سرویسهای ساده خودرو میلیونی شد
جهان صنعت_ افزایش همزمان قیمت و اختلال در عرضه بازار روغن موتور را با شوک روبهرو کرده؛ جایی که هزینه تعویض روغن خودروهای پرتیراژ ظرف چندماه میلیونی شده و مصرفکننده بار اصلی گرانی را بهدوش میکشد.
به گزارش مهر، بیشاز یکماه است که بازار لوازم یدکی خودرو بهویژه روغن موتور با چالش کمبود و گرانی مواجه شده؛ بازدید میدانی خبرنگار مهر از مراکز تعویض روغن خودرو و فروشگاههای عرضه روغن موتور در مناطقی همچون محله بهارستان، خیابان ملت(چراغ برق)، خیابان اکباتان و محلههای همجوار نشان میدهد بازار اینکالای مصرفی در هفتههای اخیر با ترکیبی از افزایش قیمت، کاهش عرضه و سردرگمی مصرفکننده مواجه شده است؛ وضعیتی که فعالان صنفی از آن بهعنوان «شوک قیمتی بیسابقه» یاد میکنند.
در مراکز تعویض روغن اولین چیزی که جلب توجه میکند کاهش رفتوآمد مشتریان است. فروشندگانی که میگویند تا همین چندماه پیش صف تعویض روغن شکل میگرفت حالا از افت محسوس تقاضا خبر میدهند. یکی از فعالان اینصنف در خیابان ملت میگوید: مردم وقتی قیمت را میشنوند سرویس را عقب میاندازند یا فقط حداقلها را انجام میدهند.
یکی دیگر از فروشندگان نیز از جهش شدید قیمتها خبر میدهد و میگوید: «قیمت محصولات یکی از شرکتهای تولیدکننده روغن موتور فقط در دیماه حدود ۴۰درصد افزایش داشته که اینفقط مربوط بهسهمیههای دولتی است.»
ریشهیابی نوسانات؛ وابستگی بهارز و آمار تولید
وضعیت بازار روغن موتور و روانکارها مشابه لوازم یدکی است. بخش قابلتوجهی از مواد پایه، افزودنیها و ترکیبات شیمیایی مورد استفاده در تولید روغن موتور وارداتی بوده و بهطور مستقیم از نرخ ارز تاثیر میپذیرد. بههمین دلیل تغییرات نرخ ارز بهسرعت در قیمت نهایی اینمحصولات منعکس میشود.
ازسویدیگر در بخش لوازم یدکی نیز آمار ثبت شده نشان میدهد در سال۱۴۰۴ تولید لوازم یدکی خودرو در ایران حدود ۳۵۰هزارتن بوده که ۷۰درصد نیاز داخلی را پوشش میدهد. واردات بهطور عمده از چین و ترکیه و حدود ۱۵۰-۱۰۰هزارتن است و مصرف کل باتوجه بهناوگان ۲۵میلیونی خودرو سالانه ۵۰۰هزارتن برآورد شده است. آمارها نشان میدهد روند تولید در کشور صعودی اما وابسته بهواردات مواد اولیه بوده درحالیکه مصرف فصلی و فرسودگی ناوگان بهزنجیره فشار وارد کرده است. تولید داخلی در نیمهنخست۱۴۰۴ نیز بیشاز ۱۷۵هزارتن گزارش شده که شامل قطعات برقی، لاستیک و روغن بوده است.
در اینمیان گفتههای فعالان بازار حکایت از آن دارد که جهش ۳۰تا۴۰درصدی قیمت روغن موتور همزمان با کاهش موجودی و کندی روند عرضه اتفاق افتاده است؛ شرایطی که باعث شده برخی برندهای پرتقاضا بهسختی در بازار پیدا شوند یا با نرخهایی بالاتر از قیمتهای اعلامی بهفروش برسند. نتیجه اینوضعیت شکلگیری فضایی ملتهب در بازار و تضعیف اعتماد مصرفکنندگان نسبتبه روند قیمتگذاری است.
