حتی ترامپ هم نمیداند چه تصمیمی بگیرد
نادر کریمی جونی
در هفتههای اخیر مهمترین موضوعی که در مورد ایران مطرح شده، بازتاب داشته و موجب گمانهزنیهای گوناگون شده مساله ناآرامیهای داخلی کشورمان و احتمال حمله ایالاتمتحده بوده است. بسیاری از ایرانیانی که در دیماه گذشته برای اعتراض به اوضاع اقتصادی-سیاسی کشور به خیابانهای شهرهای کشور آمدند انتظار داشتند یا دستکم امیدوار بودند که به سرعت نیروهای واکنش سریع ایالاتمتحده وارد میدان درگیریهای خیابانهای ایران شوند و نظام حاکمیتی را تغییر دهند. این اتفاق اما نیفتاد و اکنون آنطور که واشنگتنپست روایت کرده، در همان زمانی که معترضان ایرانی از ایالاتمتحده انتظار یا امید کمک داشتند، ترامپ مشغول بررسی این مساله مهم بود که آیا این ورود به سرعت نتیجه خواهد داد یا آمریکا درگیر جنگ طولانیتری خواهد شد؟
روایت این روزنامه توضیح میدهد که چون کاخ سفید به این نتیجه رسید که ورود نیروهای آمریکا به ناآرامیهای ایران، برخلاف آنچه در ونزوئلا رخ داد، ممکن است دوباره سناریوهای افغانستان یا عراق را پدید آورد، ترامپ تصمیم گرفت از ورود به این درگیریها پرهیز کند و با گذشت زمان اجازه دهد که تصمیم دقیقتر و بهتری در اینباره اتخاذ شود. این تردید ترامپ را بر آن داشت تا در مقابل همه وعدههایی که پیش از آن داده بود و همه انتظارها یا امیدهایی که برانگیخته بود، جملات چندپهلو و ناامیدکننده بر زبان نیاورد، زمان بخرد و به آیندهای که ممکن است اصلا فرا نرسد چشم بدوزد.
البته حرکت کاروان نظامی ایالاتمتحده به سوی خلیجفارس بسیاری از ایرانیان خارجنشین را به انجام اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران امیدوار کرده است. براساس همان گزارش واشنگتنپست، اگر قرار باشد که اقدام نظامی علیه ایران به جنگی طولانیمدت و فراگیر تبدیل شود، حتما امکانات و نیروی بسیار زیادی لازم است که پنتاگون تصمیم گرفته این استعداد نظامی موردنیاز را با آوردن کاروان شناورهای آمریکایی به رهبری آبراهام لینکلن تامین کند. دقیقا به همین دلیل است تحلیلگرانی که موافق و منتظر حمله سنتکام به ایران هستند، ابراز عقیده میکنند که زمان این حمله ساعتبهساعت نزدیکتر میشود و حداکثر ظرف کمتر از یک ماه آغاز خواهد شد. همین تحلیلگران تاکید میکنند که یک ماه آینده برای همه طرفهای موثر و دخیل در مساله ایران اهمیت راهبردی دارد و تعیینکننده است. با این وجود آیا میتوان گفت که شمارش معکوس برای تصمیمگیران کاخ سفید و پنتاگون به منظور مداخله یا عدم مداخله در ایران آغاز شده است؟
دستکم در مورد ایران گمان میرود که در تهران تهدیدهای بیان شده از سوی ایالاتمتحده بسیار جدی گرفته شده است. اظهارات مقامات سیاسی و نظامی ایرانی که براساس رفتار ایالاتمتحده و اسرائیل در جنگ ۱۲روزه بیان میشود نشان میدهد که حالا کسی از لاف زدن واشنگتن و تلآویو درباره شروع جنگ سخن نمیگوید بلکه مقامات ایرانی وقوع جنگ را محتمل میدانند و براساس این احتمال موضع میگیرند. همین احتمال باعث شده تا تفکر امنیتی همچنان بر اداره امور کشور مسلط باشد و در نتیجه این تفکر برخی محدودیتها مانند محدودیتهای اعمالشده بر ارتباط و مشخصا اینترنت بینالملل همچنان پابرجا باشد و نقطه پایانی درباره اعمال این محدودیتها وعده داده نشود. جالب است که اوضاع اقتصادی داخل کشورمان نیز تحتتاثیر همین احتمال قرار دارد. بورس همچنان نفس بهشماره افتادهای دارد، دلار رشد کرده و قیمتها و رکوردهای جدیدی را تجربه میکند و فعالیتهای اقتصادی مخصوصا فعالیتهای اقتصادی بزرگ انجام نمیشود. فعالان اقتصادی هم چشم انتظار رسیدن روزهای باثباتتر هستند. به این ترتیب شواهد و قرائن داخل کشور همگی بر این واقعیت تاکید میکنند که احتمال وقوع حمله از جانب ایالاتمتحده توسط ایرانیان بسیار جدی گرفته شده است.
با این حال پرسش مهم در مقابل ترامپ و مشاورانش قرار دارد: آیا در صورت شروع حمله از جانب ایالاتمتحده علیه ایران، این حمله به جنگ تمامعیار تبدیل خواهد شد؟ آیا ایالاتمتحده برای تمام کردن کار خود مجبور به آوردن نیروی زمینی و اشغال خاک ایران خواهد شد؟ در این صورت آیا یک جنگ ادامهدار و طولانی و مزمن در خاورمیانه آغاز میشود؟ حال اگر این جنگ آغاز شود چه کسی و چگونه آن را پایان خواهد داد؟ پرسش نهایی در اینباره آن است که در پایان این جنگ فرضی، آیا جمهوری اسلامی همچنان بر ایران حکمرانی میکند یا نه؟ روشن است که پاسخ دقیق و حتمی نمیتوان به این پرسشها داد. مخالفان جمهوری اسلامی که در خارج از ایران زندگی میکنند چه در تحلیلها و چه در ابراز عقاید خود اطمینان میدهند که این جنگ احتمالی به سرعت و با حمایت معترضان داخلی به نفع حملهکننده پایان خواهد یافت و در آن صورت جمهوری اسلامی در ایران دیگر حاکم نخواهد بود اما اطمیناندهی این مخالفان حتی برای خودشان هم چندان آرامش نیاورده و نسبت به آینده مطمئنشان نکرده است. چنانکه برخی از آنها از وقوع یک جنگ چند ماهه در ایران سخن میگویند.
در تهران اما با همه پیشبینیهایی که شده، مقامات قصد تسلیم یا حتی کوتاه آمدن ندارند. چنانکه پیششرطهای تعیینشده از سوی ایالاتمتحده مردود شمرده شده و مورد قبول قرار نگرفته است. با این حال سخنگوی کاخ سفید تصریح کرده هیچکس جز ترامپ نمیداند که چه تصمیمی در اینباره گرفته خواهد شد. البته نظر نگارنده آن است که ترامپ هم واقعا نه میداند و نه در موقعیتی که اکنون در آن قرار دارد،نمیتواند تصمیم صریح و قطعی اتخاذ کند.
