بازگشت رونق دوباره به بورس با حذف حجم مبنا
جهانصنعت – حجم مبنا برای نمادهای معاملاتی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران و فرابورس ایران برابر یکسهم تعیین و اعلام این خبر باعث واکنشهای مختلفی ازسوی کارشناسان بازار شد؛ اقدامی که با اجرای آن گامی مهم در جهت رونق و شفافیت قیمتی بیشتر در معاملات بورس تهران برداشته خواهد شد.
به گزارش روابطعمومی سازمانبورس و اوراقبهادار براساس مصوبات هیاتمدیره شرکتهای بورس اوراقبهادار تهران و فرابورس ایران و تایید هیاتمدیره سازمانبورس و اوراقبهادار حجم مبنا برای نماد معاملاتی شرکتهای پذیرفتهشده در بازارهای اوراقبهادار تهران و شرکتهای پذیرفتهشده فرابورس ایران از تاریخ اولدیماه۱۴۰۴ برابر یکسهم تعیین میشود و مقررات گره معاملاتی در این بازارها از تاریخ مذکور اعمال نخواهد شد.
کمک به روانشدن معاملات
در اینخصوص علی رحمانی، مدیرعامل اسبق بورس تهران در گفتوگویی با سنا با اشاره به ضرورت بازتنظیم ریزساختارهای بازارسرمایه گفت: «بازنگری در برخی سازوکارها ازجمله حجم مبنا میتواند به حذف بخشی از موانع و اصطکاکهای موجود در فرآیند اصلاح قیمتها منجر شده و سرعت تعدیل قیمتها بهسطوح تعادلی را افزایش دهد.»
رحمانی گفت: «درصورت اصلاح این ریزساختارها میتوان انتظار داشت معاملات روانتر انجام شود و فرآیند کشف و تعدیل قیمتها به شکل دقیقتری صورت گیرد؛ موضوعی که درنهایت به بهبود کارایی بازار کمک خواهد کرد.» او با بیان اینکه برخی از این محدودیتها ماهیتی خاص بازارسرمایه ایران دارند، افزود: «تصمیمگیری در جهت اصلاح این موارد بهویژه در شرایط فعلی بازار میتواند تصمیمی درست و اثرگذار تلقی شود.» رحمانی گفت: «باتوجه به شرایط کنونی بازار، تعداد بازیگران و سطح حجم معاملات میتوان به حرکت بازار در مسیر صحیح امیدوار بود و اطمینان داشت که حذف این موانع ساختاری نقش مثبتی در بهبود عملکرد و کارایی بازارسرمایه ایفا خواهد کرد.»
واقعیترشدن قیمتها
دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراقبهادار با اشاره به تصمیم اخیر سازمانبورس مبنی بر اعمال حجم مبنا برابر یکسهم برای شرکتهای بورسی و فرابورسی از ابتدای دی این اقدام را گامی مثبت در جهت واقعیترشدن قیمتها، افزایش نقدشوندگی و ارتقای کارایی بازار دانست.
عظیم ثابت با اشاره به سابقه اجرای حجم مبنا در بازارسرمایه گفت: «حجم مبنا حدود دو دهه است که در بازارسرمایه مورد استفاده قرار میگیرد و در مقطعی که این ابزار طراحی شد هدف اصلی آن کنترل هیجانات بازار در یک بازه زمانی خاص بود.»
او افزود: «یکی از چالشهای بازارسرمایه این است که برخی محدودیتها که باید ماهیتی موقتی داشته باشند برای مدت طولانی باقی میمانند درحالکه این ابزارها صرفا برای عبور از شرایط خاص و مقطعی طراحی شدند و لازم است بهصورت دورهای مورد بازبینی قرار گیرند.» دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراقبهادار با استقبال از تصمیم اخیر سازمانبورس گفت: «اعمال حجم مبنا برابر یکسهم برای شرکتهای بورسی و فرابورسی از ابتدای دی میتواند خبر بسیار خوبی برای بازار باشد چراکه این تصمیم به واقعیترشدن قیمتها و رعایت بهتر مکانیسم عرضهوتقاضا کمک میکند.»
ثابت با تاکید بر تاثیر این تصمیم بر نقدشوندگی بازار توضیح داد: «کاهش محدودیتها باعث افزایش نقدشوندگی میشود و زمینه کشف قیمت دقیق و منصفانه را براساس عرضهوتقاضای واقعی فراهم میآورد. این موضوع میتواند به افزایش شفافیت و کارایی بازارسرمایه نیز منجر شود.
او در ادامه به نقش بازارگردانی اشاره کرد و گفت: «درکنار کاهش محدودیتها توسعه بازارگردانی حرفهای ازسوی نهادهای مالی دارای مجوز میتواند خلأهای موجود را جبران کند. هرچه بازارگردانی حرفهایتر و گستردهتر شود عمق بازار نیز افزایش خواهد یافت.»
ثابت اضافه کرد: «بسیاری از کارشناسان محدودیتهایی مانند حجم مبنا را بهعنوان نوعی «دستانداز» تلقی میکردند که شاید در مقاطعی کارکرد داشته اما تداوم آن ضرورتی نداشته است. اتفاق اخیر را میتوان اقدامی مبارک و موثر در جهت تعمیق بازار دانست.»