سرویسهای چندصدهزارتومانی میلیونی شدند
درهمینراستا بررسی میدانی خبرنگار مهر از نرخ خدمات تعویض روغن نیز نشان میدهد افزایش قیمت روغن موتور حالا بهطور مستقیم خود را در صورتحساب خدمات دورهای خودرو نشان میدهد بهطوری که هزینههایی که تا چندی پیش برای بسیاری از رانندگان قابلتحمل بود امروز بهمرزهای جدیدی رسیده است. بهعنوان نمونه سرویس پژو پارس و پژو۲۰۶ با موتور جدید که قبلا کمتر از ۲میلیونتومان بود امروز بهمحدوده ۳میلیونتومان نزدیک شده است. در خودروهای چینی و مونتاژی هم یکسرویس معمولی که حدود یکتا یکمیلیونو۸۰۰هزارتومان تمام میشد حالا بهبالای ۳میلیونتومان رسیده و ارقامی همچون ۳میلیونو۱۰۰ تا ۳میلیونو۳۰۰هزارتومان بهچشم میخورد.
در اینمیان نرخ سرویس خودروهای پرتیراژ بیش از همه جلب توجه میکند. بررسیها حاکی از آن است که سرویس پراید که در موج قبلی گرانی با رقمی در محدوده ۸۰۰تا۹۰۰هزارتومان انجام میشد اکنون در اغلب واحدهای تعویض روغن از مرز یکمیلیونتومان گذشته و حتی در برخی مراکز ارقامی در محدوده یکمیلیونو۲۰۰ تا یکمیلیونو۴۰۰هزارتومان نیز مشاهده میشود.
همزمان با افزایش هزینه خدمات نحوه عرضه روغن موتور نیز با ابهام و نوسان قیمتی همراه شده است. بررسیهای میدانی نشان میدهد برخی روغنها با نرخهایی فراتر از قیمت درجشده روی بستهبندی بهفروش میرسند. روغنی که تا همین مدت قبل با حدود ۹۴۰هزارتومان تعویض میشد اکنون در بسیاری از مراکز با رقمی بیش از یکمیلیونتومان عرضه میشود.
نکته قابلتوجه آن است که در مواردی قیمت مصرفکننده درجشده روی کالا تغییری نکرده و همچنان رقم ۹۴۰هزارتومان روی بستهبندی دیده میشود اما همان محصول درعمل با نرخهایی بین یکمیلیونو۲۰۰ تا یکمیلیونو۶۰۰هزارتومان بهمشتری فروخته میشود؛ اختلافی که پرسشهایی جدی درباره نظارت و شفافیت بازار ایجاد کرده است.
درچنینفضایی اینکه کدام شرکت یا شبکه توزیع مسوول عرضه بوده برای مصرفکننده تفاوت چندانی ندارد. آنچه درنهایت رخ میدهد تحمیل مستقیم افزایش قیمت بهخریدار نهایی است؛ موضوعی که بهگفته فعالان صنفی بیشاز هرعامل دیگری اعتماد و قدرت خرید مردم را تحت تاثیر قرار داده است.
کمبود، تاخیر و شوک همزمان
درمقابل مسوولان نظارتی از بهبود قریبالوقوع شرایط سخن میگویند. رییس اداره نظارت بر فرآوردههای نفتی سازمان حمایت اعلام کرده که کمبود ایجادشده موقتی بوده و با تصمیمات اتخاذشده هم افزایش قیمت و هم تقویت تولید و توزیع در دستور کار قرار گرفته تا از تکرار نوسانات اخیر جلوگیری شود.
با اینحال مشاهدات میدانی از سطح بازار روایت متفاوتی را نشان میدهد؛ جاییکه افزایش ثبتشده ۳۰تا۴۰درصدی قیمتها همچنان بر معاملات سایه انداخته و اینابهام را ایجاد کرده که آیا سیاست افزایش قیمت میتواند بهساماندهی بازار منجر شود یا خود محرکی برای موج تازهای از گرانی خواهد بود.
فعالان صنفی هشدار میدهند اگر اینروند بدون نظارت موثر و شفافیت در سازوکار قیمتگذاری و توزیع ادامه پیدا کند فشار بیشتری بهخانوارها وارد شده و بیثباتی در بازار روغن موتور و زنجیره تامین آن تشدید خواهد شد؛ مسالهای که بهباور آنان نیازمند ورود جدیتر نهادهای مسوول است.
