قطع اینترنت تا به امروز ۳۴همت خسارت زده است
جهان صنعت– معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات معتقد است که تبدیل سیاستهای اضطراری و کوتاهمدتی نظیر فیلترینگ به یک رویه عمومی و پایدار کارکرد این ابزار را در زمان بحران از بین برده است.
احسان چیتساز هشدار میدهد که تداوم این رویکرد اشتباه نهتنها نهادهای مسوول را ناچار به قطع کامل ارتباطات میکند بلکه با سوق دادن مردم به سمت ابزارهای جایگزین، اثربخشی محدودیتها را در آینده با چالش جدی مواجه خواهد کرد تا جایی که در آینده قطع اینترنت دیگر جوابگو نخواهد بود و نهادهای مسوول ناچار به قطع برق خواهند شد. این مسائل در حالی مطرح میشود که بنابه گفتههای این مسوول سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی، پس از یک دوره افت از ۶۲/۴درصد در سال۱۴۰۰ به ۰۲/۴درصد در سال۱۴۰۲، در مسیر بهبود قرار گرفته و پیشبینی میشد تا سال۱۴۰۴ به حدود ۶۳/۴درصد از GDP افزایش یابد.
به گفته معاون وزیر ارتباطات بر اساس محاسبات انجامشده، تنها در دو لایه نخست اقتصاد دیجیتال(هسته و پلتفرمها)، روزانه حدود ۲۰۰۰میلیاردتومان خسارت و عدمالنفع ناشی از قطعی اینترنت ثبت شده است. بر اساس برآورد چیتساز، خسارت قطع اینترنت در هسته و پلتفرمهای اقتصاد دیجیتال در ۱۷روز گذشته به ۳۴هزارمیلیاردتومان رسیده است. او توضیح میدهد: «البته زیان ناشی از قطع اینترنت تنها محدود به بخش دیجیتال نیست چراکه امروزه تجارت سنتی نیز برای اموری همچون مکاتبات، ایمیل و ارتباطات اجتماعی به ابزارهای دیجیتال وابسته است. بسیاری از شرکتهای سنتی در این مدت دچار اختلالات جدی و توقف عملیاتی شدهاند. طبق آمار با توجه به اینکه تولید ناخالص ملی در سال۱۴۰۴ حدود ۳۲هزارمیلیاردتومان تخمین زده میشود، اختلال در ارزش افزوده ۶۳/۴درصدی این حوزه، بر همان عدد خسارت روزانه ۲هزارمیلیاردتومانی صحه میگذارد.»
گزارش تازههای اقتصاد،چیتساز میافزاید: «در حوزه تبلیغات، سرمایهگذاریها بر پایه امید به فروش کالا انجام میشود. زمانیکه اما این زنجیره قطع میشود، بازگشت به چرخه درآمدی پیشین حدود پنج تا ششماه زمان میبرد. با توجه به جریان نقدینگی محدود و تابآوری پایین در این بخش، تداوم این وضعیت منجر به تعدیل نیروی انسانی و ایجاد یک زیان پایدار و ساختاری برای این شرکتها خواهد شد.» در بخش اپراتورها نیز وضعیت نگرانکننده است. براساس آماری که چیتساز ارائه کرده است، سهم اپراتورهایی نظیر همراه اول، ایرانسل و رایتل از تولید ناخالص ملی از ۸۶/۰درصد در سال۱۴۰۲ به ۷۷/۰درصد کاهش یافته است. برای نمونه اپراتوری مانند همراه اول در روز نخست قطعی، کل درآمد و در روزهای بعد به دلیل اثرات زنجیرهای، حدود ۵۰درصد درآمد خود را از دست داده و بهطور متوسط تنها برای این شرکت، کاهش درآمد روزانه ۱۰۰ میلیاردتومانی ثبت شده است. در این میان وضعیت شرکت ایرانسل بهدلیل وابستگی شدیدتر به درآمدهای بخش دیتا، بحرانیتر بوده است بهطوریکه این شرکت در ایام قطعی با از دست رفتن حدود ۸۵درصد از درآمدهای خود مواجه شد. در مجموع برآورد میشود در بازه زمانی ۱۰روزه، شرکت همراه اول بالغبر ۱۰۰۰میلیاردتومان و شرکت ایرانسل حدود ۲۰۰۰میلیاردتومان عدمالنفع را تجربه کرده باشند.
