اوراسیا؛ موتور رشد جهانی در سایه جنگ اوکراین

جهان صنعت – در حالی که جنگ اوکراین پس از نزدیک به چهار سال همچنان در بن‌بست نظامی و سیاسی باقی مانده است، همزمان در آسیای مرکزی و قفقازجنوبی روندی تازه از آشتی منطقه‌ای، اتصال اقتصادی و گسترش همکاری‌های چندجانبه در حال شکل‌گیری است که معادلات ژئوپلیتیک اوراسیا را دگرگون می‌کند.

به گزارش شینهوا، بحران اوکراین سه سال و ۱۰‌ماه است که ادامه دارد و تا به امروز هیچ تغییر تعیین‌کننده‌ای در میدان نبرد رخ نداده است، در حالی که روسیه در حال حاضر از برتری خاصی برخوردار است.

در این میان در آسیای‌ مرکزی شاهد پیشرفت محسوسی در آشتی و هماهنگی منطقه‌ای هستیم. تحول برجسته‌ای در ماه مارس رخ داد، زمانی که روسای‌جمهور تاجیکستان، قرقیزستان و ازبکستان معاهده‌ای را امضا کردند که محل اتصال سه‌گانه مرزهای ملی آنها را مشخص و به طور قانونی فرآیند تعیین حدود مرزی بین کشورها را تکمیل می‌کرد. حل و فصل مسالمت‌آمیز مسائل مرزی از طریق مشورت، نشان‌دهنده ظرفیت روبه رشد در آسیای مرکزی برای مدیریت مسائل حساس از طریق گفت‌وگو بود.

به گزارش ایرنا، پنج رهبر آسیای مرکزی در ماه نوامبر، پیوستن جمهوری آذربایجان به‌عنوان عضو مشورتی را تصویب و با این کار، شتاب جدیدی به این چارچوب تزریق کردند و تجارت، سرمایه‌گذاری، روابط فرهنگی و توسعه هماهنگ را در دو منطقه حیاتی استراتژیک گسترش دادند.

کشورهای آسیای مرکزی همچنین با بهره‌گیری از موقعیت استراتژیک و منابع خود، جایگاه جهانی خود را از طریق جلسات مکرر در سطح بالا و تقویت سازوکارهای گفت‌وگو با بازیگران اصلی جهانی ازجمله چین، روسیه، ایالات ‌متحده، ژاپن و اتحادیه اروپا به طور قابل‌توجهی افزایش دادند.

در قفقازجنوبی، آذربایجان و ارمنستان گام‌های تاریخی به سوی عادی‌سازی روابط برداشتند و در ماه اوت (مرداد) توافق صلحی را با هدف پایان دادن به دهه‌ها درگیری مرزی امضا کردند و در ماه اکتبر (مهر) محدودیت‌های ترانزیتی را لغو کردند. این چشم‌انداز امنیتی بهبود یافته، اتصال منطقه‌ای را احیا کرده و ارزش استراتژیک کریدورهای حمل‌ونقلی را که چین و آسیای مرکزی را به اروپا متصل می‌کنند، تقویت کرده است.

در سال‌۲۰۲۵، کشورهای سراسر منطقه به تعمیق روابط دوستانه با چین ادامه دادند و ثبات و انرژی مثبت بیشتری را به صلح و توسعه منطقه‌ای و جهانی تزریق کردند.

روسای جمهور چین و روسیه در جشن‌های یکدیگر به مناسبت پیروزی جنگ جهانی علیه فاشیسم شرکت کردند و ضمن نشان دادن مسوولیت‌های کشورهای بزرگ به عنوان فاتحان اصلی جنگ جهانی دوم، بر عزم راسخ خود برای حفظ نتایج جنگ جهانی دوم و حفظ دیدگاه تاریخی صحیح در مورد جنگ تاکید کردند.

همکاری عملی بین دو کشور پیشرفت مداومی داشت، در ۱۱‌ماه اول سال ۲۰۲۵ (۲۲دی ۱۴۰۳)، تجارت دوجانبه به ۶۷/۲۰۳‌میلیارد دلار آمریکا رسید که برای سه سال متوالی از آستانه ۲۰۰میلیارد دلار فراتر رفت.

