نفت آزادگان به جیب عراقیها میرود؟
جهان صنعت- عراق که ظرفیت تولید نفت از میدان مجنون را به ۴۰۰هزار بشکه در روز رسانده، بهدنبال توسعه با اکسون موبیل است.
میدان نفتی آزادگان بزرگترین میدان مشترک نفتی ایران و دهمین میدان نفتی بزرگ جهان محسوب میشود. این میدان در نوار مرزی غرب کشور، مخزنی مشترک با میدان مجنون عراق دارد.
درحالی که بررسی روند ۲۲ساله توسعه میدان آزادگان نشاندهنده از دستدادن فرصتهای متعدد و وقتکشیهای بسیار است در طرف عراق، توسعه این میدان مشترک با توجه به اهمیت آن با جدیت دنبال شده است.
در عراق میدان نفتی مجنون یکی از غنیترین میدانهای نفتی جهان با ذخایر حدود ۳۸میلیارد بشکه نفت درجا محسوب میشود که در جنوب عراق در نزدیکی مرز ایران قرار گرفته است.
این میدان اولینبار در سال۱۹۷۵ توسط شرکت برزیلی Petrobras کشف شد و در اوایل دهه۱۹۹۰ میلادی با ۴۶هزار بشکه در روز به تولید رسید. درحالی که توسعه این مخزن مشترک(میدان آزادگان) در سمت ایران از سال۲۰۰۴ آغاز شد.
در ۱۱دسامبر۲۰۰۹ دولت عراق قرارداد ۲۰ساله توسعه را با کنسرسیوم (Royal Dutch Shell) و (Petronas) با سهم ۴۵درصد و ۳۰درصد و شرکت عراقی (Maysan Oil Company) با ۲۵درصد امضا کرد. هدف این قرارداد افزایش تولید از حدود ۴۵هزار بشکه به ۸/۱میلیون بشکه در روز در دوره هدفگذاری شده بود. اجرای رسمی این قرارداد از مارس۲۰۱۰ آغاز شد.
اگرچه هدفگذاری تولید ۸/۱میلیون بشکهای که برای سال۲۰۱۷ مقرر شده بود، محقق نشد اما ظرفیت تولید عراق از میدان مشترک مجنون به ۴۰۰هزار بشکه در روز رسید.
در اکتبر۲۰۲۵ عراق و شرکت ExxonMobil چارچوب همکاری (Heads of Agreement) برای توسعه میدان مجنون را امضا کردند. این توافق راه را برای بازگشت این شرکت بزرگ جهانی به بخش بالادستی عراق باز میکند و شامل بهبود تولید، توسعه زیرساخت و افزایش کارایی عملیات است. مشارکت با ExxonMobil میتواند انتقال فناوریهای پیشرفته و افزایش بازیابی نفت از مخزن را تسهیل کند.
برآوردها نشان میدهد که عراق افزایش ظرفیت تولید ۴۰۰هزار بشکهای فعلی از میدان مشترک مجنون را تا ۲۰۳۰ به بیش از ۶۰۰هزار بشکه در روز خواهد رساند.
در سمت ایران نیز تولید میدان مشترک آزادگان با تکمیل توسعه اولیه به حدود ۲۰۰هزار بشکه در روز رسیده است. بهمنظور افزایش ظرفیت تولید این میدان به ۵۵۰هزار بشکه در روز در سال۱۴۰۲ قراردادی با شرکت دشت آزادگان اروند که شرکتی با سهامداری و راهبری بانکها بوده، بهامضا رسید. قراردادی که دو سال هرگونه توسعه این میدان را متوقف کرده و بررسیها نشان میدهد که دلیل این توقف بیش از همه، ریشه در عدم توانایی تامین مالی پروژه و نبود ساختار اجرایی و فنی مشخص در این قرارداد دارد جایی که حتی صدای رییسجمهور را هم درآورد و مسعود پزشکیان، با ورود به این مساله ضربالاجلهایی را برای تامین مالی اولیه و تنفیذ قرارداد مشخص کرد. آنچه مشخص است وضعیت ابهامآمیز این قرارداد نیاز به ورود جدی دارد و وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران با تکیه بر این نکته که این قرارداد بعد از دو سال تنفیذ شده، نباید چشم بر فرصتسوزیها و وقتکشیهای ادامه دار روند توسعه آزادگان ببندند.
اگر به این جمعبندی برسند که این کنسرسیوم بانکی که شرکتهای اکتشاف و تولید مپنا و پتروپارس در آن سهم اندکی دارند، توان تامین مالی و توان فنی مناسب را با ساختار موجود برای توسعه میدان ندارد، بهتر است بهجای اینکه در دولت آینده بخواهیم حسرت فرصتهای از دسترفته برای توسعه آزادگان را بخوریم، همین امروز وضعیت را شفاف و هدفگذاریهای توسعه میدان را رسما اعلام و مطالبه کنیم. اگر قرار است ساختار توسعه میدان از نظر تامین مالی و مسائل فنی و اجرایی تغییر کند، هرروز تاخیر در اتخاذ این تصمیم به از بین رفتن بیش از پیش منافع ملی در برداشت از بزرگترین مخزن مشترک نفتی کشور منجر خواهد شد.
منبع: تسنیم
