تکرار بیثباتی مدیریتی!
جهان صنعت– باوجود اعلام رسمی ستاد برگزاری چهلویکمینجشنواره موسیقی فجر مبنی بر برگزاری یکماهه اینرویداد ملی شواهد موجود نشان میدهد جشنوارهای که قرار بود با رویکردی تازه و در بازهای زمانی گستردهتر برگزار شود درعمل با زمانبندی کوتاهتری پیش روی مخاطبان قرار خواهد گرفت؛ موضوعی که از همانابتدا نشانههایی از فاصله میان برنامهریزیهای اعلامی و واقعیتهای اجرایی را آشکار میکند. ۹شهریورماه سال جاری آرش امینی، دبیر چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر در گفتوگویی رسانهای با انجمن موسیقی ایران از تصمیم شورای سیاستگذاری برای برگزاری جشنواره در بازهزمانی یکماهه خبر داد و تاکید کرد که ایندوره قرار است از اول تا پایان بهمنماه برگزار شود؛ تصمیمی که درصورت تحقق میتوانست جشنواره موسیقی فجر را از حالت فشرده و پرحجم سالهای گذشته خارج کرده و آن را بهرویدادی همافزا با دیگر جشنوارههای هنری فجر تبدیل کند. امینی در همان گفتوگو با اشاره بهتجربهدورههای پیشین جشنواره توضیح داده بود که فشردگی اجراها در بازهای محدود عملا امکان بهرهمندی کامل مخاطبان از برنامهها را سلب میکرد و حتی علاقهمندان جدی موسیقی نیز ناگزیر میشدند بخش قابل توجهی از اجراها را از دست بدهند. او با اشاره بهبرگزاری بیش از ۱۱۰اجرا در فاصله زمانی ۲۳تا۲۹بهمنماه سال گذشته در تهران اینتراکم را یکی از مهمترین آسیبهای ساختاری جشنواره دانست و بر ضرورت توزیع منطقی اجراها در طول زمان تاکید کرد؛ رویکردی که قرار بود در دوره چهلویکم با گسترش زمان برگزاری جشنواره بهیکماه محقق شود.
برنامهریزی اعلامشده ازسوی دبیر جشنواره تنها بهافزایش زمان برگزاری محدود نبود و تغییرات محتوایی قابل توجهی نیز در آن دیده میشد. توجه ویژه بهبخش کودکان و زنان، احیای بخش سرود و همسرایی و تلاش برای ساماندهی دقیقتر بخش بینالملل ازجمله محورهایی بود که امینی بر آنها تاکید داشت. بهگفته او، بخشهایی مانند موسیقی کودکان و زنان در سالهای گذشته با نوعی رهاشدگی مواجه بودند و جشنواره چهلویکم قصد دارد با نگاه حمایتیتر و هدفمندتر اینحوزهها را از حاشیه بهمتن بیاورد. اضافهشدن بخش سرود و همسرایی بهفراخوان جشنواره پساز سالها غیبت میتوانست انگیزه تازهای برای گروههای فعال در اینحوزه ایجاد کند و تنوع کیفی جشنواره را افزایش دهد. در حوزه بینالملل نیز دبیر جشنواره بر تغییر رویکرد تاکید داشت؛ تغییری که محور آن نه افزایش کمّی گروههای خارجی بلکه ارتقای کیفیت و تعریف چهارچوب مشخص برای حضور بینالمللی بود. امینی با اشاره بهشناسایی موسیقیدانان ایرانی مقیم خارج از کشور اعلام کرده بود بخش قابل توجهی از برنامههای بینالملل جشنواره بهاینهنرمندان اختصاص خواهد یافت؛ هنرمندانی که بهگفته او سالها در فضای جشنواره موسیقی فجر مغفول مانده بودند درحالیکه بسیاری از آنان در صحنههای حرفهای موسیقی جهان حضوری درخشان دارند. اینرویکرد میتوانست ضمن تقویت پیوند میان موسیقی ایران و جریانهای جهانی تصویری واقعیتر از ظرفیتهای موسیقایی ایرانیان خارج از کشور ارائه دهد.