پروژه‌های کلیدی مانند خط لوله گاز طبیعی مسیر شرقی چین- روسیه، پیشرفت عملیات ساخت پل بزرگراه‌ها و پل راه‌آهن تونگجیانگ و لغو روادید بین دو کشور و برگزاری سال فرهنگی چین- روسیه با صدها رویداد متنوع به طور قابل‌توجهی مبادلات مردمی را تقویت کرد.

اعتماد متقابل سیاسی بین چین و بلاروس بیش از پیش تحکیم شد، سال علم، فناوری و نوآوری چین و بلاروس در سال‌های ۲۰۲۵-۲۰۲۴ با موفقیت به پایان رسید و دوره ۲۰۲۷-۲۰۲۶ به‌عنوان سال همکاری صنعتی تعیین شد.

یک قطار باری چین- آسیای مرکزی که از طریق هورگوس به تاشکند می‌رود، از ایستگاه راه‌آهن بندر تیانجین در شمال چین حرکت می‌کند.

از طرفی آذربایجان روابط خود با چین را به یک مشارکت استراتژیک جامع ارتقا داد و همکاری در بخش‌های توسعه سبز، اقتصاد دیجیتال، علوم، فناوری و هوافضا گسترش یافت، چین همچنین با ارمنستان مشارکت استراتژیک برقرار کرد و با گرجستان تفاهمنامه‌ای برای به پایان رساندن مذاکرات مربوط به ارتقای توافقنامه تجارت آزاد امضا کرد.

دومین اجلاس چین و آسیای مرکزی هم در ماه ژوئن در قزاقستان برگزار شد، بیش از ۱۰۰‌سند همکاری به همراه داشت که منجر به اجماع گسترده بین چین و پنج کشور آسیای مرکزی در مورد همکاری در زمینه امنیت، تجارت و توسعه و امضای پیمانی در مورد حسن همجواری ابدی شد.

در سه فصل اول سال‌۲۰۲۵، تجارت دوجانبه بین چین و پنج کشور آسیای مرکزی به ۸۰‌میلیارد دلار آمریکا نزدیک شد که نسبت به سال گذشته ۶/۱۵درصد افزایش داشت و انتظار می‌رود تا پایان سال از ۱۰۰‌میلیارد دلار فراتر رود ضمن اینکه پروژه‌های بزرگی مانند راه‌آهن چین- قرقیزستان-ازبکستان پیشرفت قابل‌توجهی داشتند.

در زمینه‌هایی مانند مواد معدنی حیاتی، تهیه هواپیما و تامین مالی زیرساخت‌های کلیدی توافقاتی حاصل شد که نشان‌دهنده تلاش‌ها برای ارتقای زنجیره ارزش و دستیابی به ظرفیت صنعتی و فرآوری بیشتر است و چین تعاملات مکرر را با این کشورها در چارچوب‌های چندجانبه برای گسترش همکاری حفظ کرد.

در جریان اجلاس بریکس در برزیل، بلاروس، قزاقستان و ازبکستان به عنوان کشورهای شریک به این بلوک پیوستند و در حاشیه اجلاس تیانجین سازمان همکاری شانگهای (SCO)، چین و ارمنستان چندین سند همکاری دوجانبه در زمینه نظارت بر بازار و اندازه‌گیری امضا کردند و چین و آذربایجان مجموعه‌ای از توافقنامه‌ها را در زمینه توسعه سبز و اقتصاد دیجیتال امضا کردند.

با نگاهی به آینده، قرقیزستان ریاست دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای را برعهده خواهد گرفت و رویدادهایی از جمله دهمین نمایشگاه چین و روسیه و ششمین مجمع همکاری محلی چین و روسیه در چین برگزار می‌شود، تبادلات و همکاری بین چین و کشورهای اوراسیا به اوج جدیدی خواهد رسید و فصل جدیدی از منافع متقابل و نتایج برد- برد را رقم خواهد زد.