او گفت: «باتوجه به افزایش ارزش معاملات و وجود نقدینگی قابلتوجه در اقتصاد بازارسرمایه ظرفیت جذب این منابع را دارد. امید میرود این رویکرد اصلاحی در سایر حوزهها شامل: دامنه نوسان، جایگزینی نظارت سیستماتیک بهجای نظارت فردی و اصلاح سایر ریزساختارها ادامه یابد تا درنهایت شاهد بهبود نقدشوندگی، افزایش شفافیت و ارتقای کارایی بازارسرمایه باشیم.»
افزایش نقدشوندگی
حیدر مستخدمینحسینی، رییس اسبق هیاتمدیره سازمان کارگزاران بورس نیز تصمیم جدید سازمانبورس اوراقبهادار مبنی بر حذف حجم مبنا را مثبت ارزیابی کرد و گفت:« این اقدام به روانسازی معاملات و افزایش سرعت نقدشوندگی در بازار میانجامد.»
مستخدمینحسینی افزایش نقدشوندگی بازار را نخستین اثر حذف حجم مبنا ذکر کرد و افزود:« با حذف این محدودیت قیمتها بیشتر براساس معاملات واقعی تعیین میشوند و این موضوع میتواند باعث کاهش صفهای خرید و فروش شود.»
او معنادارترشدن قیمتگذاری را اثر دوم این تصمیم برشمرد و گفت: «قیمت پایانی که پیشتر به دلیل محدودیت حجم مبنا از میانگین قیمت معاملات فاصله میگرفت اکنون میتواند دقیقتر و واقعیتر منعکسکننده شرایط معاملات باشد.»
مستخدمینحسینی ادامه داد: «امکان حرکت طبیعیتر قیمتها سومین اثر حذف حجم مبناست و بدون آن در روندهای صعودی و نزولی شیب قیمتها میتواند راحتتر شکل بگیرد و بازار سریعتر به شرایط مثبت یا منفی واکنش نشان دهد. البته این موضوع هم میتواند فرصت باشد و هم ریسک.»
رییس اسبق هیاتمدیره سازمان کارگزاران بورس چهارمیناثر حذف حجم مبنا را افزایش ریسک نوسانات شدید دانست و گفت: « آغاز اصلاحات ساختاری بازار اثرپنجم این تصمیم است. مسوولان بورس حذف حجم مبنا را گامی در جهت اصلاحات اساسی بازارسرمایه و نزدیکترشدن به استانداردهای جهانی باهدف افزایش بازده واقعی معاملات میدانند.»
این کارشناس بازارسرمایه در جمعبندی گفت: «حذف حجم مبنا میتواند به افزایش نقدشوندگی، کاهش صفهای معاملاتی، واقعیترشدن قیمتها و نزدیکترشدن ساختار بازار به استانداردهای جهانی منجر شود هرچند احتمال نوسانات شدیدتر نیز از ریسکهای آن بهشمار میرود.»
قدمی شجاعانه در مسیر شفافیت
علیرضا قدرتی، کارشناس بازارسرمایه نیز با استقبال از تصمیم اخیر سازمانبورس درخصوص حذف حجم مبنا این اقدام را یکی از شجاعانهترین تصمیمات سالهای اخیر بازارسرمایه دانست و تاکید کرد:« وجود حجم مبنا در شرایط فعلی بازار مانعی جدی برای شفافیت و کشف قیمت واقعی سهام بوده است.
قدرتی در این گفتوگو با اشاره به تصمیم سازمانبورس برای حذف حجم مبنا گفت: «حجم مبنا در سالیان گذشته همواره یکی از معضلات بازارسرمایه بوده و بارها مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفته اما در سالهای گذشته جسارت لازم برای انجام یک اقدام اساسی در این زمینه وجود نداشت.»
او افزود: «در سالهای گذشته صرفا شاهد تغییراتی در نحوه محاسبه حجم مبنا برای سهام مختلف بودیم که عملا نوعی پاککردن صورتمساله محسوب میشد و نهتنها کمکی به بهبود بازار نمیکرد بلکه خود به مانعی برای رشد بازار و کشف قیمت واقعی سهام تبدیل شده بود.»
قدرتی با اشاره به شرایط زمان وضع حجم مبنا در بازارسرمایه گفت: «در مقطعی که حجم مبنا در بازارسرمایه ایران تعریف شد بهدلیل پایینبودن سطح بلوغ فعالان بازار و محدودبودن عمق و گستردگی نهادهای مالی شاید چارهای جز اعمال این ابزار وجود نداشت اما امروز شرایط کاملا متفاوت است.»
این کارشناس بازارسرمایه ادامه داد: «با گسترش بازارسرمایه، افزایش سطح سواد مالی فعالان، رشد عمق بازار و توسعه نهادهای مالی وجود حجم مبنا نهتنها ضرورتی نداشته بلکه مانعی برای شفافیت و کشف قیمت واقعی سهام محسوب میشد.»
او اقدام اخیر سازمانبورس مبنی بر حذف حجم مبنا را برداشتن یکی از مشکلات ساختاری بازارسرمایه دانست و گفت: «این اقدام میتواند نقش موثری در بهبود فرایند کشف قیمت و ایجاد روندی مثبت در بازار ایفا کند.»
قدرتی اضافه کرد: «بدون تردید حذف حجم مبنا میتواند تاثیر مثبتی بر روند کلی بازار و نزدیکترشدن قیمت سهام به ارزش واقعی آنها داشته باشد.» او ابراز امیدواری کرد که این تصمیم نقطه آغاز اصلاح سایر موانع موجود در بازارسرمایه باشد.
