صنایعدستی؛ آخرین سنگر کیفیت ایرانی در برابر کالای ارزان و فاقد اصالت
جهان صنعت- صنایعدستی، فراتر از یک تجارت خردهفروشی، تبلور هویت ملی و مهارتی بوده که میراث آن در تار و پود محصولات بافته شده است. در شرایطی که اقتصاد کشور با فشارهای تورمی و چالشهای عرضه و تقاضا دست و پنجه نرم میکند، فعالان این حوزه که اغلب کارگاههای کوچک و بدون پشتوانه مالی کلان اداره میکنند، بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک راهبرد حمایتی منسجم هستند.
بروز تورم و مشکلات ناشی از نوسانات عرضه و تقاضا، شرایطی را رقم زده که هنرمندان را بیش از هر زمان دیگری به سمت بحران میبرد. این شرایط نهتنها بر روی کیفیت تولیدات تاثیر میگذارد، بلکه میتواند به سقوط کامل این صنعت منجر شود. در واقع صنایعدستی باید بهعنوان یک تکنیک و سرمایه فرهنگی در نظر گرفته شوند که حفظ و حمایت از آنها در واقع حفظ یک میراث زنده و پویا است.
اکنون این فعالان نیازمند یک راهکار جامع و موثر برای حمایت از فعالیتهای خود هستند. چنانچه برنامهای مشخص و مدون جهت پشتیبانی از صنایعدستی تدوین نشود خطر نابودی این هنرها در آینده دور از انتظار نخواهد بود. دولت و نهادهای مربوطه باید متوجه اهمیت این صنایع شوند و اقداماتی اساسی جهت کمک به هنرمندان به ویژه در تامین مواد اولیه و ایجاد تسهیلات مالی، اتخاذ کنند.
یکی از فعالان صنایعدستی با بیان اینکه زنگ خطر نابودی برخی از صنایعدستی به صدا در آمده است، گفت: فشار خردکننده افزایش سرسامآور قیمت مواد اولیه و از سویی هجوم محصولات تقلبی و بیکیفیت چینی که بازار را اشباع کرده است عرصه را برای تولیدات اصیل ایرانی تنگ میکنند.
اعظم ناصری خاطرنشان کرد: حمایت صرف از هنرمند در قالب شعار کافی نیست و این حمایت باید ساختاری، مالی و مستمر باشد تا بتواند در برابر نوسانات بازار مقاومت کند.
وی افزود: اگر دولت و نهادهای متولی نتوانند زنجیره تامین مواد اولیه را تثبیت کنند حتی با تخصیص وامهای بزرگ اثر آن در کوتاهمدت هدر خواهد شد چراکه هنرمند توان خرید مواد اولیه با قیمت جدید را نخواهد داشت.
ناصری اظهار کرد: گرانی مواد اولیه نه یک نوسان مقطعی بلکه یک بحران ساختاری است که مستقیما بر قیمت نهایی و در نتیجه توان رقابت هنرمند تاثیر میگذارد.
وقتی قیمت یک ماده اولیه کلیدی ظرف چند ماه چندبرابر میشود هنرمند مجبور است یا تولید را متوقف کند یا کالای خود را با قیمتی بفروشد که سودی برایش ندارد و تنها هزینه مواد اولیه را پوشش میدهد. توقف تولید به معنای از دست رفتن مهارت است زیرا دانش هنری یک امر فیزیکی بوده که اگر به طور مداوم اجرا نشود به سرعت زنگار میگیرد و میراث از بین میرود.
وی توضیح داد: برخلاف تولیدات صنعتی که میتوانند با انعقاد قراردادهای بلندمدت ریسک قیمت مواد را پوشش دهند هنرمندان صنایعدستی چنین امتیازی ندارند.
این فعال صنایعدستی در خصوص رفع این مشکلات گفت: مداخله مستقیم دولت برای تثبیت قیمت مواداولیه استراتژیک یا ایجاد بانکهای مواد اولیه یارانهای ضروری است که محصولات را با قیمت تمام شده به هنرمندان دارای مجوز ارائه دهند.
ناصری به نقد رویکردهای رایج در اعطای تسهیلات پرداخت و بر لزوم تغییر از وامهای بهرهدار به حمایتهای مستقیم تاکید و تصریح کرد: فرهنگ ما به وامهای بانکی با بهرههای بالا عادت ندارد. یک هنرمند اغلب در فروش محصولش تاخیر دارد. ممکن است یک قلم مصنوع ششماه طول بکشد تا به دست مشتری نهایی برسد. در این مدت سود تسهیلات به اصل وام اضافه میشود و هنرمند را در یک چرخه معیوب بدهی گرفتار میکند.
وی اظهار کرد: اگر قرار باشد حمایت مالی صورت گیرد این کمکها باید مستقیما صرف خرید تجهیزات پیشرفتهتر یا مواد اولیه برای تولید انبوه اولیه شود و به جای آنکه بهعنوان بدهی ثبت شود بهعنوان سرمایهگذاری در زیرساختهای فرهنگی تلقی گردد.
این فعال صنایعدستی اظهار کرد: اگر قرار بر اعطای وام است دوره بازپرداخت باید بسیار بلندمدت و با نرخ بهره نزدیک به صفر باشد تا تنها پوششدهنده تورم و هزینه فرصت باشد و نه منبع درآمد برای بانکها.
وی در ادامه با انتقاد از نفوذ کالاهای وارداتی ارزانقیمت چینی این محصولات را نماد نابودی تدریجی سلیقه مصرفکننده و بیارزشی کیفیت دانست و گفت: مصرفکننده ایرانی به دلیل فشار اقتصادی اغلب ترجیح میدهد یک محصول ارزانقیمت چینی با دوام پایین را خریداری کند زیرا قیمت یک محصول دستساز ایرانی به دلیل هزینههای واقعی تولید چندین برابر است.
این کالاهای چینی هیچ اصالت، داستان یا کیفیتی ندارند. آنها فقط برای مصرف فوری و دور ریختن تولید میشوند اما محصول صنایعدستی، یک سرمایه است که سالها عمر میکند و برای هر خانواده یک خاطره یا نماد فرهنگی است. اگر ما از هنرمند خود حمایت نکنیم بازار را به طور کامل به این محصولات نازل خواهیم سپرد و بهای آن را در آینده با از دست دادن مهارتهایمان خواهیم پرداخت.
ناصری درهمینخصوص خواهان اجرای قوانین سختگیرانهتر برای اصالتسنجی کالاها و الزام فروشگاهها به اختصاص حداقلدرصدی از فضای خود به تولیدات داخلی شد.
وی راهاندازی کمپینهای ملی برای آگاهیبخشی نسبت به مزایای خرید تولیدات اصیل ایرانی در مقایسه با نمونههای وارداتی را ضروری دانست و افزود: حمایت از فعالان صنایعدستی دفاع از ارزشهای فرهنگی و تضمین کیفیت در سبد مصرف خانوار است؛ تصمیمی که باید امروز گرفته شود تا فردا حسرت ازدستدادن مهارتهای ناب خود را نخوریم.
منبع: ایسنا
