فولاد چین در میانه طوفان صادرات و گذار سبز
جهان صنعت– صنعت فولاد چین در سال۲۰۲۵، با رکود عمیق تقاضای داخلی و مازاد ظرفیت عظیم مواجه است و برای بقا در حال سرازیر کردن تولیدات خود به بازارهای جهانی و بهطور همزمان اجرای یک برنامه داخلی پرهزینه برای مدرنسازی و کربنزدایی است. غولهای صنعتی اغلب با رودخانه خروشان مقایسه میشوند: قدرتمند، عمیق و منبع حیات اقتصادی. چه اتفاقی میافتد وقتی بستر اصلی این رودخانه یعنی تقاضای داخلی خشک شود؟
صنعت فولاد چین در سال۲۰۲۵، پاسخی کوبنده به این پرسش میدهد. این رودخانه عظیم، با از دست دادن مسیر سنتی خود در بازار راکد املاک، اکنون در حال شکستن سدها و سرریز شدن به بازارهای جهانی با حجمی است که توازن زنجیره تامین بینالمللی را تهدید میکند. وضعیت در داخل وخیم است. پیشبینی میشود مصرف فولاد چین در سال۲۰۲۵ حدود ۲درصد دیگر کاهش یابد که ادامه رکود ناشی از سقوط بازار املاک است. با وجود کاهش اندک تولید فولاد خام (حدود ۲ تا ۳درصد) به ۹۵۵میلیون تن، مازاد ظرفیت همچنان حدود ۵۰میلیون تن برآورد میشود. این عدم توازن سودآوری داخلی را از بین برده است. واکنش پکن و فولادسازان به این بحران داخلی یک چرخش تهاجمی به سمت صادرات بوده است. که صادرات محصولات نهایی فولاد چین که پس از اوج سال۲۰۱۵ کاهش یافته بود، در سال۲۰۲۴ با جهشی چشمگیر دوباره به مرز ۱۰۰ میلیون تن نزدیک شده است. این تمام داستان نیست.
یک تحول استراتژیک هوشمندانه نیز در جریان است: چرخش از محصولات نهایی به سمت محصولات نیمهتمام درحالیکه محصولات نهایی بالا هستند، صادرات فولاد نیمهتمام در هفتماهه اول۲۰۲۵ شاهد جهش حیرتانگیز ۳۲۰درصدی بوده است. این تاکتیک به فولادسازان چینی اجازه میدهد محدودیتهای تجاری را دور بزنند، کارخانهها را فعال نگه دارند و تقاضا برای سنگآهن وارداتی را حفظ کنند. این سیل فولاد به بازارهای کلیدی به ویژه در آسیای جنوب شرقی و خاورمیانه سرازیر شده است.
اندونزی، فیلیپین، عربستان سعودی، ترکیه و ایتالیا به مقصدهای اصلی این محصولات تبدیل شدهاند به طوریکه سه کشور اول، ۴۴درصد از صادرات شمش (بیلت) را در اوایل۲۰۲۵ به خود اختصاص دادهاند. همزمان پکن در حال اجرای یک بازی متعادلسازی پیچیده از طریق «برنامه کاری صنعت فولاد ۲۰۲۶-۲۰۲۵» است.
این طرح بر مهار ظرفیت، توقف ایجاد واحدهای جدید و جایگزینی کورههای قدیمی با فناوریهای مدرن مانند کورههای قوس الکتریکی(EAF) و متالورژی مبتنیبر هیدروژن تمرکز دارد. دولت با طبقهبندی رتبهای، به شرکتهای پیشرفته و سازگار با محیطزیست پاداش میدهد و اپراتورهای ناکارآمد را مجبور به خروج از بازار میکند. این مدرنسازی، یک جنبه زیستمحیطی جدی نیز دارد. سال۲۰۲۵ اولین سالی است که صنعت فولاد چین رسما وارد طرح ملی تجارت کربن میشود.
با الزاماتی مانند رسیدن به سهم ۳۰۰میلیونتنی قراضه فولاد تا ۲۰۲۵ و ارتقای بیش از ۸۰درصد ظرفیتها به استانداردهای «انتشار فوقالعاده کم»، چین در حال پایهریزی برای رهبری در فناوری فولاد سبز است.
درنهایت صنعت فولاد چین در سال۲۰۲۵ در دو زمان متفاوت زندگی میکند. در کوتاهمدت، این یک غول زخمی است که برای بقا، مازاد تولید خود را به جهان صادر میکند و بازارهای جهانی را تحت فشار قرار میدهد. در بلندمدت اما در حال یک بازآفرینی دردناک اما ضروری به سمت فولاد سبز و مدرن است. اینکه کدام چهره این غول صادرکننده تهاجمی امروز یا رهبر فناوری سبز فردا، بر آینده صنعت تسلط خواهد یافت، مهمترین پرسش استراتژیک در زنجیره تامین جهانی فولاد است.
منبع: ایراسین
