الزامات بازگشایی بورس در وضعیت آتشبس
جهان صنعت- مهمترین الزامات بازگشایی بازارسهام در ایام پس از جنگ و آتشبس از نگاه سیاستگذار ایناست که طی روزهای آینده بهسمت بازگشایی بورس پیش رویم اما دغدغه سهامداران و فعالان بازارسرمایه ایناست که نحوه بازگشایی باید بهچه صورتی باشد که سهامداران کمترین آسیب را متحمل شوند؟
بازارسهام با آغاز جنگ تحمیلی سوم تعطیل شده و اکنون بیش از ۵۰روز از تعطیلی آن میگذرد که بهتازگی رییس سازمانبورس وعدههایی را مبنی بر بازگشایی بازار با شرایط و سناریوهای متفاوت مطرح کرده است.
دیدگاه سازمانبورس درباره بازگشایی بازار
به گفته رییس سازمانبورس، تعطیلی بازار نهتنها مزیتی ندارد بلکه با گذشت زمان چالشها را افزایش میدهد. سهسناریوی اصلی برای بازار متناسب با شرایط پیشروی کشور یعنی تداوم وضعیت فعلی دستیابی بهتوافق یا بازگشت تنشها در نظر گرفته شده است. صیدی تاکید خود را بر افشای اطلاعات گذاشته و گفته که شرکتها باید اطلاعاتی در خصوص وضعیت تولید، فروش و تغییرات عملکرد خود حتی بهصورت حداقلی ارائه دهند تا امکان تحلیل برای سرمایهگذاران و معاملات سهام فراهم شود.
دیدگاه عمومی کارشناسان درباره شروع معاملات سهام
با اینوجود دیدگاههای متفاوتی درمورد شرایط بازگشایی بازارسرمایه وجود دارد. برخی کارشناسان معتقدند بیش از ایننمیتوان بازار را در حالت تعطیلی نگه داشت و دولت و مجموعه نهادهای سیاستگذار باید برای یکدوره حمایتی از بازارسرمایه آماده شوند. پیشنهاد کارشناسان بازگشایی لایهای و تدریجی بورس است، چراکه طبیعتا نمیتوان بعد از جنگ و در بدو بازگشایی انتظار مسیر صعودی را از بازارسهام داشت.
این اقدام البته در مورد برخی آپشنها مثل صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای طلا حتی در ایام جنگ هم افتاده است و اینصندوقها از همان زمان هم باز بوده است. با اینوجود شرایط برای بازگشایی بازارسهام نیز باید حساب شده و برمبنای یکسیاست از پیش طراحی شده باشد که از قبلتر کارشناسان و فعالان بازار بر آن اجماع کردند.
بازگشایی لایهای؛ بهترین راهکار در شرایط فعلی
دراینباره ابراهیم سماوی، کارشناس و تحلیلگر بازارسرمایه در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: بازارسهام بیش از ۵۰روز است که بسته شده و با توقف معاملات همراه بوده است. رییس سازمانبورس هم صرفا بر کمبود اطلاعات تاکید کردند؛ اینکه مهمترین مبنای تصمیمگیری در بازار دادههای ورودی بهبازار است یعنی همان بحث اطلاعات اما ما باید توجه کنیم که صرفا بازار با کمبود اطلاعات مواجه نیست چراکه درحال حاضر با یکانباشت ریسک روبهرو هستیم.
او افزود: اینریسک منجر بهتورشهای رفتاری برای سرمایهگذاران میشود بهاین معنی که نباید صرفا فرمولها را بهصورت ریاضی ببینیم. در بحث افشای اطلاعات نباید با دست خالی تصمیم گرفت حتی با فرض اینکه یکسری از صنایع باز شوند و صنایع آسیب دیده بسته بمانند باز هم صنایع آسیب دیده باید اطلاعات را منتشر کنند. اینها شرکتهای بزرگی هستند که مارکت کپهای بزرگی را هم داشتند و در شاخص تاثیرگذار هستند.
