انزوای مجازی
علیرضا کیانپور- «این وزارتخانه مجدانه در حال پیگیری برقراری ارتباطات و ازسرگیری خدمات مذکور است»؛ این بخشی از توضیحات مختصر ستار هاشمی، وزیر ارتباطات درباره قطعی سراسری تمامی ارتباطات اینترنت و اختلال گسترده در تماسهای تلفنی و پیامکی از بیش از ۱۰روز پیش تاکنون است.
توضیحاتی که روز چهارشنبه ۲۴دیماه یعنی پنج روز پیش و در حاشیه نشست هفتگی هیات دولت ارائه شد و در این پنج روز اگر صدق و صحت این سخنان را بپذیریم یعنی تمام «پیگیریهای مجدانه این وزارتخانه» در این چند روز، صرفا منجر به رفع انسداد ارتباطات پیامکی و اختلال در تماسهای تلفنی انجامیده است.
هرچند ستار هاشمی در آن نیمروز چهارشنبه، در حالی از «پیگیریهای مجدانه» خود و همکارانش در وزارت ارتباطات سخن میگفت که در جملات آغازین همین توضیحات که در حیاط کاخ ریاستجمهوری ارائه شد، اذعان کرده بود: «وزارت ارتباطات نقشی در تصمیمگیری درخصوص انسداد و محدودیتها در برهههای زمانی مختلف ندارد و این تصمیمات توسط مراجع ذیصلاح اخذ میشود.»
با این حساب، احتمالا تاکید او بر تلاش برای رفع این انسداد طولانیمدت و کمسابقه نیز به قول معروف صرفا سخنانی بوده برای خالی نبودن عریضه و احتمالا حالا که بالاخره پس از حدود ۱۰روز، میتوانیم مجددا به یکدیگر پیامک ارسال کنیم باید شاکر و چاکرِ مسوولان امنیتی مملکت باشیم!
میلیونها ایرانی، فقیرتر از ۱۰ روز پیش
صحبتهای وزیر ارتباطات اگرچه از حیث کسب اطلاع از زمان رفع انسداد ارتباطات اینترنتی فاقد ارزش و اعتبارند اما این به آن معنا نیست که آنچه ستار هاشمی در روز چهارشنبه هفته گذشته به زبان آورده، بهتمامی بیاعتبار و بیارزش است. به هر حال هرچه نباشد او وزیر مملکت است و این یعنی از تدارکات امور اجرایی بیخبر نیست.
به این اعتبار اگرچه نمیتوان این سخنان او را که گفته بود «وزارت ارتباطات از زمان آغاز محدودیتهای اخیر، باتوجه به شرایط کشور و عدم اختلال در امور روزمره مردم تا حد امکان پیگیر برقراری ارتباطات و خدمات و تسهیل امور مردم عزیز و کسبوکارها بوده»، چندان جدی گرفت اما این به معنای آن نیست که نتوانیم صحبتهایش را درباره عمق فاجعه و شدت خسارات ناشی از این انسداد گسترده جدی بگیریم.
آنجا که ستار هاشمی میگوید: «براساس برآوردهایی که پیش از این بارها اعلام کردم، معیشت بالغ بر ۱۰میلیون نفر در کشور بهصورت مستقیم و غیرمستقیم به ارتباطات پایدار و اقتصاد دیجیتال وابسته است» و این یعنی، دستکم ۱۰میلیون تن از ایرانیان در همین حدود۱۰روز گذشته، فقیرتر شدهاند و از آنجا که در اقتصاد، همهچیز دومینووار به یکدیگر متصل و وابستهاند، فقر دوچندان آن ۱۰میلیون تن، یعنی فقر متعاقبِ ۸۰میلیون فقیر دیگر!