در لایه دوم اقتصاد دیجیتال یعنی پلتفرمها، کسبوکارهای بزرگی همچون دیجیکالا در روز نخست اختلالات، تقریبا کل ترافیک ورودی و درآمد خود را از دست دادند و در روزهای پس از آن نیز با کاهش ۵۰درصدی حجم فعالیتها روبهرو شدند. این در حالی است که گردش مالی روزانه مجموعهای مانند دیجیکالا حدود ۳/۳هزارمیلیاردتومان برآورد میشود. همچنین شرکت ملی پست به عنوان بازوی لجستیک دولتی، با کاهش ۴۰درصدی ترافیک مرسولات مواجه شد که تنها در یک بازه ۱۰روزه، منجر به افت درآمد ۵۰۰میلیاردتومانی این شرکت شده است. معاون وزیر ارتباطات همچنین تاکید کرده است که خسارات تنها به کسبوکارهای با بازگشت سریع محدود نمیشود و در حوزههایی نظیر گردشگری دیجیتال، سلامت دیجیتال و بهویژه تبلیغات دیجیتال، ابعاد فاجعه بسیار پیچیدهتر است. در حوزه تبلیغات سرمایهگذاریها بر پایه امید به فروش کالا انجام میشود اما زمانی که این زنجیره قطع میشود، بازگشت به چرخه درآمدی پیشین حدود پنج تا ششماه زمان میبرد. با توجه به جریان نقدینگی محدود و تابآوری پایین در این بخش، تداوم این وضعیت منجر به تعدیل نیروی انسانی و ایجاد یک زیان پایدار و ساختاری برای این شرکتها خواهد شد. فراتر از لایههای اقتصادی اما بهنظر میرسد این بحران ابعاد عمیقتری یافته است؛ از بین رفتن اعتماد طرفهای تجاری خارجی، اختلال در تعیین نرخ حوالهجات ارزی و نوسانات در بازارهای کلیدی همچون بازار طلا، تنها بخشی از این پیامدهاست. همچنین معیشت صاحبان کسبوکارهای خُرد که تمام زندگیشان بر بستر این شبکه بنا شده، بهشدت آسیب دیده است. سیاستهای وزارت ارتباطات برای کاهش آسیبها و بازیابی این اعتماد خدشهدار شده چه خواهد بود؟ او میافزاید: «از دیدگاه ما، ارائه راهکارهایی نظیر اینترنت سفید یا اینترنت طبقاتی نهتنها کمکی به پایداری دسترسیها نمیکند بلکه خود این رویکرد تبعیضآمیز بهعنوان یک عامل تهدیدکننده برای امنیت ملی شناخته میشود.» چیتساز در اینباره میگوید: «اولویت کلیدی وزارت ارتباطات، تلاش برای شکلگیری یک شبکه بیطرف است که در آن دسترسی تمامی آحاد مردم به فضای مجازی بدون هرگونه تبعیض برقرار باشد. از دیدگاه ما ارائه راهکارهایی نظیر اینترنت سفید یا اینترنت طبقاتی نهتنها کمکی به پایداری دسترسیها نمیکند بلکه خود این رویکرد تبعیضآمیز بهعنوان یک عامل تهدیدکننده برای امنیت ملی شناخته میشود بنابراین اگرچه برای شرایط اضطراری و بازههای زمانی بسیار محدود پیشبینی شده بود که بخشهای حیاتی کسبوکارهای نیازمند به ارتباطات بینالملل بتوانند از طریق راهکارهای جایگزین مبتنیبر IP به فعالیت خود ادامه دهند اما باید تاکید کنم که این تدابیر صرفا برای مدیریت بحران در بازههای کوتاه است.» او در پایان تاکید میکند که وزارت ارتباطات به هیچ عنوان این قبیل راهکارها را بهعنوان یک چارچوب سیاستی پایدار و دائمی توصیه نمیکند و مورد حمایت قرار نمیدهد و معتقد است که پایداری همهجانبه شبکه و پرهیز از رفتارهای سلیقهای، تنها راه حفظ انگیزه در اکوسیستم دیجیتال و تضمین رشد اقتصادی کشور است.
منبع: دیجیاتو
