زمستان سخت در راه است؟
جهان صنعت- عضو موسسه مطالعات بینالمللی انرژی میگوید که امسال ناترازی گاز کشور در روزهای اوج مصرف میتواند به۵۰۰میلیونمترمکعب در روز برسد. اینهشدار یکی از اعضای موسسه مطالعات بینالمللی انرژی درباره زمستان پیشرو بوده؛ زمستانی که بهگفته او تحت تاثیر خسارتهای واردشده بهتاسیسات گازی در جنگ اخیر با شرایطی متفاوت از سالهای گذشته روبهرو خواهد بود.
مرتضی بهروزیفر در گفتوگویی با بازار با اشاره بهپیامدهای حملات اخیر بهزیرساختهای گازی کشور، از احتمال تشدید ناترازی در زمستان امسال خبر میدهد و معتقد است بازگشت کامل ظرفیت از دست رفته در کوتاهمدت امکانپذیر نیست. هرچند بخشی از ظرفیت از دست رفته تولید گاز بهمدار بازگشته اما این کارشناس انرژی معتقد است جبران کامل خسارتها در کوتاهمدت ممکن نیست و نه اصلاح قیمتها و نه واردات گاز از روسیه راهکاری برای حل بحران احتمالی زمستان امسال نخواهد بود.
او با اشاره بهوضعیت تولید و مصرف گاز در کشور میگوید: در سالهای گذشته میزان ناترازی گاز در روزهای اوج مصرف زمستانی حدود ۳۰۰میلیونمترمکعب در روز بود اما امسال شرایط متفاوت است. بخشی از ظرفیت تولید کشور در نتیجه حملات اخیر آسیب دیده و همین موضوع میتواند شکاف میان تولید و مصرف را افزایش دهد.
اینعضو موسسه مطالعات بینالمللی انرژی ادامه میدهد: برآوردها نشان میدهد حدود ۲۰۰میلیونمترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور تحت تاثیر این حملات قرار گرفته است. هرچند بخشی از این ظرفیت بهتدریج در حال بازگشت بوده اما درصورت تداوم شرایط فعلی ناترازی گاز در اوج مصرف زمستان میتواند بهحدود ۵۰۰میلیونمترمکعب در روز برسد.
بهگفته وی، چنین رقمی بهمعنای آن است که کشور در برخی روزهای سرد سال با کمبودی معادل نزدیک بهنیمی از نیاز بخشهای مختلف مصرفکننده مواجه خواهد شد؛ مسالهای که میتواند صنایع، نیروگاهها و حتی بخش خانگی را تحت فشار قرار دهد. بهروزیفر درباره زمان لازم برای بازگشت ظرفیت تولید بهشرایط پیش از جنگ نیز خوشبین نیست. او معتقد است خسارتهای واردشده بهصنعت گاز را نمیتوان در مدت کوتاهی جبران کرد. این عضو موسسه مطالعات بینالمللی انرژی میگوید: افزایش ظرفیت تولید گاز ایران در کوتاهمدت شدنی نیست. حتی قطر که نه با تحریم مواجه بوده و نه محدودیتی در دسترسی بهسرمایه و فناوری داشته اعلام کرده برای جبران خسارتهای مشابه و بازگشت کامل بهوضعیت عادی بهدو تا پنجسال زمان نیاز دارد. وی میافزاید: شرایط ایران پیچیدهتر است. تحریمها دسترسی کشور بهسرمایهگذاران خارجی، تجهیزات پیشرفته و شرکتهای بزرگ بینالمللی را محدود کرده است. بنابراین طبیعی بوده که بازسازی کامل و بازگشت بهظرفیت پیشین زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
بهاعتقاد بهروزیفر، نباید انتظار داشت که صرفا با انجام تعمیرات کوتاهمدت بتوان همه آثار این خسارتها را از بین برد بهویژه آنکه بخش مهمی از تولید گاز کشور بهمیدان مشترک پارسجنوبی وابسته است.
این کارشناس انرژی معتقد است در شرایط فعلی مهمترین راهکار برای عبور از زمستان آمادهسازی سوخت جایگزین برای نیروگاهها و صنایع است.
وی میگوید: از هماکنون باید ذخایر سوخت مایع کشور تقویت شود تا در ماههای سرد سال بتوان بخشی از کمبود گاز را ازطریق مصرف نفتگاز و سایر سوختهای مایع جبران کرد. اگر این اقدام انجام نشود، احتمال اعمال محدودیتهای گسترده بر صنایع بسیار بالا خواهد بود.
بهروزیفر درباره نقش اصلاح قیمتها در مدیریت مصرف اظهار میکند: اصلاح اقتصاد انرژی و واقعیترشدن قیمتها در بلندمدت ضروری است اما نباید تصور کرد که با افزایش قیمت میتوان کسری ۳۰۰تا۵۰۰میلیونمترمکعبی گاز را جبران کرد. ابعاد کمبود بسیار بزرگتر از آن است که صرفا از مسیر کاهش مصرف حل شود.
در ماههای اخیر بار دیگر موضوع واردات گاز از روسیه مطرح شده و حتی برخی مقامات از پیشرفت مذاکرات در این زمینه خبر دادند. با این حال بهروزیفر این گزینه را راهکاری قابل اتکا برای حل بحران گاز کشور نمیداند.
وی میگوید: ایران دومین دارنده ذخایر گاز جهان است و از نظر اقتصادی منطقی نیست که برای واردات گاز دههامیلیارد دلار صرف احداث خطوط لوله جدید کند. اگر تحریمها کاهش یابد و امکان حضور شرکتهای بزرگ بینالمللی فراهم شود توسعه میادین گازی کشور بسیار مقرونبهصرفهتر از واردات خواهد بود.
او بهموانع ژئوپلیتیکی این پروژه اشاره میکند و میافزاید: انتقال گاز روسیه از مسیر آذربایجان با ملاحظات سیاسی همراه است. مسیر ارمنستان و گرجستان نیز بهدلایل مختلف چندان عملیاتی بهنظر نمیرسد. احداث خط لوله در بستر دریای خزر هم نیازمند میلیاردها دلار سرمایهگذاری و چندین سال زمان است.
بهگفته این کارشناس، حتی اگر همه این موانع برطرف شود واردات گاز نمیتواند پاسخگوی کسری احتمالی زمستان باشد زیرا ظرفیت فعلی واردات کشور در مقایسه با کمبود چندصدمیلیونمترمکعبی بسیار ناچیز است.
بهروزیفر در پایان تاکید میکند که زمستان امسال میتواند یکی از دشوارترین زمستانهای گازی کشور در سالهای اخیر باشد مگر آنکه روند بازسازی تاسیسات آسیبدیده با سرعت بیشتری پیش برود و همزمان برنامهریزی دقیقی برای مدیریت مصرف و تامین سوخت جایگزین انجام شود. درغیراینصورت ناترازی گاز بار دیگر بهیکی از مهمترین چالشهای اقتصاد ایران تبدیل خواهد شد.