ستار هاشمی البته از آنجا که وزیر دولت پزشکیان است، بهجای هر چیز وعده میدهد؛ مثلا گفته «انشاءالله پس از برقراری ارتباطات با صلاحدید نهادهای ذیربط، طی جلساتی که با نمایندگان تشکلهای خصوصی حوزه اقتصاد دیجیتال در روزهای گذشته داشتیم، بنا داریم در تعامل نزدیک با کسبوکارهای اینترنتی و سکوهای فعال در این بخش بتوانیم خسارات را برآورد کرده و به فعالان این بخش کمک کنیم.»
وعدهای که البته باتوجه به حوزه فعالیت این عضو کابینه، بیش از هر چیز یادآور وعدههای رنگارنگی است که رییس این دولت پیش از انتخابات درخصوص «رفع فیلترینگ» میداد؛ همان کسی که فراتر از این، وعده داده بود در صورت ناکامی در تحقق وعدههایش، استعفا میدهد اما وقت عمل که رسید، این وعده را هم به همان میزان عملی کرده که دیگر وعدههایش را.
تحلیل علیمحمد نمازی درباره مصائب انسداد ارتباطات
وعده «رفع فیلترینگ» اساسا به این دلیل یکی از مهمترین وعدههای انتخاباتی مسعود پزشکیان بود که حق دسترسی آزاد شهروندان به اینترنت در جهان امروز، جزو حقوق اساسی و اولیه بشری به حساب میآید.
علیمحمد نمازی، نماینده پیشین مجلس که هماکنون بهعنوان یکی از اعضای ارشد حزب کارگزاران سازندگی با این تشکل سیاسی اصلاحطلب همکاری میکند نیز با تاکید بر اهمیت این مساله به «جهانصنعت» میگوید: «امروز شرایط جهان و زندگی بشر با دههها و حتی سالهای گذشته متفاوت است و اینترنت چنان در تار و پود زندگی شهروندان رسوخ و نفوذ کرده که تعطیلی و انسداد آن حتی برای چند دقیقه نیز میتواند آثار و پیامدهای مصیبتباری به همراه داشته باشد و در چنین شرایطی اینکه بیش از ۱۰روز، اینترنت میلیونها شهروند را قطع کنیم و همزمان با قطع ارتباطات پیامکی، ارتباطات تلفنی را هم مختل کنیم، به هیچ عنوان پذیرفته نیست.»
او با تاکید بر اینکه «انسداد ارتباطات اینترنتی، منجر به اختلال و تعطیلی در اکثر امور حیاتی زندگی شهروندان میشود»، میگوید: «بالاخره ما باید این حقیقت را بپذیریم که امروز چه خوشمان بیاید، چه خوشمان نیاید، پای تکنولوژی به زندگی میلیونها شهروند ایرانی باز شده، مردم بسیاری از نیازهای اساسی و روزمره خود را از این طریق برطرف میکنند؛ بنابراین وقتی حتی خلأیی موردی و جزئی در این راستا ایجاد شود، طبیعی است که ضرر مادی و معنوی فراوانی به آنها وارد میشود.»
ادامه انسداد ارتباطات اینترنتی به صلاح کشور و مردم نیست
نمازی با اشاره به استفاده از اینترنت در برخی از امور ساده و روزمره همچون پیدا کردن یک آدرس تا بعضی از مسائل جدی و حیاتی همچون آموزش یا تامین معاش شهروندان نقشی غیرقابلانکار دارد، میگوید: «در حالی که بنابر برآوردهای رسمی بیش از ۱۰میلیون شهروند بهنحوی از طریق دسترسی به اینترنت امرار معاش میکنند و دیگر شهروندان نیز دیگر نیازهای خود را از این طریق برطرف میکنند، نمیتوان به یکباره تمامی ارتباطات اینترنتی را قطع کرد.»
او تصریح کرد: «این جزو بدیهیات است که قطعی و انسداد ارتباطات اینترنتی مانع کسبوکار میلیونها شهروندی میشود که در این شرایط پیچیده اقتصادی، روزگار میگذرانند.»
