترده در عرضه رخ داد، در حالی که در شرایط فعلی، بازار هنوز با اختلال فیزیکی جدی مواجه نشده و بیشتر تحتتاثیر ریسکهای بالقوه قرار دارد.
به گفته کارشناسان همین تفاوت میتواند باعث شود که دامنه نوسانات قیمت در کوتاهمدت محدودتر باشد، مگر آنکه تحولات میدانی بهسمت اختلال واقعی در عرضه حرکت کند. با این حال تجربه گذشته نشان میدهد که بازار نفت میتواند برای مدت طولانی تحتتاثیر فضای نااطمینانی باقی بماند.
از تصمیم اوپکپلاس تا بسته شدن تنگه
اویل پرایس هم در گزارشی مینویسد: تنگههرمز بهعنوان مهمترین نقطه فشار در بازار جهانی نفت معرفی شده است. این تنگه که حدود ۲۰درصد نفت مصرفی جهان از آن عبور میکند، در شرایط تشدید تنشها میان ایران و آمریکا به کانون اصلی نگرانی معاملهگران تبدیل شده است.
به نوشته این وبسایت تحلیلی بازار نفت، هرگونه اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز حتی اگر محدود و موقت باشد میتواند پیامدهای قیمتی بزرگی به همراه داشته باشد. بر اساس این تحلیلها افزایش هزینههای بیمه، کاهش تمایل شرکتهای کشتیرانی برای تردد در منطقه و تاخیر در تحویل محمولهها همگی میتوانند عرضه موثر نفت به بازار را کاهش دهند.
تحلیلگران مورد استناد گزارش اویل پرایس تاکید کردهاند که در صورت بروز اختلال جدی در تنگه هرمز، قیمت نفت میتواند به حدود ۹۰دلار و حتی ۱۰۰دلار در هر بشکه برسد. برخی موسسات تحلیلی نیز سناریوهایی را مطرح کردهاند که در آن اگر جریان عبور نفت بهطور قابلتوجهی کاهش یابد بازار با شوکی مشابه شوکهای بزرگ تاریخی روبهرو خواهد شد.با این حال کارشناسان تاکید میکنند که بسته شدن کامل تنگه هرمز سناریویی بسیار پرهزینه و بعید است اما تجربه بازار نفت نشان داده است که «ریسک ادراک شده» میتواند حتی بدون تحقق سناریوی حاد، قیمتها را به سطوح بالاتری هدایت کند. به همین دلیل تنگه هرمز در شرایط کنونی بیش از آنکه یک عامل عملیاتی باشد به یک عامل روانی موثر در بازار تبدیل شده است.
همزمان با افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، اوپکپلاس تصمیم گرفته که افزایش محدودی در تولید نفت اعمال کند؛ تصمیمی که اگرچه با هدف آرامکردن بازار و جلوگیری از جهش شدید قیمتها اتخاذ شده اما شواهد نشان میدهد که میزان افزایش تولید در مقایسه با حجم کل عرضه جهانی بسیار محدود بوده و کمتر از آن است که بتواند نگرانیهای بازار را برطرف کند.
تحلیلگران به اویل پرایس گفتند که این افزایش تولید بیشتر جنبه سیگنالدهی دارد تا اثرگذاری واقعی. در شرایطی که بازار با ریسک اختلال ناگهانی در عرضه روبهرو است، افزایش چندصدهزار بشکهای تولید نمیتواند نقش بازدارنده جدی در برابر شوکهای احتمالی ایفا کند.از سوی دیگر برخی کارشناسان معتقدند که اوپکپلاس با احتیاط حرکت میکند زیرا نمیخواهد با افزایش شدید تولید، تعادل شکننده بازار را برهم بزند. این ائتلاف در سالهای اخیر تلاش کرده است با مدیریت عرضه، از نوسانات شدید قیمت جلوگیری کند اما تحولات ژئوپلیتیکی خارج از کنترل آن کارآیی این سیاست را محدود کرده است.
اویل پرایس مینویسد که واکنش بازار به تصمیم اوپکپلاس نیز نشان میدهد که تمرکز اصلی معاملهگران همچنان بر تحولات خاورمیانه و امنیت عرضه باقی مانده است.
قیمتها پس از اعلام این تصمیم کاهش محسوسی نداشتند و مسیر کلی بازار همچنان صعودی ارزیابی میشود.
رقابت چین و آمریکا برسر بازار انرژی
در کنار تحولات خاورمیانه، اویل پرایس در گزارشی جداگانه به رقابت چین و آمریکا در حوزه انرژی پرداخته است.رقابتی که اگرچه در بلندمدت به فناوریهای نوین مانند همجوشی هستهای گره خورده اما در کوتاهمدت بر بازار نفت نیز تاثیرگذار است. چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان بهشدت نسبت به امنیت عرضه حساس است و هرگونه ناامنی در تنگه هرمز میتواند بهطور مستقیم اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار دهد.
در مقابل آمریکا که تولید نفت خود را در سالهای اخیر افزایش داده، تلاش میکند نقش فعالتری در مدیریت بازار انرژی ایفا کند. با این حال این گزارش تاکید میکند که حتی افزایش تولید آمریکا نیز نمیتواند بهطور کامل جایگزین نفت خاورمیانه شود و بازار جهانی همچنان به جریان پایدار نفت از این منطقه وابسته است.
این وابستگی باعث شده است که رقابت ژئوپلیتیکی میان واشنگتن و پکن بهطور غیرمستقیم بر حساسیت بازار نفت نسبت به تحولات خاورمیانه بیفزاید. تحلیلگران معتقدند که هرگونه تشدید تنش در منطقه، نهتنها پیامدهای قیمتی دارد بلکه میتواند به بازنگری در سیاستهای انرژی و ذخایر استراتژیک قدرتهای بزرگ منجر شود.
