نفت ارزان زیر سایه دیپلماسی فرسایشی
جهان صنعت- قیمت نفت در آغاز هفته جدید معاملاتی، همزمان با نزدیک شدن به دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا و تشدید عدم قطعیتهای تجاری ناشی از تعرفههای جدید دولت دونالد ترامپ، حدود یکدرصد کاهش یافت. این افت قیمتی در شرایطی رخ داد که بازار نفت طی هفته گذشته تحتتاثیر نگرانیهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه شاهد رشد بیش از ۵درصدی قیمتها بود اما اکنون تمرکز معاملهگران بار دیگر به سمت متغیرهای کلان اقتصادی و چشمانداز عرضه جهانی بازگشته است.
براساس دادههای معاملاتی، بهای نفت برنت با کاهش ۷۶سنتی معادل ۰۶/۱درصد به ۷۱دلار در هر بشکه رسید و نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت ۷۵سنتی معادل ۱۰/۱درصد، در سطح ۶۵دلار و ۷۵سنت در هر بشکه معامله شد. تحلیلگران بازار انرژی این کاهش را بازتاب تغییر انتظارات کوتاهمدت بازار میدانند؛ انتظاراتی که از یکسو تحتتاثیر تحولات دیپلماتیک مرتبط با ایران قرار دارد و از سوی دیگر با ریسکهای فزاینده ناشی از سیاستهای تجاری آمریکا و چشمانداز رشد اقتصاد جهانی شکل میگیرد.
در روزهای اخیر تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه بهعنوان یکی از محرکهای اصلی افزایش قیمت نفت مطرح بود. با این حال اعلام رسمی برگزاری دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا بخشی از پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک را که در قیمتها منعکس شده بود، تعدیل کرد. فعالان بازار معتقدند صرف باز ماندن کانال گفتوگو حتی بدون تضمین دستیابی به توافق برای کاهش نگرانیهای فوری درباره اختلال در عرضه کافی بوده است.در همین حال فضای کلی بازارهای مالی نیز به سمت احتیاط بیشتر حرکت کرده است. دونالد ترامپ روز شنبه اعلام کرد که پس از لغو برنامه تعرفهای پیشین دولتش توسط دیوانعالی آمریکا، تعرفه موقت واردات از همه کشورها از ۱۰درصد به ۱۵درصد افزایش خواهد یافت؛ اقدامی که بالاترین سطح مجاز تعرفه طبق قانون محسوب میشود. این تصمیم، نگرانیها درباره تشدید تنشهای تجاری و اثر آن بر رشد اقتصاد جهانی را دوباره در کانون توجه قرار داده است.تحلیلگران بازار میگویند که نفتخام در چنین فضایی، نهتنها به عوامل بنیادین عرضه و تقاضا بلکه به تغییرات سریع در احساس ریسک سرمایهگذاران واکنش نشان میدهد.
تونی سایکامور، تحلیلگر شرکت آیجی مارکت در یادداشتی تحلیلی اعلام کرد که اخبار مربوط به تعرفهها در تعطیلات آخر هفته به شکلگیری جریانهای ریسکگریز در بازارها منجر شده است. به گفته او، این تغییر رفتار سرمایهگذاران بهطور همزمان در افزایش قیمت طلا، افت معاملات آتی سهام آمریکا و فشار نزولی بر قیمت نفتخام قابل مشاهده است.
در آسیا نیز واکنشها به تصمیم تعرفهای واشنگتن ادامه داشت. چین روز دوشنبه اعلام کرد که در حال ارزیابی کامل حکم دیوانعالی آمریکا درباره تعرفههاست و از ایالات متحده خواست اقدامات تعرفهای یکجانبه اعمال شده بر شرکای تجاری خود را لغو کند. تحلیلگران اقتصادی هشدار دادهاند که تداوم چنین تنشهایی میتواند رشد تجارت جهانی و در نتیجه تقاضای انرژی را در ماههای آینده محدود کند.