با اینحال با فرارسیدن بهمنماه هنوز هیچاطلاعیه رسمی ازسوی ستاد برگزاری جشنواره موسیقی فجر درباره اجرای برنامه یکماهه اعلامشده منتشر نشده است. سکوت خبری در اینزمینه درکنار شرایط خاص اجتماعی و فرهنگی هفتههای اخیر اینگمانه را تقویت کرده که جشنواره چهلویکم موسیقی فجر برخلاف وعدههای اولیه در بازهای کوتاهتر و احتمالا پس از پایان جشنوارههای تئاتر و فیلم فجر برگزار خواهد شد. مسیری که براساس شواهد موجود بازهزمانی اواخر بهمن یا حتی اوایل اسفندماه را بهعنوان زمان محتمل برگزاری جشنواره مطرح میکند و عملا ایده همزمانی و همافزایی یکماهه با دیگر جشنوارههای هنری را کنار میگذارد. ایندرحالی است که فراخوان رسمی جشنواره در ۲۲شهریورماه سالجاری منتشر شده و شاخههای مختلفی از موسیقی را دربرمیگیرد؛ از موسیقی ایرانی و موسیقی اقوام و حرکات آئینی گرفته تا موسیقی کلاسیک، همسرایی یا گروههای کُر، اجراهای کودکان و نوجوانان در ردهسنی۱۰تا۱۸سال، موسیقی تلفیقی و گونههای مختلف موسیقی پاپ. گستردگی اینشاخهها نشان میدهد جشنواره موسیقی فجر همچنان میکوشد تصویری جامع از تنوع موسیقایی کشور ارائه دهد هرچند تحقق اینهدف در گرو برنامهریزی دقیق، اطلاعرسانی شفاف و فراهمشدن بستر مناسب برای اجرای عادلانه و منظم برنامههاست.
در ادامه اینفرآیند هیات انتخاب چهلویکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر نیز از بازبینی و بررسی ۲۴۸اثر و تقاضای رسیده بهدبیرخانه خبر داده و آثار راهیافته بهبخش نهایی جشنواره را در شاخههای مختلف مشخص کرده است. با اینحال تا زمان نگارش اینگزارش اسامی آثار نهایی منتشر نشده و همچنان ابهاماتی درباره ترکیب نهایی اجراها، جدول برنامهها و نحوه برگزاری جشنواره وجود دارد. اینتاخیر در اطلاعرسانی آنهم در فاصله زمانی کوتاه تا زمان احتمالی برگزاری جشنواره یکی از چالشهای همیشگی رویدادی است که عنوان معتبرترین و گستردهترین جشنواره موسیقی کشور را یدک میکشد.
چهلویکمینجشنواره بینالمللی موسیقی فجر امسال بهدبیری آرش امینی و با همکاری انجمن موسیقی ایران و دفتر موسیقی وزارت فرهنگوارشاداسلامی برگزار خواهد شد اما آنچه بیشاز هرچیز توجه کارشناسان و فعالان حوزه موسیقی را جلب کرده غیبت بخشهای رقابتی و جوایزی است که در سالهای گذشته بهعنوان بخشی جداییناپذیر از جشنواره شناخته میشدند. نبود جایزه «باربد» و حذف بخشهایی چون آهنگسازی، آلبوم، تکآهنگ، ترانه، موسیقی و رسانه، کتاب، پایاننامه و رسانه تصمیمی است که بیتردید با دیدگاههای متفاوتی مواجه خواهد شد: از یکسو منتقدانی که اینحذف را تضعیف کارکرد حرفهای و انگیزشی جشنواره میدانند و ازسوی دیگر موافقانی که معتقدند تمرکز جشنواره بر اجرا و کیفیت صحنهای میتواند بهانسجام بیشتر آن کمک کند.
آنچه درمجموع از مجموعه تحولات، وعدهها و ابهامات پیرامون چهلویکمینجشنواره موسیقی فجر برمیآید ایناست که اینرویداد همچنان درحال جستوجوی هویتی پایدار و چارچوبی مشخص برای برگزاری است؛ چارچوبی که بتواند مستقل از تغییر دولتها و مدیران مسیر روشنی را برای آینده جشنواره ترسیم کند. تجربهسالهای گذشته نشان داده که هر دوره از جشنواره موسیقی فجر با تغییر در سیاستها، ساختارها و اولویتها همراه بوده و همین ناپایداری امکان ارزیابی بلندمدت و منصفانه اینرویداد را دشوار کرده است. درچنینشرایطی تنها گذر زمان میتواند داور نهایی کیفیت تصمیمات و میزان موفقیت هر دوره باشد؛ داوریای که بیش از هرچیز بهمیزان تحقق وعدهها، شفافیت در اجرا و رضایت جامعه موسیقی و مخاطبان وابسته است.
