بازار نفت زیر سایه سیاستهای تازه آمریکا
جهان صنعت– مدیر پیشین امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران معتقد است که بازار جهانی نفت در سال۲۰۲۶ بیشاز هرچیز تحتتاثیر ابهام درسیاستهای تعرفهای آمریکا و واکنش شرکای تجاری این کشور خواهد بود؛ عاملی که میتواند تقاضای جهانی نفت را تحت فشار نگه دارد و مانع از جهش قیمتی شود.
حجتالله غنیمیفرد با اشاره به بزرگترین چالش بازار نفت در۲۰۲۶ اظهارداشت: بزرگترین چالش بازار نفت در سال۲۰۲۶ تداوم ابهام در سیاستهای تعرفهای ایالاتمتحده و واکنش متقابل شرکای تجاری این کشور است. اعمال یا تشدید تعرفهها از سوی آمریکا و اقدام متقابل برخی کشورها میتواند فضای عدم اطمینان در اقتصاد جهانی را تقویت کند؛ روندی که بهطور مستقیم بر تقاضای جهانی نفت اثرگذار خواهد بود. درصورت ادامه این فشارهای تعرفهای تولید صنعتی در کشورهای مختلف کاهش مییابد و به دنبال آن مصرف سوخت نیز افت میکند. وی افزود: بخشی از این مصرف مربوط به نفت و فرآوردههای نفتی است و بخشی دیگر به گاز طبیعی، انرژیهای نو و حتی زغالسنگ که همچنان در کشورهایی مانند چین، هند و برخی کشورهای اروپایی مورد استفاده قرار میگیرد. بر این اساس نامشخصبودن سیاستهای نهایی تعرفهای میان آمریکا و طرفهای مقابل مهمترین چالش پیشروی بازار نفت در سال۲۰۲۶ بهشمار میرود؛ چالشی که میتواند اثر منفی بر تقاضای نفت داشته باشد و تداوم قیمتها در سطوح پایین کنونی حدود ۶۰دلار برای هر بشکه(بسته به نوع نفت) را در سال آینده نیز رقم بزند. او با اشاره به نقش آمریکا در قیمت نفت عنوان کرد: آمریکا بهعنوان بزرگترین تولیدکننده و همزمان بزرگترین مصرفکننده نفت جهان باتوجه به سیاستهایی که برای مقابله با افزایش قیمتها اتخاذ میکند در این زمینه نقش بسیار تعیینکنندهای دارد. بدیهی است که برخی کشورهای عضو اوپک بهویژه در قالب اوپکپلاس تولیدات نفتی بالایی دارند و اگر روسیه را نیز در این مجموعه در نظر بگیریم این کشورها نیز اهمیت زیادی دارند اما آیا این کشورها قصد دارند بهصورت مستقیم با آمریکا از نظر سیاستهای نفتی مقابله کنند؟ برداشت شخصی من این است که چنین هدفی ندارند. وی افزود: انتظار میرود صادرات نفت این کشور در سال۲۰۲۶ به رقمی بسیار بالاتر از گذشته برسد. هرچند ارقام اعلامشده هنوز بهطور رسمی از سوی مقامهای نفتی آمریکا تایید نشدند اما برخی گزارشها حتی از صادرات حدود ۷میلیونبشکه در روز خبر دادند که نشاندهنده نقش تعیینکننده آمریکا در بازار نفت است. غنیمیفرد درپاسخ به این سوال که عدم سرمایهگذاری در بخش بالادست نفت چه پیامدها و شوکهایی میتواند بر تولید، عرضه و قیمت نفت وارد کند، گفت: برخی کارشناسان پیشبینی میکنند که با توجه به قیمتهای بهنسبت پایین نفت در سال۲۰۲۵ بسیاری از تولیدکنندگان بهویژه شرکتهای خصوصی و شرکتهای آمریکایی با سود پایین مواجه شدند. اگرچه این شرکتها توانستند اداره کسبوکار خود را ادامه دهند اما برای حفظ روند سوددهی و جلوگیری از کاهش بیشتر قیمتها احتمال دارد در سال۲۰۲۶ سرمایهگذاریهای قابلتوجهی انجام ندهند. به عبارت دیگر ممکن است سطح تولید آنها تنها به میزانی محدود بماند که پیشتر برنامهریزی شده و برنامهای برای افزایش آن وجود نداشته باشد. به گفته وی، این کاهش یا عدم افزایش سرمایهگذاری میتواند در بلندمدت پیامدهایی داشته باشد اما وقوع شوکهای قیمتی جدی در کوتاهمدت حتی در ۱۲ماه آینده چندان محتمل به نظر نمیرسد مگر آنکه در کشورهای تولیدکننده اصلی نفت بهویژه آنهایی که توان عرضه بالایی به بازار جهانی دارند اتفاقهای غیرمنتظرهای رخ دهد و تصمیم به کاهش یا توقف سریع تولید بگیرند. چنین سناریویی البته استثنایی و بعید است. این کارشناس انرژی براین باورند است که حتی در شرایط تحریم یا محدودیتهای بینالمللی برای کشورهایی مانند روسیه، ونزوئلا و ایران نیز به نظر نمیرسد این عوامل به حدی برسد که سبب ایجاد شوکهای قیمتی شدید در بازار نفت طی سال۲۰۲۶ شود. او با اشاره به نقش تحریمها در بازار نفت هم گفت که این تحریمها بهطور عمده در دوگروه قابل دستهبندی هستند: نخست تحریمهای موردی که یک کشور یا گروهی از کشورها علیه یک کشور خاص اعمال میکنند مانند تحریمهایی که علیه روسیه و تا حدی علیه ایران وجود دارد. این تحریمها سبب میشوند صادرات نفت این کشورها به سایر مناطق و کشورهای جهان با محدودیت مواجه شود و مسیر جابهجایی آن تغییر کند. دوم انگیزههای اقتصادی و سیاسی پشت این تحریمها نیز قابلتوجه است. برای مثال آمریکا و متحدان اروپایی آن افزون بر دلایل سیاسی هدف دارند بازارهای صادراتی خود را باز نگه دارند و با تحریم رقبای نفتی خود حضور رقبا در این بازارها را کاهش دهند. غنیمیفرد تصریح کرد: با این حال برداشت من این است که تحریمها بهتنهایی نمیتوانند عرضه نفت از کشورهای تحت تحریم را به شکل قابلتوجهی تغییر دهند. تجربه سالهای اخیر بهویژه سال۲۰۲۵ نشان داده تحریمها تاثیر چشمگیری بر عرضه نفت نداشتند بهویژه اینکه منابع انرژی جدید نیز توانستند بخشی از نیاز مصرفکنندگان جهان بهویژه کشورهای پیشرفته صنعتی را تامین کنند و روند افزایش تقاضای نفت در جهان را کند نگه دارند.
به گفته وی، این سهرویداد هریک به نوعی نشاندهنده تاثیرات ژئوپلیتیک، اقتصادی و محیطزیستی بر بازار نفت در سال۲۰۲۵ هستند و میتوانند پایهای برای تحلیل روندهای آینده در سال۲۰۲۶ باشند.
منبع: شانا
