سرنوشت عجیب یک بنای تاریخی در کرمانشاه
جهان صنعت- تا همین یکی،دو دهه قبل هیچکس سراغی از بنای تاریخی حمام حاج شهبازخان نمیگرفت و در حال تخریب بود اما حالا دو دستگاه و حدود ۸۰نفر ورثه روی آن ادعای مالکیت دارند.
حمام حاج شهبازخان، بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجاریه در دل بازار سنتی کرمانشاه است که تا پیش از دهه۹۰ اوضاع و احوال چندان مناسبی نداشت و بهخاطر فرسودگی و قدمت بالا رو به تخریب گذاشته بود اما از اوایل همین دهه بود که میراث فرهنگی کرمانشاه برای نجات این بنا اقدامات مرمتی را روی آن آغاز کرد.
حدود چندسال بعد سازمان توسعه صنعتی ملل متحد(یونیدو) اعلام کرد که قرار است با همکاری میراث فرهنگی کرمانشاه اولین خانه خلاق صنایعدستی ایران را در یکی از اماکن تاریخی این استان راهاندازی کند که مسوولان میراث فرهنگی وقت نیز حمام حاج شهبازخان را پیشنهاد دادند.
برای تبدیل بنای تاریخی حمام حاج شهبازخان به خانه خلاق صنایعدستی در اواسط همین دهه اعتبارات کلانی صرف مرمت و زیباسازی این بنا شد و آن را تبدیل به یک بنای زیبا و باشکوه کرد تا سرانجام پس از وعدههای مکرر در نهایت در سال۱۳۹۹ در یک مراسم که بعدها مشخص شد صرفا یک اقدام نمایشی بوده، خانه خلاق صنایعدستی کرمانشاه در محل حمام حاج شهبازخان با حضور مسوولان کشوری و استانی رسما افتتاح شد اما پس از افتتاح بلافاصله دوباره درهای آن بسته و تعطیل شد. بعدها مشخص شد برای تبدیل حمام حاج شهبازخان به خانه خلاق صنایعدستی کرمانشاه مشکلات ساختاری زیادی در بنا وجود داشته که باید مرتفع شود. به همین دلیل صندوق احیا و بهرهبرداری از اماکن تاریخی کشور طی مزایدهای این بنا را به یک سرمایهگذار بخشخصوصی واگذار کرد به این شرط که با برداشتن مشکلات و موانع، آن را به خانه خلاق صنایعدستی کرمانشاه تبدیل کند.
هنوز فرآیندهای واگذاری بنا به صورت کامل طی نشده بود که سرمایهگذار اقدامات مرمتی خود را روی حمام حاج شهبازخان کرمانشاه آغاز کرد و البته در همان شروع کار هم زمزمههایی به گوش میرسید که سرمایهگذار قصدی برای تبدیل این بنا به خانه خلاق صنایعدستی ندارد و میخواهد آن را به یک مرکز پذیرایی تبدیل کند.
هنوز مدتی از واگذاری این حمام به سرمایهگذار بخشخصوصی نگذشته بود که اینبار خبر رسید که این بنای تاریخی چندین مالک بخشخصوصی دارد و پس از اینکه بنا را واگذار کردهاند، مالکان ورود کرده و اجازه ندادهاند که روند واگذاری بنا به صورت کامل انجام گیرد.
بعدها مشخص شد از شش دانگ این بنا، تنها دو دانگ آن متعلق به میراث فرهنگی است و چهار دانگ آن مالک بخشخصوصی دارد و صندوق احیا و بهرهبرداری از اماکن تاریخی کشور نیز با علم به این مساله در سال۱۴۰۰ اقدام به واگذاری حمام حاج شهبازخان کرده است. پس از اعلام واگذاری بنا و پیدا شدن سر و کله مالکان، اوقاف استان نیز اعلام کرد که این بنا وقفی است. اداره کل اوقاف برای ادعای خود وقف نامهای مربوط به سال۱۳۰۰ را ارائه داده که در آن مالک بنا ضمن اینکه عنوان کرده حمام حاج شهباز خان وقفی است، تاکید داشته بخشی از درآمدهای حاصل از این موقوفه باید به یکی از ورثهها برسد که اکنون تعداد این ورثهها در طول یک قرن اخیر افزایش پیدا کرده و به حدود ۸۰نفر رسیده است.
نکته جالب ماجرا اینجاست که زمانی که این بنا در حال تخریب بود، کسی به دادش نمیرسید، تا اینکه میراث فرهنگی به ناچار برای مرمت آن ورود کرد. آن زمان نه خبری از اوقاف بود و نه خبری از مالکان بنا اما حالا دو دستگاه یعنی میراث فرهنگی و اوقاف و حدود ۸۰نفر به عنوان ورثه روی این بنای تاریخی ادعای مالکیت دارند.
تعدادی از ورثه نسبت به وقفی بودن این بنا هم معترض هستند و برای همین شکایتی را به دادگاه بردهاند تا آن را از حالت وقفی بودن خارج کنند. حالا این پرونده چندسالی است در دادگاه تشکیل شده اما هنوز به نتیجه نرسیده است.
آنطور که معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان میگوید، هنوز سرنوشت پرونده حمام حاج شهبازخان مشخص نیست و باید منتظر ماند که رای دادگاه در خصوص این پرونده چه میشود.
کیومرث خانی لعلآبادی اظهار کرد: با توجه به اینکه این پرونده در دادگاه حقوقی در حال بررسی است، به همین دلیل رسیدگی به آن کمی به طول انجامیده است.
وی تصریح کرد: تا زمانی که وضعیت پرونده این بنا مشخص نشود، نمیتوانیم هیچ تصمیمگیری در خصوص آن داشته باشیم و باید منتظر ماند تا قفل این پروژه باز شود.
در پایان باید گفت که بنای حمام حاج شهباز خان کرمانشاه باتوجه به معماری زیبا و موقعیت خاص خود که در دل بازار سنتی کرمانشاه قرار گرفته؛ جایی که روزانه صدها نفر از شهروندان و گردشگران برای خرید به آنجا مراجعه میکنند، این ظرفیت را دارد که به یک جاذبه مهم گردشگری تبدیل شود اما اکنون به مانند یک زیبای خفته در معطلی و بلاتکلیفی به سر میبرد.
منبع: ایسنا
