بازار بهتهدیدها علیه ایران بیاعتناست؟
جهان صنعت– بازار جهانی نفت اولین هفته فوریه را درحالی آغاز میکند که همچنان درمحدودهای فشرده و کمنوسان قرار دارد؛ وضعیتی که نشان میدهد باوجود تشدید تنشهای سیاسی پیرامون ایران و افزایش گمانهزنیها درباره سختترشدن تحریمها معاملهگران هنوز نشانهای از اختلال واقعی در عرضه مشاهده نکردند.
گزارشها نشان میدهد که قیمت نفت در هفتههای اخیر باوجود نوسانهای مقطعی در یکبازه مشخص تثبیت شده است. افزایشهای محدود قیمت بیشتر ناشی از اختلالهای موقتی مانند کاهش تولید در برخی کشورها یا عوامل فصلی بوده و نه تغییر بنیادین در توازن عرضهوتقاضا. تحلیلگران تاکید میکنند که بازار جهانی همچنان با مازاد عرضه مواجه بوده و تازمانیکه این مازاد بهطور معنادار کاهش نیابد ظرفیت جهش قیمتی محدود خواهد بود. درچنینشرایطی نقش ایران بهعنوان یکی از متغیرهای اصلی ریسک بیشاز هرچیز ازمنظر «احتمال شوک عرضه» بررسی میشود.
رویترز در گزارشی مینویسد که بازار نفت برای واکنش جدی بهپرونده ایران بهیکشوک واقعی نیاز دارد؛ شوکی که میتواند ناشی از کاهش محسوس صادرات، محدودیتهای عملیاتی در فروش یا اختلال در مسیرهای انتقال باشد. در غیراین صورت حتی تشدید تنشهای سیاسی یا تهدیدهای نظامی نیز تنها اثر کوتاهمدت و روانی بر قیمتها خواهد داشت. همیننگاه باعث شده که در آستانه معاملات هفته جدید فعالان بازار با احتیاط عمل کرده و از اتخاذ موقعیتهای پرریسک خودداری کنند.درمقابل این نگاه محتاطانه بازار جهانی در داخل ایران روایت متفاوتی مطرح میشود. رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس در گفتوگو با پایگاه خبری میز نفت تاکید کرده که صادرات نفت ایران بدون وقفه ادامه دارد و فشارهای خارجی نتوانسته مانعی جدی در مسیر فروش نفت ایجاد کند. بهگفته او، ایران همچنان مشتریان خود را حفظ کرده و بهویژه چین بهعنوان یکی از خریداران اصلی نفت ایران نقش کلیدی در تداوم صادرات ایفا میکند(میز نفت۱۴۰۴). این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که بحث درباره احتمال تشدید تحریمها در رسانههای بینالمللی پررنگتر شده است.اظهارات سنگدوینی در واقع پیامی اطمینانبخش بهفضای داخلی ارسال میکند؛ پیامی مبنی بر اینکه برخلاف برخی تحلیلهای خارجی فروش نفت ایران متوقف نشده و سناریوهایی مانند محاصره یا قطع صادرات از منظر تهران عملیاتی نیست. این رویکرد بیش از آنکه بازار جهانی را هدف قرار دهد معطوف بهمدیریت انتظارات داخلی و کاهش نگرانیها
نسبت بهدرآمدهای نفتی است.فاصله میان این دوروایت دقیقا همان نقطهای بوده که بازار جهانی روی آن متمرکز شده است. در حالی که مقامهای ایرانی بر «تداوم جریان صادرات» تاکید دارند معاملهگران بینالمللی به«پایداری این جریان درصورت تشدید تحریمها» نگاه میکنند. از منظر بازار سوال اصلی این نیست که آیا ایران امروز نفت میفروشد یا نه بلکه این است که اگر فشارها افزایش یابد هزینه و ریسک این فروش تا چه اندازه بالا میرود و آیا خریداران حاضر بهادامه همکاری خواهند بود یا خیر.رویترز در تحلیل خود یادآور میشود که تجربهسالهای گذشته نشان داده تحریمها معمولا با تاخیر اثر خود را بر بازار نشان میدهند و بههمین دلیل واکنش فعلی بازار نفت را میتوان نوعی «انتظار محتاطانه» دانست؛ وضعیتی که در آن قیمتها نه سقوط میکنند و نه جهش بلکه منتظر نشانهای روشن از تغییر واقعی در عرضه میمانند. این بدان معناست که در معاملات هفته پیشرو هر خبر عملی درباره صادرات ایران، نحوه اجرای تحریمها یا واکنش خریداران آسیایی میتواند نقش تعیینکنندهای در جهت حرکت قیمتها داشته باشد.
ازسویی تحولات در روابط بینالمللی نیز میتواند تکانههای جدیدی بهبازار وارد کند. اگرچه تهدیدها علیه ایران عمدتا لفظی بودند اما چشمانداز هرگونه درگیری نظامی واقعی یا محدودیت جدی در عبور نفت از تنگه هرمز هنوز در افق تحلیلها قرار دارد. بستهشدن یا حتی فشار بر این مسیر حیاتی میتواند بهسرعت تعادل شکننده عرضهوتقاضا را بههم بریزد و قیمتها را بهسطوح بالاتر سوق دهد حتی اگر بازار فعلی بهدلیل مازاد عرضه چندان بهچنین سناریویی باور نداشته باشد.
بهگفته کارشناسان انرژی، آنچه در هفته جاری در بازار نفت باید انتظار آن را داشت تعادلی شکننده میان اطمینانبخشی داخلی و تردید خارجی است. در داخل ایران تاکید میشود که صادرات ادامه دارد و تهدیدها اثر عملی نداشتند و در خارج از کشور بازار همچنان منتظر است ببیند آیا فشارهای سیاسی بهاقداماتی منجر میشود که بتواند عرضه را واقعا مختل کند یا نه. تازمانیکه چنین نشانهای ظاهر نشود نفت احتمالا بهنوسان در همین محدوده قیمتی ادامه خواهد داد و معاملات هفتهآینده نیز بیشاز هرچیز تحتتاثیر اخبار مربوط بهتحریمها و وضعیت واقعی صادرات ایران شکل خواهد گرفت.
