تاوان اقتصادی جنگ خاورمیانه برای کاخ سفید
جهان صنعت – اقتصاد آمریکا تحتتاثیر تنشهای خاورمیانه و جنگ ایران، با شوک انرژی و افزایش تورم مواجه شده است. نرخ تورم در این کشور در ماه مارس به ۳/۳درصد رسید که بالاترین رقم از ماه مه۲۰۲۴ محسوب میشود. این جهش قیمتی عمدتا ناشی از افزایش بیسابقه قیمت بنزین بوده و تبعات اقتصادی و سیاسی گستردهای ازجمله سقوط اعتماد مصرفکنندگان، تهدید جایگاه سیاسی دولت مستقر و سردرگمی فدرالرزرو در تعیین نرخ بهره را به همراه داشته است.
اداره آمار کار آمریکا در تازهترین گزارش خود، نخستین تصویر رسمی از پیامدهای اقتصادی جنگ ایران را ارائه داده است. براساس این دادهها، شاخص قیمت مصرفکننده آمریکا در ماه مارس نسبت به سال گذشته به ۳/۳درصد افزایش یافته است. اگرچه این رقم در مقایسه با تورم ۴/۲درصدی ماه فوریه رشد قابلتوجهی را نشان میدهد اما همچنان اندکی کمتر از پیشبینی ۴/۳درصدی تحلیلگران بلومبرگ است.
با این حال قیمتهای مصرفکننده تنها در فاصله یکماهه از فوریه تا مارس جهشی ۹/۰درصدی را ثبت کردهاند. عامل اصلی این صعود تورمی در بزرگترین اقتصاد جهان، افزایش سرسامآور قیمت سوخت در جایگاهها بوده است بهطوری که طبق آمارهای رسمی، قیمت بنزین در مقایسه با ماه قبل ۲/۲۱درصد گرانتر شده که این میزان بزرگترین افزایش ماهانه حداقل از سال ۱۹۶۷ تاکنون به شمار میرود.
در همین رابطه مایک رید، تحلیلگر موسسه آربیسی معتقد است که درگیریهای اخیر در حال حاضر فشار مضاعفی بر قیمت بنزین وارد کرده و مصرفکنندگانی که مجبور به پرداخت هزینه بیشتری برای سوخت هستند ناگزیر باید مخارج خود را در بخشهای دیگر کاهش دهند.
سرریز شوک انرژی
با وجود جهش چشمگیر قیمت سوخت، تورم هسته که نوسانات قیمت مواد غذایی و انرژی را در محاسبه لحاظ نمیکند، با رشدی کمتر از انتظارات، از ۵/۲درصد در ماه گذشته به ۶/۲درصد رسیده است. این موضوع نشان میدهد که اثرات گرانی انرژی هنوز بهطور کامل به سایر بخشهای اقتصاد نفوذ نکرده است.
با این وجود کارشناسانی نظیر برند وایدنشتاینر از کومرتسبانک هشدار میدهند که اگرچه این شوک تاکنون تاثیر اندکی بر قیمتهای غیرانرژی داشته اما این وضعیت بهزودی تغییر خواهد کرد و موج گرانی سوخت به حوزههای دیگری نظیر حملونقل و کشاورزی نیز کشیده خواهد شد.
همزمان با این تحولات، آمارهای منتشر شده از سوی دانشگاه میشیگان نشاندهنده چشمانداز بدبینانه جامعه نسبت به آینده است؛ مصرفکنندگان انتظار دارند تورم در سال آینده به جای ۸/۳درصد پیشبینی شده در ماه قبل روی رقم ۸/۴درصد بایستد. شاخص اعتماد مصرفکننده این دانشگاه با سقوطی تاریخی از ۳/۵۳ در ماه مارس به رکورد بیسابقه ۶/۴۷ در ماه آوریل کاهش یافته است.
این فشارهای اقتصادی، ریسکهای سیاسی داخلی را برای دونالد ترامپ، آن هم درست کمی بیش از ششماه مانده به انتخابات میاندورهای بهوضوح نمایان کرده بهویژه که میزان محبوبیت رییسجمهور آمریکا در دور دوم ریاستجمهوریاش با افت شدیدی مواجه شده است.
انسداد هرمز و سردرگمی فدرالرزرو در سیاستگذاری
ریشه اصلی این بحران تورمی را باید در بازارهای جهانی نفت جستوجو کرد. با شروع درگیریها و مسدود شدن عملی تنگه هرمز توسط ایران که به طور معمول مسیر عبور یکپنجم از عرضه جهانی نفت است، قیمت نفتخام آمریکا از حدود ۷۰دلار به ازای هر بشکه در زمان آغاز درگیریها به بیش از ۱۱۰دلار در هفتههای اخیر جهش کرد. به تبع این اتفاق، قیمت بنزین در داخل آمریکا نیز از مرز ۴دلار در هر گالن عبور کرد.
اگرچه با اجرای یک آتشبس شکننده میان ایالاتمتحده و ایران، قیمت نفت اندکی عقبنشینی کرد اما تردد در تنگه هرمز همچنان محدود است. کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بینالمللی پول در این خصوص هشدار داده است که حتی در صورت پابرجا ماندن این آتشبس، بازگشت منظم و شفافی به وضعیت پیش از جنگ وجود نخواهد داشت.
این شرایط پیچیده و مبهم، سیاستگذاران اقتصادی را به تکاپو انداخته است. مشروح مذاکرات فدرالرزرو نشان میدهد که مقامات این نهاد در حالی که با تبعات بحران روی قیمتها و بازار کار دستوپنجه نرم میکنند، درگیر یک بحث جدی شدهاند که آیا طولانی شدن جنگ، نیازمند افزایش نرخ بهره است یا کاهش آن.
استیون بلیتز، اقتصاددان ارشد آمریکا در اینباره تحلیل میکند که تبعات جنگ، فدرالرزرو را در شرایطی گرفتار کرده است که اکنون نمیتواند به سمت کاهش نرخ بهره حرکت کند زیرا آنها از میزان ماندگاری این جهش قیمت سوخت بیاطلاع هستند. وی تاکید دارد که صرفنظر از سرنوشت آتشبس، از این پس یک حق بیمه ریسک در قیمت انرژی وجود خواهد داشت که پیش از جنگ سابقه نداشته است.
جهان صنعت نیوز
