بازی دوسرباخت در بازار مرغ
جهان صنعت- بازار مرغ فعلا نه برنده و نه بازنده مطلق دارد بلکه فقط یک انتظار جمعی برای روزهایی که شاید ثبات جای نوسان را بگیرد. مردم میخرند اما نه با خیال راحت و فروشندهها میفروشند اما نه با رضایت! این بازار بعد از هفتههایی پرنوسان حالا وارد فازی شده که فروشندهها اسمش را آرامش شکننده میگذارند؛ آرامشی که نه از وفور واقعی آمده و نه از رضایت مصرفکننده بلکه بیشتر شبیه مکثی کوتاه قبل از یکنوسان تازه است. بهگفته دبیرکل فدراسیون طیور ایران درحالیکه طرح کالابرگ باهدف حمایت از معیشت خانوارها اجرا شده شواهد بازار مرغ و تخممرغ نشان میدهد تمرکز تقاضا بر خرید کالابرگی بازار آزاد را با رکود مواجه کرده؛ شرایطی که اگر ادامهدار باشد میتواند به کاهش تولید و ناپایداری عرضه در ماههای آینده منجر شود.
پساز حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی و آزادسازی نرخ ارز در زنجیره تولید بازار محصولات پروتئینی ازجمله مرغ و تخممرغ با نوسانات قیمتی و تغییرات معنادار در الگوی عرضهوتقاضا مواجه شده؛ سیاستی که اگرچه باهدف اصلاح ساختار اقتصادی، کاهش رانت و بازگشت ارز اجرا شد اما فعالان صنعت طیور معتقدند نبود پیشنیازهای اجرایی و همزمانی آن با شرایط بحرانی اقتصاد کشور فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
تشریح پیامدهای حذف ارز ترجیحی
فعالان بازار یکی از دلایل اصلی افت اخیر قیمتها را به واریز ارز ترجیحی و رفتار هیجانی بازار نسبت میدهند. بهگفته آنها بعداز اعلام و واریز ارز ترجیحی بخش زیادی از مردم برای خرید مرغ هجوم آوردند، تقاضا بالا رفت و قیمتها هم در واکنش به همین موج جهش کرد اما حالا که خریدهای هیجانی انجام شده و بخشی از خانوارها مرغ مورد نیازشان را تامین کردند تقاضا به شکل محسوسی افت کرده است. درهمینراستا فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور ایران در گفتوگو با ایسنا، به تشریح پیامدهای حذف ارز ترجیحی، وضعیت تولید مرغوتخممرغ و چالشهای نقدینگی در این صنعت پرداخته است.
دبیرکل فدراسیون طیور درباره وضعیت بازار مرغ وتخممرغ اظهار کرد: قیمت تمامشده مرغ گرم روی کاغذ حداقل حدود ۲۷۰هزارتومان بوده اما درحالحاضر قیمت عرضه در بازار بهطور میانگین به زیر ۲۰۰هزارتومان رسیده است.
وی با اشاره به شرایط تولید در ماههای گذشته افزود: اگرچه انتظار میرفت باتوجه به کاهش جوجهریزی در ماههای قبل قیمتها افزایش یابد اما به دلیل مشکلات تامین نهاده، خرید نهاده آزاد با قیمت بالا، کمبود نقدینگی مرغداران و نگرانی از وضعیت بازار آینده جوجهریزی مطلوبی انجام نشد. ازسویدیگر الگوی مصرف مردم نیز تغییر کرده و بخش زیادی از تقاضا به دریافت کالابرگ موکول شده و به همین دلیل خرید از بازارهای عادی کاهش یافته و همین موضوع باعث شده قیمت مرغ و تخممرغ در شرایطی که باید اوج مصرف باشد بهطور غیرعادی پایین بماند.
