روزهای خوش در انتظار آزادگان
جهان صنعت– معاون برنامهریزی وزیر نفت از شتاب گرفتن اجرای طرح افزایش تولید در میدان مشترک نفتی آزادگان خبر داد و اعلام کرد که با رفع موانع حقوقی و مالی و ورود نظام بانکی و صندوق توسعه ملی، تولید این میدان در مسیر افزایش تا ۵۰۰هزار بشکه در روز قرار گرفته است؛ موضوعی که همزمان بحثها درباره نقش و ریسک سرمایهگذاری بانکها در پروژههای بزرگ نفتی را پررنگتر کرده است.
میدان مشترک نفتی آزادگان بهعنوان چهارمین میدان نفتی بزرگ ایران، سالهاست بهعنوان یکی از بزرگترین ظرفیتهای مغفول صنعت نفت ایران شناخته میشود. موانعی اما مثل عدم سرمایهگذاری باعث شده که این میدان که براساس گزارشهای رسمی میزان نفت درجای آن به حدود۳۲ تا ۲/۳۳میلیارد بشکه تخمین زده شود، توسعهنیافته باقی بماند. تحریمهای صنعت نفت باعث شد که آغاز عملی توسعه آزادگان به اوایل دهه۹۰ باشد، اگرچه مراحل اولیه و تلاشهای پروژه از اوایل دهه۸۰ شروع و قراردادهای خارجی در همان دوره بسته شده بود.
تازهترین اظهارات مقامهای وزارت نفت از ورود این میدان به مرحلهای تازه از توسعه خبر میدهد؛ مرحلهای که قرار است با اتکای همزمان به توان داخلی، منابع بانکی و صندوق توسعه ملی، عقبماندگیهای تاریخی آن را جبران کند. با این حال بررسیها نشان میدهد مسیر توسعه آزادگان همچنان با چالشهای ساختاری، سرمایهگذاری و مدیریتی روبهرو است و تحقق اهداف اعلامشده بهویژه تولید ۵۰۰هزار بشکه در روز نیازمند تداوم هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر است.
احمد زراعتکار، معاون برنامهریزی وزیر نفت در گفتوگویی تلاش کرده تصویری متفاوت از وضعیت کنونی ارائه دهد. به گفته او، تولید در میدان آزادگان که زمانی صفر بود، اکنون به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰هزار بشکه در روز رسیده است؛ افزایشی که عمدتا در ۱۵ماه اخیر و با راهاندازی واحد بهرهبرداری سایت آزادگان توسط شرکتها و منابع ایرانی محقق شده است. زراعتکار تاکید میکند پروژهای که پیشتر قرار بود توسط شرکتهای خارجی اجرا شود، اکنون با تکیه بر توان داخلی به نتیجه رسیده است. با این حال نکته کلیدی در سخنان معاون وزیر نفت، اشاره به «طرح بزرگ و تهاجمی» افزایش تولید تا ۵۰۰هزار بشکه در روز است؛ طرحی که قرار است با مشارکت بانکها، صندوق توسعه ملی و شرکت دشت آزادگان اروند اجرا شود. ورود نظام بانکی به چنین پروژهای، از یکسو میتواند گره تامین مالی را باز کند اما از سویدیگر پرسشهایی درباره ریسکپذیری بانکها، بازگشت سرمایه و اثر تحریمها بر جریان درآمدی این پروژه مطرح میکند.
تجربه سالهای گذشته نشان داده که بانکها در پروژههای بزرگ نفتی معمولا با احتیاط وارد میشوند و اختلافنظر میان دستگاهها، تغییر مقررات یا وقفههای اجرایی میتواند سرمایهگذاری را فرسایشی کند. زراعتکار البته میگوید اینبار شرایط متفاوت است: «با ورود مستقیم رییسجمهور و پیگیریهای وزیر نفت، موانع حقوقی و عملیاتی برطرف شد» و وزارت اقتصاد، سازمان برنامهوبودجه، نظام بانکی و صندوق توسعه ملی «بهصورت هماهنگ پای کار آمدهاند.» به گفته او، کار توسعه میدان متوقف نشده تا وقفهای در روند اجرا ایجاد نشود.
در کنار موضوع تولید، وزارت نفت همزمان راهبرد جدیدی را در حوزه بهینهسازی مصرف انرژی دنبال میکند. امضای ۲۰قرارداد بهینهسازی نوع دو با اپراتورهای انرژی و اجرای الگوی مشارکت بخشخصوصی در صرفهجویی گاز نشان میدهد سیاستگذار بهخوبی از محدودیتهای صرف افزایش تولید آگاه است. زراعتکار با اشاره به اینکه بیش از ۷۰درصد انرژی کشور از گاز تامین میشود، تاکید دارد هر اصلاحی در مصرف گاز اثر مستقیمی بر کل تراز انرژی خواهد داشت.
به گفته او، تولید انرژی کشور به معادل حدود ۵/۱۰میلیون بشکه در روز رسیده؛ عددی قابلتوجه در شرایط بیش از دو دهه تحریم. ناترازی انرژی و قیمتگذاریهای کنترلی اما باعث شده سیاستهای غیرقیمتی مانند افزایش بهرهوری و مشارکت اپراتورهای خصوصی در اولویت قرار گیرد. در این مدل جدید منافع ناشی از صرفهجویی گاز بهصورت شفاف میان سرمایهگذاران، اپراتورها و مصرفکنندگان توزیع میشود تا انگیزه نوسازی تجهیزات و کاهش مصرف تقویت شود.
در چنین چارچوبی توسعه میدان آزادگان صرفا یک پروژه نفتی نیست بلکه بخشی از راهبرد کلان دولت برای کاهش ناترازی انرژی و تقویت تابآوری اقتصادی محسوب میشود. کارشناسان انرژی میگویند که موفقیت این راهبرد به چند عامل کلیدی وابسته است، از جمله تداوم حمایت سیاسی در سطح عالی، ثبات مقررات برای جلب اعتماد بانکها و سرمایهگذاران و مدیریت همزمان ریسکهای فنی و تحریمی.
منبع: ایرنا