این عضو ارشد حزب کارگزاران سازندگی با تاکید بر لزوم حلوفصل مشکلات کشور از مسیر معقول و منطقی گفت: «اگر معضلی در کشور ایجاد میشود، مسوولان وظیفه دارند آن مشکل را بدون آنکه آسیب بیشتری به دیگر حوزههای زندگی شهروندان وارد شود، حلوفصل کنند؛ در واقع اینکه به محض مواجهه با یک مشکل، همه چیز را تعطیل کنیم تا بتوانیم در آرامش، نسبتبه رفع آن مشکل اقدام کنیم مصداق پاک کردن صورت مساله است.»
نمازی بر این اساس خطاب به مسوولان تاکید کرد: «ادامه قطعی اینترنت به هیچ عنوان به صلاح کشور و مردم نیست و لازم است در اسرع وقت، نسبتبه رفع این مشکلی که به انبوه مشکلات مردم اضافه شده، اقدام شود.»
انتقاد شدید نمازی از جمعآوری آنتنهای ماهواره
این نماینده پیشین مجلس با تاکید بر اینکه «فناوریهای نوین همچون اینترنت در جهان امروز همچون نان شب مردم حائز اهمیت اساسی و غیرقابلانکار است»، گفت: «همانطور که نمیتوانیم نان مردم را قطع کنیم، اینترنت را هم نمیشود به این سادگی قطع کرد چراکه با انسداد ارتباطات اینترنتی عملا خسارتهای هنگفتی به مردمی تحمیل میشود که بخش عمده آنان به دلیل همین مشکلات معیشتی دست به اعتراض زدهاند.»
او با استناد به هرم آبراهام مازلو، جامعهشناس برجسته میگوید: «بنابر هرم ابراهام مازلو که در آن نیازهای بشر به هفت دسته تقسیم شده، نیاز به امنیت پس از نیازهای بیولوژیک و جسمانی که همان آب و غذاست، از بیشترین اهمیت برخوردار است. ضمن آنکه وقتی از امنیت صحبت میکنیم، تنها بحث بر سر امنیت جسمانی نیست و امنیت روانی شهروندان نیز از اهمیتی ویژه برخوردار است و به همین دلیل حاکمیت همانطور که در قبال تامین معاش مردم مسوولیت دارد، در قبال امنیت جسمانی و روانی شهروندان نیز مسوول است.»
او بر این اساس به اخباری اشاره کرد که در روزهای گذشته در ارتباط با جمعآوری آنتنهای ماهواره توسط افرادی با لباس نظامی منتشر شده و حتی سخنگوی سپاه نیز در واکنش به آن، ضمن تایید اصل خبر، هشدار داده و تاکید کرده که با این افراد برخورد خواهد شد. این در حالی است که بهگفته نمازی، «نمیتوان با مسائل امنیتی به این سادگی برخورد کرد.»
او میگوید: «جمع کردن آنتنهای ماهواره شهروندان لطمه بزرگی به امنیت روانی جامعه وارد میکند چراکه ماهواره امروز بخش مهمی از نیازهای اطلاعاتی مردم را تامین میکند و مهمتر از آن، این اقدام مصداق تجاوز به حریم شخصی شهروندان است.»
این عضو ارشد حزب کارگزاران سازندگی گفت: «همانطور که نمیتوان حساب بانکی افراد را خالی کرد یا دست در جیب مردم کنیم، حق نداریم وارد منازل مردم شده و آنتنهای ماهواره آنان را برداریم.»
او با تاکید بر اینکه «این کار منجر به ایجاد اخلال در مسیر آزاد اطلاعرسانی میشود»، گفت: «وقتی تبادل اخبار و اطلاعات آزاد نباشد، شایعه رواج مییابد و رواج شایعه به تشدید ناامنی در جامعه میانجامد و هیچکس حق دخالت در امور شخصی افراد را ندارد.»