وضعیت بازار تخممرغ
طلاکش با اشاره به وضعیت بازار تخممرغ گفت: درحالحاضر تخممرغ شناسنامهدار بستهبندی ۳۰عددی که از نظر بهداشتی و امکان رصدوپایش اهمیت دارد در فروشگاههای زنجیرهای حداکثر با قیمت حدود ۳۵۰هزارتومان عرضه میشود اگرچه در برخی واحدهای صنفی قیمتها بالاتر است. اینسطح قیمتی آینده مناسبی برای تولیدکنندگان ترسیم نمیکند چراکه مرغداران بهشدت با مشکل نقدینگی مواجهند. تامین نهاده از سامانه بازارگاه و روشهای اعتباری بانک کشاورزی نیز نتوانسته بهطور موثر مشکل نقدینگی تولیدکنندگان را برطرف کند و مرغداران ناچارند نهاده را بهصورت توافقی خریداری کنند. دبیرکل فدراسیون طیور ایران درباره وضعیت جوجه یکروزه گوشتی نیز گفت: اگرچه قیمت جوجه یکروزه برای مدتی افزایش یافت و حتی به حدود ۳۸تا۴۰هزارتومان رسید اما بازار کشش این قیمت را نداشت و مجددا بهزیر ۲۰هزارتومان بازگشت؛ موضوعی که نشان میدهد تولید مرغ برای شب عید کاهش خواهد یافت. به گفته طلاکش، تداوم این شرایط به الگوی مصرف مردم وابسته است و در صورتی که مصرف همچنان متکی به کالابرگ باشد امکان افزایش قیمت مرغ و تخممرغ وجود نخواهد داشت هرچند فشار زیادی به تولیدکنندگان وارد میشود چراکه درنهایت قیمتها تابع عرضه و تقاضاست.دبیرکل فدراسیون طیور ایران درادامه با اشاره به وضعیت تولید تخممرغ گفت: باوجود اینکه پیشبینی میشود تولید مرغ در ماههای آینده کاهش یابد اما درحوزه تخممرغ مشکلی وجود ندارد و تولید درسطح مناسبی قرار داشته بهطوری که حتی احتمال مازاد تولید نیز وجود دارد.
عدم تحقق پیشنیازها برای آزادسازی نرخ ارز
طلاکش درپاسخ به اینپرسش که آیا آزادسازی ارز ترجیحی بهنفع تولیدکنندگان بوده، اظهار کرد: صنعت طیور از سال۱۳۹۹ با اسناد و محاسبات دقیق موضوع آزادسازی را به دولت اعلام کرده و در اصل با آن موافق بود اما آزادسازی مشروط به پیشنیازهایی بود که متاسفانه محقق نشد. نخستینپیششرط این بود که هیچبازار موازی وجود نداشته باشد و قیمتگذاری صرفا براساس یکنرخ واقعی در کف بازار انجام شود درحالیکه ایناتفاق نیفتاد. دوم اینکه آزادسازی ارز باید کل زنجیره صنعت را شامل میشد؛ از واردکننده نهاده، کشتارگاه، کارخانه خوراک دام تا صنایع بستهبندی چراکه با آزادسازی ارز نیاز نقدینگی همه این بخشها بهشدت افزایش مییابد.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران افزود: دولت باید از محل مابهالتفاوت ریالی برایجبران افزایش نقدینگی این بخشها تدبیر میکرد اما درعمل تنها اقدامی که انجام شد آزادسازی ارز بود؛ آزادسازیای که بدون فراهمشدن مقدمات لازم صرفا منجربه افزایش قیمتها شد و بهنتیجهای که صنعت انتظار داشت نرسید.
چالشهای جدی داخلی و تحریمی
طلاکش با اشاره به همزمانی اجرای این سیاست با شرایط بحرانی کشور تصریح کرد: این آزادسازی دقیقا در مقطعی اجرا شد که کشور با چالشهای جدی داخلی و تحریمی مواجه بود. دولت تصور میکرد با آزادسازی ارز صادرکنندگانی که ارز خود را به کشور بازنمیگردانند به بازگشت ارز ترغیب شوند اما درعمل نهتنها این اتفاق رخ نداد بلکه بهدلیل تشدید تحریمها و مشکلات داخلی انگیزه بازگشت ارز نیز کاهش یافت. درنهایت نه دولت به اهداف خود بهطور کامل رسید و نه صنعت طیور به خواستههایش دست یافت. در شرایط فعلی همچنان همان چالشهای کمبود ارز و مشکلات پیشین پابرجاست.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران درپایان گفت: امیدواریم ثباتی در سیاستها ایجاد شود اما ارزیابی دقیق آثار این تصمیم نیازمند گذشت حداقل دوماه زمان است و درحالحاضر قضاوت درباره مفید یا مضربودن این سیاست زودهنگام خواهد بود.
تکرار چرخه نوسانات قیمتی در آینده
برخی فعالان صنفی معتقدند اگر سیاستهای حمایتی تنظیم بازار صرفا مقطعی باقی بماند و برنامه مشخصی برای ثبات قیمت وجود نداشته باشد همین چرخه نوسان دوباره تکرار میشود؛ یکبار با جهش قیمت و یکبار با رکود فروش. آنها میگویند بازار مرغ بیشاز هرچیز به پیشبینیپذیری نیاز دارد؛ وضعیتی که هم تولیدکننده بداند با چه هزینهای ادامه میدهد و هم مصرفکننده بتواند مصرف خانوار را بدون شوکهای ناگهانی مدیریت کند. تا آن زمان مرغ همچنان یکی از پرحاشیهترین اقلام سفره مردم میماند؛ کالایی که قیمتش نه فقط عددی اقتصادی بلکه شاخصی از حال و روز معیشت خانوارهاست.
