ایران در مسیر کشف میراث ساسانی، اسلامی و پیشاتاریخی
جهان صنعت– سرپرست پژوهشکده باستانشناسی از آغاز کاوش در ۲۶محوطه در سراسر کشور با هدف شناسایی و مطالعه میراث ساسانی، اسلامی و پیشتاریخی خبر داد.
معصومه مصلی اظهار کرد: کاوشهای پرسشمحور در محوطههای حریره کیش، تپه چغاگلان مهران، دستکندهای تفرش، گورستان چالی سقز، غار اسپهبد خورشید در مازندران، غار قمری خرمآباد، غار قلعهکرد اوج در قزوین، محوطه ربع رشیدی تبریز، پایگاه ملی اوجان بستانآباد در آذربایجان شرقی، محوطه سلطانیه زنجان، کمر زرین اصفهان و هگمتانه در حال انجام است.
وی افزود: در بخش گمانهزنی و لایهنگاری نیز ۶۶مجوز برای محوطههایی چون قلعه فلکالافلاک، محوطه فسطین لار الموت، تپه چغاگنوند، پردیس تختجمشید، تپه خیبر روانسر و بندر تاریخی سیراف صادر شده است. مصلی ادامه داد: همچنین شش مجوز کاوش آموزشی برای دانشگاهها در محوطههای نوشآباد کاشان، مشکینتپه بوئینزهرا، چشمهعلی ری (دانشگاه شهید بهشتی)، تپه صادق و پیرزال سیستان صادر شده است.
سازههای زیرآبی حریره؛ ظرفیت بالقوه سایتموزه
سرپرست پژوهشکده باستانشناسی با اشاره به گستردگی کاوشها در شهر تاریخی حریره گفت: یافتههای متنوعی بهویژه در حوزه سفال از این محوطه به دست آمده است. کیفیت بالای این سفالها نشاندهنده ارتباطات فرهنگی و تجاری میان ایران و چین در دورههای تاریخی گذشته است.
وی افزود: در صورت آغاز باستانشناسی زیرآب در این محدوده میتوان انتظار داشت گردشگری منطقه با رونق چشمگیری همراه شود چراکه در محدوده زیرآبی حریره، سازههای متعددی وجود دارد که قابلیت تبدیلشدن به یک سایتموزه زیرآبی قدرتمند را دارند و میتوانند به جذب گردشگران داخلی و خارجی کمک کنند.
مصلی اضافه کرد: امسال مجوز رسمی کاوش در شهر تاریخی حریره کیش نیز صادر شده است. این منطقه یکی از مهمترین کانونهای تعاملات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی ایران در حاشیه خلیجفارس در گذشته بهشمار میرود. در بخش اسلامی این محوطه، کاوشها طی ماههای اسفند و فروردین انجام شد و بیشترین یافتهها مربوط به معماری است. محوطه سیراف نیز شرایطی مشابه دارد و قرار است کاوشهای آن در سالجاری آغاز شود.
وی خاطرنشان کرد: در جزیره هندورابی (وابسته به قشم)، کاوشها با پشتیبانی وزارت میراثفرهنگی و سازمان مناطق آزاد ادامه دارد. در میان یافتهها، سفالهای سفید، آبی و سلادن مشاهده میشود که بخشی از آنها تولید داخلی و بخشی وارداتی از چین هستند.
کشف آثار شاخص پیشتاریخی و ساسانی
سرپرست پژوهشکده باستانشناسی تصریح کرد: در تپه چغاگلان مهران، آثار شاخصی از هزاره پنجم و ششم پیش از میلاد شناسایی شده، همچنین کاوش در غار اسپهبد خورشید در استان مازندران به تازگی به پایان رسیده است؛ محوطهای که از مهمترین مراکز دوران ساسانی به شمار میآید.
به گفته او، یافتههای این غار شامل کورههای ذوب فلز، ابزارهای آهنی و بقایای معماری است. در مجاورت این محوطه یک معبد (محل نیایش) و در بخش پایینتر بنای چهارطاقی ارفع کشف شده که نخستین چهارطاقی شناساییشده در استان مازندران محسوب میشود.
مصلی افزود: در شهر تفرش نیز بخشی از مجموعه دستکندهای تاریخی برای بازدید عموم بازگشایی شده و مجوز ادامه کاوشهای باستانشناسی در این محل صادر شده است. مردم بومی تفرش همواره پیگیر تداوم این کاوشها بودهاند. در دستکندهایی که آب روان در آنها جریان داشته، لایههای باستانی دچار اختلال شده و در این بخشها قطعات سفال، سنگپیسوز و آثاری از دوران اسلامی به دست آمده است.
وی اضافه کرد: در غار «قلعهکرد اوج» استان قزوین نیز حدود دو سال پیش یک دندان شیری انسان نئاندرتال کشف شد که از نظر پژوهشهای انسانشناسی اهمیت بالایی دارد.
یافتههای اسلامی از تبریز تا اصفهان
مصلی ادامه داد: در محوطه ربع رشیدی تبریز، کاوشها در یک بخش اسلامی انجام شده و بقایای معماری، سفال و کاشیهای فراوانی به دست آمده است. اگرچه این آثار از نظر نمایشگاهی شاخص نیستند اما از منظر پژوهشی و مطالعاتی اهمیت بالایی دارند.
وی افزود: در کاوشهای امسال محوطه سلطانیه زنجان که پایتخت ایلخانیان بوده است، گورهای اسلامی شناسایی و بررسی شدهاند.
سرپرست پژوهشکده باستانشناسی درباره منطقه کمر زرین اصفهان نیز گفت: در جریان عملیات عمرانی شهرداری، برخورد بیلهای مکانیکی با سازههای تاریخی گزارش شده که پس از بررسیهای کارشناسی مشخص شد این آثار متعلق به دوره اسلامی و شامل قطعات سفال، سکه و بقایای معماری است.
مصلی خاطرنشان کرد: در غار قمری خرمآباد نیز ابزارهای سنگی و استخوانی کشف شده که میتواند به شناخت بهتر شیوه زندگی جوامع پیشتاریخی منطقه کمک کند.
وی با اشاره به پایگاه ملی اوجان بستانآباد در آذربایجان شرقی گفت: آثار مهمی از دوران اسلامی در این محوطه شناسایی شده که بخشی از آنها در حملات عثمانیها آسیب دیده است. در جریان کاوشها بخشی از دیوار و حصار شهر کشف شده و هماکنون در حال مرمت است. آثار این پایگاه در عکسهای هوایی سال۱۳۳۵ نیز قابل مشاهده است.
مصلی در پایان تاکید کرد: محوطههای باستانی همچون موجودات زنده، نیازمند مراقبت و رسیدگی مستمر هستند. هدف از کاوشها نباید صرفا کشف آثار باشد بلکه حفاظت، مرمت و نگهداری از تپهها، غارها و سازههای تاریخی باید در اولویت قرار گیرد چراکه باستانشناسی، زمینهساز حفاظت از میراث فرهنگی است و قصد تخریب آن را ندارد.
منبع: ایرنا
