دستگاه دیپلماسی در انتظار تصمیم «شعام»
جهان صنعت – با مطرح شدن بازه زمانی ۱۰تا۱۵روزه ازسوی دونالد ترامپ در اواخر هفته گذشته برای مشخص شدن نوع رابطه و دوگانه توافق یا جنگ میان ایران و آمریکا، دور تحولات دیپلماتیک سرعت گرفت. هرچند سیاستی که رییسجمهور آمریکا پیش گرفته، پیچیدهتر از آن است که بتوان صحبتهای او را سناریوی قطعی برای آینده دانست اما دستکم گسیل تجهیزات و ناوگان عظیم دریایی واشنگتن بهسوی ایران گواهی است از اینکه احتمالا روزها و هفتههای پیشرو شاهد تحولاتی بسیار مهم خواهیم بود. با انتشار اخباری مبنیبر ادامه مذاکرات میان ایران و آمریکا در روزهای آتی با توجه به اینکه ضربالاجل ترامپ نیز نزدیک است، اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه روز گذشته با تایید سخنان عباس عراقچی مبنی بر اینکه این وزارتخانه در حال تدوین دیدگاههای جمهوری اسلامی است، گفت: «امیدواریم ظرف دو،سه روز آینده در جلسهای که آقای عراقچی اعلام کردند، دور دیگری از مذاکرات را داشته باشیم.»
از سوی مقابل اما سخنان استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهور آمریکا در رابطه با پرونده هستهای ایران که در گفتوگوی خود با فاکس نیوز مدعی شده بود «تهران یک هفته تا دستیابی به اورانیم غنیشده مناسب بمب اتم فاصله دارد»، شک و تردید در رابطه با دیدگاه دولت ترامپ به جنگ و این را که «آیا پاسخ به سوال مذاکره یا جنگ از قبل مشخص شده» برجسته کرد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اما در واکنش به این اظهارات گفت: «این اولینبار نیست با دیدگاههای ضدونقیض مواجه میشویم. داوری را به مردم فهیم ایران میسپارم. هیچ مذاکرهای که هدفش وادار کردن یک طرف باشد به نتیجه نمیرسد، لااقل در مورد ایران چنین چیزی مقصودی ندارد. بارها اشاره کردیم ایران در پیگیری مسیر دیپلماتیک جدی و مصمم است زیرا به حقانیت دیدگاههایمان مطمئن هستیم و از حیث منطقی و حقوقی و بینالمللی به خود اطمینان داریم بنابراین ثابت قدم با تکیه بر محکم بودن پایههای مطالباتمان این روند را ادامه میدهیم.»
بیخبری وزارت خارجه از پاسخ نهایی
همزمان در حالی که در روزهای گذشته اخباری مبنیبر سفر قریبالوقوع علی لاریجانی به عمان مطرح شده است، محمد العریمی، کارشناس و رییس انجمن روزنامهنگار عمانی با انتشار یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «انتظار میرود علی لاریجانی سهشنبه وارد مسقط شود و پاسخ ایران در مورد پرونده هستهای ایران را به همراه داشته باشد.» بر همین اساس و با توجه به جایگاه شورایعالی امنیت ملی و نقش این نهاد بالادستی امنیتی در تعیین راهبرد نهایی در مسیر مذاکرات، این سفر از اهمیت بالایی برخوردار است. با این همه اما اسماعیل بقائی در رابطه با این سفر اظهار بیاطلاعی کرده و گفته است: «باید در این رابطه صحتسنجی کنم.» این درحالی است که وزیر امور خارجه نیز روز گذشته با همتای عمانی خود تماس تلفنی برقرار کرد و در رابطه با آخرین وضعیت مذاکرات غیرمستقیم گفتوگو و تبادلنظر کردند.
فارغ از آنکه نتیجه «صحتسنجی» سخنگوی وزارت خارجه چه خواهد بود، واقعیت این است که نفس همین ابهام در مورد سفری با این میزان از اهمیت، سوالاتی جدی را به وجود آورده است و به نظر میرسد وزارت امور خارجه چندان در جریان تصمیمات نهایی در ارتباط با مسائل مرتبط با مذاکرات و امور دیپلماتیک نیست. بقائی در پاسخ به این شبهه تصریح کرد: «در مورد موضوع هستهای براساس تصمیمهایی که در شورایعالی امنیت ملی اتخاذ میشود، عمل میکنیم. همه دستگاههای ذیربط ازجمله سازمان انرژی اتمی و حوزههای اقتصادی بنا بر ضرورت در این روند مشارکت دارند و در نهایت در سطح شورایعالی امنیت ملی تصمیمگیری انجام و وزارت خارجه هم بر همین اساس اقداماتش را انجام میدهد.» این دوگانگی یادآور این نقد به دستگاه دیپلماسی بوده که فاقد راهبرد و خلاقیت لازم برای حل اختلافات میان دو کشور است.
از مخالفت غرب با جنگ تا جنگطلبی پایداری
همزمان با بالا گرفتن اختلافات میان تهران و واشنگتن به نظر میرسد آنچه دستکم در فضای رسانهای ازسوی اروپاییها و آمریکاییها مطرح میشود، با آنچه پایداریها و تندروهای داخلی میگویند، متفاوت است. بر این اساس همین دیروز کایا کالاس، مسوول سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا در واکنش به تشدید تنشهای نظامی گفت: «وضعیت در ایران متشنج است و ما جنگ جدیدی نمیخواهیم.» او در همین رابطه از آمادگی این اتحادیه برای کمک به مذاکرات کمک کند. همزمان اندی کیم، سناتور ایالت نیوجرسی با انتشار یادداشتی در پلتفرم ایکس در واکنش به سخنان رییسجمهور آمریکا و تهدید ایران نوشت: «هفته گذشته از مردم خود در نیوجرسی پرسیدم که از ما میخواهند که به ایران حمله کنیم؟ هیچکسی پاسخ مثبت نداد. مردم آمریکا خواهان آغاز جنگ با ایران نیستند.» این در حالی است که ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس با انتشار یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آمریکاییها میدانند ایران جنگطلب نیست اما جنگبلد است. هر اقدام محاسبه نشده علیه ایران، در هر مقیاسی، پاسخی پشیمان کننده خواهد داشت. ما سر تسلیم نداریم.»
