جایگاه جدید آمریکایجنوبی در بازار مواد معدنی
جهان صنعت– براساس پژوهشی جدید از موسسه «وریسک مپلکرافت»، آمریکایجنوبی بهعنوان پایدارترین و مناسبترین گزینه برای کشورهای غربی در جهت بازتعادل زنجیره تامین مواد معدنی حیاتی و کاهش وابستگی به چین شناخته شده است؛ تحلیلی که نشان میدهد ترکیب ذخایر عظیم، ریسک سیاسی قابلمدیریت و همسویی ژئوپلیتیک، این منطقه را به محور اصلی استراتژیهای تنوعبخشی غرب تبدیل کرده است. براساس پژوهشی جدید از موسسه «وریسک مپلکرافت» (Verisk Maplecroft)، آمریکایجنوبی بهعنوان پایدارترین و از نظر سیاسی مناسبترین گزینه برای کشورهای غربی در تلاش برای بازتعادل زنجیره تامین مواد معدنی حیاتی و کاهش وابستگی به چین ظهور کرده است. این مطالعه در حالی منتشر میشود که ایالاتمتحده و متحدان آن تلاشهای خود را برای تامین ذخایر لیتیوم، مس، کبالت، نیکل، گرافیت و عناصر خاکی نادر(Rare Earth Elements) تشدید کردهاند. این تحرکات ناشی از نگرانیهایی در مورد وابستگی تکنولوژیک، تابآوری زنجیره تامین و ملاحظات ژئوپلیتیک است. در میان اقدامات اخیر میتوان به برنامههای ایالات متحده برای گسترش ذخایر استراتژیک و تلاش ۵۵کشور برای تاسیس یک بلوک تجاری ترجیحی برای مواد معدنی حیاتی اشاره کرد.
ارزیابی ۱۰ بازار نوظهور با ذخایر کلیدی موسسه «وریسک مپلکرافت»
(Verisk Maplecroft) ۱۰ بازار نوظهور دارای ذخایر عمده را با استفاده از «شاخص ملیگرایی منابع» (Resource Nationalism Index) و دادههای ریسک سیاسی ارزیابی کرد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که آرژانتین، برزیل، شیلی و پرو به دلیل ترکیب داشتن ذخایر عظیم منابعی با سطوح نسبتا متوسط مداخله دولت و ریسک سیاسی، متمایز هستند. سایر کشورهای مورد بررسی در این تحلیل شامل جمهوری دموکراتیک کنگو، هند، اندونزی، ماداگاسکار، فیلیپین و تانزانیا بود. بیشترین تولیدکنندگان آمریکایجنوبی در میان پرخطرترین حوزههای قضایی جهان از نظر ملیگرایی منابع رتبهبندی نمیشوند. پرو، شیلی و آرژانتین در میان قویترین عملکردهای جهانی قرار دارند، در حالی که جمهوری دموکراتیک کنگو، اندونزی و تانزانیا در میان ۲۰کشور اول در معرض خطر (از مجموع ۱۹۸کشور ارزیابی شده) قرار دارند.
اهمیت ترکیب ذخایر معدنی
«خیمنا بلانکو» (Jimena Blanco)، تحلیلگر ارشد موسسه «وریسک مپلکرافت»، گفت: «آنچه آمریکایجنوبی را متمایز میکند، مقیاس ذخایر نیست بلکه توزیع ریسک است. تولیدکنندگان بهطور مداوم ذخایر عظیم مواد معدنی حیاتی برای فناوری را با سطوح نسبتا متوسط ملیگرایی منابع و ریسک سیاسی ترکیب میکنند.» این شرکت فرصت کلی منطقه را با در نظر گرفتن ریسک
(Risk-adjusted opportunity) بهعنوان کاملا مطلوب ارزیابی میکند، هرچند هشدار میدهد که مواجهه با حوزههای قضایی پرخطر برای برخی مواد معدنی اجتنابناپذیر باقی میماند. این امر اکنون در ابتکارات اخیر غربی منعکس شده است؛ از جمله توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا با هند که تا حدی به آرمانهای مربوط به عناصر خاکی نادر گره خورده است و چارچوب همکاری مواد معدنی استراتژیک ایالات متحده با جمهوری دموکراتیک کنگو که در دسامبر۲۰۲۵ راهاندازی شد.
تمایز میان ثبات نسبی و مداخلهگری دولتها
هنگامی که بیثباتی سیاسی در کنار مداخله دولت قرار میگیرد، بسیاری از کشورهای دارای ذخایر عمده مواد معدنی حیاتی همچنان در دسته ریسک متوسط قرار میگیرند که نشاندهنده شرایط نسبتا حمایتی برای سرمایهگذاری بلندمدت است. با این حال برخی تولیدکنندگان نوسان سیاسی بالا را با کنترل قاطعانه دولت ترکیب کردهاند که احتمال محدودیتهای صادراتی، مالکیت دولتی یا الزامات ارزشافزوده داخلی را افزایش میدهد. سیاستهای عناصر خاکی نادر هند و همچنین شرایط در جمهوری دموکراتیک کنگو و اندونزی، این پویایی را برجسته میکنند. یافتهها نشان میدهد که اگرچه دولتهای غربی نمیتوانند کاملا از تامینکنندگان پرخطر اجتناب کنند اما آمریکایجنوبی در میان محدودیتهای چشمانداز جهانی لنگری نسبتا پایدار ارائه میدهد.
تمایلات ژئوپلیتیک نزدیک به غرب
این پژوهش همچنین فرضیههای موجود در مورد همسویی ژئوپلیتیک را به چالش میکشد. موسسه وریسک مپلکرافت با استفاده از «ابزار همسویی ژئوپلیتیک» خود که عواملی نظیر رایگیری در سازمان ملل، توافقهای تجاری و روابط امنیتی را رصد میکند، دریافت که اکثر ۱۰کشور تحلیل شده در طیف موافق غرب یا خنثی قرار دارند. آرژانتین و فیلیپین بهعنوان متحدان نزدیک ایالاتمتحده رتبهبندی شدهاند، در حالی که شیلی، ماداگاسکار و هند همسویی استراتژیک نشان میدهند. پرو و اندونزی به طور گستردهای خنثی هستند. تنها برزیل، تانزانیا و جمهوری دموکراتیککنگو به دلیل روابط قویتر با رقبای ایالات متحده، متمایل به دور شدن از واشنگتن هستند.
آمریکایجنوبی؛ محوریت استراتژیک در تنوعبخشی زنجیره تامین غرب
طبق این گزارش، تلاقی میان ذخایر قابلتوجه ریسک سیاسی قابلمدیریت و همسویی ژئوپلیتیک مطلوب، آمریکایجنوبی را به مرکز استراتژیهای تنوعبخشی (Diversification) کشورهای غربی تبدیل کرده است.«خیمنا بلانکو» (Jimena Blanco)، تحلیلگر ارشد موسسه وریسک مپلکرافت در این خصوص گفت: «تامین مواد معدنی حیاتی برای فناوری دیگر صرفا یک چالش اقتصادی نیست. در این مسابقه برنده کسی نخواهد بود که ریسک را حذف کند بلکه کسی پیروز میشود که آن را بهتر از رقبای خود مدیریت کند.»
منبع: ایراسین