دیپلماسی کمجان
در بعد ژئوپلیتیک، اعلام برگزاری دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا از سوی بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، توجه بازارهای انرژی را به خود جلب کرد. به گفته او، این مذاکرات قرار است روز پنجشنبه در ژنو برگزار شود. این خبر از نگاه فعالان بازار بهعنوان نشانهای از تداوم مسیر دیپلماتیک تلقی شده و بخشی از نگرانیها درباره تشدید فوری تنشها در خاورمیانه را کاهش داده است.تحلیلگران بازار نفت تاکید میکنند که در شرایط فعلی، واکنش قیمتها به تحولات سیاسی نسبت به سالهای گذشته تغییر کرده است. به گفته آنها، بازار بیش از آنکه صرفا به احتمال درگیری یا تشدید تحریمها واکنش نشان دهد، به چشمانداز واقعی عرضه توجه دارد. در این چارچوب حتی کاهش سرعت تلاشهای دیپلماتیک یا طولانی شدن مذاکرات نیز لزوما به افزایش قیمت نفت منجر نمیشود، مگر آنکه این روند به اختلال ملموس در صادرات یا تولید نفت بینجامد.برخی تحلیلگران بر این باورند که فرسایشی شدن روند گفتوگوها میان تهران و واشنگتن در عمل اثر معکوس بر قیمت نفت دارد. در چنین شرایطی بازار بهجای قیمتگذاری برمبنای سناریوی شوک عرضه، به سمت در نظر گرفتن احتمال افزایش تدریجی عرضه در میانمدت حرکت میکند. این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت مییابد که بازار جهانی نفت از پیش با چشمانداز مازاد عرضه مواجه است.در همین زمینه گزارش اخیر گلدمن ساکس نشان میدهد که بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶، در صورت نبود اختلال جدی در عرضه، همچنان در وضعیت مازاد عرضه باقی خواهد ماند. این بانک سرمایهگذاری با اشاره به کاهش ذخایر نفتی کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، پیشبینی قیمت نفت برنت و نفتخام آمریکا برای سهماهه چهارم سال ۲۰۲۶ را ۶ دلار افزایش داده و به ترتیب ۶۰ و ۵۶ دلار در هر بشکه اعلام کرده است.
با این حال تحلیلگران گلدمن ساکس هشدار دادهاند که لغو احتمالی تحریمها علیه ایران و روسیه میتواند روند افزایش ذخایر نفتی را در بلندمدت تسریع کند. به گفته آنها چنین سناریویی میتواند ریسک کاهش ۵ تا ۸دلاری قیمتهای پیشبینی شده برای سه ماهه پایانی ۲۰۲۶ را ایجاد کند. این ارزیابی نشان میدهد که حتی اخبار مثبت دیپلماتیک نیز در شرایط مازاد عرضه میتواند بهعنوان عامل فشار نزولی بر قیمتها تفسیر شود.
مازاد عرضه و چشمانداز بلندمدت قیمت نفت
برخی تحلیلگران بازار نفت بر این باورند که گزارش اخیر موسسه مالی آمریکایی جیپی مورگان نگاه بدبینانهتری نسبت به آینده بازار نفت ارائه کرده است. براساس تحلیل ناتاشا کانوا، رییس بخش استراتژی کالا در این بانک سرمایهگذاری اگر روندهای فعلی عرضه و تقاضا بدون تغییر ادامه یابد، نفت برنت ممکن است تا پایان سال ۲۰۲۷ به محدوده ۳۰دلار در هر بشکه سقوط کند. این پیشبینی برمبنای یک عدم تعادل ساختاری در بازار جهانی نفت ارائه شده است. عدم تعادلی که در آن رشد عرضه بهمراتب سریعتر از رشد تقاضا پیش میرود.طبق گزارش جیپی مورگان اگرچه تقاضای جهانی نفت برخلاف انتظارات بدبینانه تاکنون مقاوم باقی مانده است اما مشکل اصلی در سمت عرضه قرار دارد. براساس این تحلیل، عرضه جهانی نفت با سرعتی بیش از دو برابر رشد تقاضا در حال افزایش است و بخش عمده این افزایش تولید از سوی تولیدکنندگان قاره آمریکا تامین میشود. این روند تلاشهای اوپک پلاس برای مدیریت بازار از طریق محدودیت تولید را با چالش جدی مواجه کرده است.برآورد جیپی مورگان نشان میدهد که مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ میتواند به حدود ۸/۲میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که در صورت تحقق، توازن بازار جهانی نفت را بهطور اساسی تغییر خواهد داد. تحلیلگران این بانک معتقدند در چنین شرایطی، حتی کاهش داوطلبانه تولید از سوی برخی اعضای اوپک پلاس نیز ممکن است برای جلوگیری از افت قیمتها کافی نباشد.در این میان نقش ایالات متحده بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان برجسته است. سیاستهای انرژی دولت ترامپ که بر حمایت از حفاریهای گسترده و افزایش تولید داخلی تاکید دارد، از دید تحلیلگران به معنای تداوم فشار بر قیمتها در میانمدت و بلندمدت است. به گفته آنها تا زمانی که تولیدکنندگان آمریکایی با محدودیت جدی مواجه نشوند، بازار جهانی نفت با عرضه مازاد روبهرو خواهد بود.براساس سناریوی ترسیم شده توسط جیپی مورگان، قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ ممکن است به زیر ۶۰دلار سقوط کند و در فصل پایانی این سال به محدوده ۵۰دلار برسد. در ادامه و در سال ۲۰۲۷، با انباشت مازاد عرضه، میانگین قیمت میتواند به حدود ۴۲دلار کاهش یابد و در اواخر این سال احتمال معامله نفت در محدوده ۳۰دلار وجود خواهد داشت.