اینکارشناس بازارسرمایه تصریح کرد: متاسفانه اینموارد هنوز افشا نشده است. قاعدتا بازگشایی بدون اطلاعات حتی بازگشایی محدود کاملا اشتباه است چراکه دید تحلیلی بدست نمیدهد و باعث فضای ابهام میشود اما موضوع فقط کمبود اطلاعات نیست. ما عدم امکان تخلیه تدریجی اطلاعات در قیمتها را هم داریم. از اینجهت باید بستری آماده کنیم که اطلاعات بعد از دوماه تخلیه شود.
سماوی ادامه داد: جدا از موضوع افشای اطلاعات پیشنهاد من ایناست که یکمکانیسم بازگشایی لایهای مدیریت شده تعریف شود و قطعا برای آن نیاز بهمنابعی داریم که بهحمایت دولت نیز احتیاج دارد. اگر دولت میخواهد تاثیر منفی نداشته باشد باید از پرتفوهای خرد حمایت کند و ایناجازه را بدهد که هر کد معاملاتی سهام خرد(۱۰۰تا۲۰۰میلیونتومان) بهصورت لایهای بازگشایی شوند تا ریسکهای انباشت شده بهتدریج تخلیه شود.
او با بیان اینکه تعطیلی نزدیک به دوماه بازارسهام آثار منفی بهدنبال دارد، گفت: یکی از جنبههای اصلی بازارهای مالی موضوع نقدشوندگی است. یکی از مزایای بازارهای مالی نسبت بهداراییهای واقعی نقدشندگی آن است. درست است که جنگ شرایط خاصی دارد اما مدت زمان زیادی هم گذشته است. پیشنهاد من ایناست که تفکیک بازار را بهصورت لایهای داشته باشیم که عملا هم وجود داشت. اینکه صندوقهای فیکس و طلا و صندوقهای کالایی درطول جنگ باز بود اقدام خوبی بود. در حال حاضر هم بهصورت لایهای میتوان بازگشایی کرد، هم برای صنایع ریالی و هم برای صنایعی که آسیب ندیدند.
سماوی اضافه کرد: در مورد صنایعی هم که مثل فولاد آسیب دیدند نمیتوان بسته بمانند و سایر نمادها و صنایع باز شوند. باید یکبرآوردی در پرتفوهای خرد انجام شود. نیاز است که طرحهای حمایتی را اختصاص داده و منابعی را با فرض اینکه کمترین قیمت آن نماد در دوسال گذشته چقدر بوده تخصیص دهند. در اینراستا صندوقهای توسعه و صندوق تثبیت بازار میتوانند با کمترین قیمت دوسال اخیر وارد شوند تا نقدشندگی برای پرتقوهای ۱۰۰تا۲۰۰میلیون انجام شود.
اینکارشناس بورس با بیان اینکه اگر جنگ و تنش مجددا شروع شد میتوان بازار را بهحالت فعلی بازرگرداند، گفت: اکنون که فعلا آتش بس است خیلی از صنایع راه افتادند و خیلی از افراد هم نیاز بهنقدینگی دارند بنابراین بهتر است اینکار را انجام داد. البته قبل ازجنگ هم با توجه بهتحرکات تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه اینانتظار وجود داشت که سهامداران ریسک را برآورد کرده باشند. برای همین نمیتوان فقط بهسازمانبورس خرده گرفت و در اینجا بحث سواد مالی هم مطرح است.
انتظار مسیر صعودی نداریم
محمد غفوری، کارشناس و تحلیلگر بازارسرمایه نیز در اینباره اظهار کرد: بازگشایی بازارسرمایه یکی از دغدغههای مهم فعالان بازار و حتی متولیان است. اینکه بعد از بازگشایی موفقی که در دو ابزار صندوقهای کالایی و صندوقهای درآمد ثابت داشتیم بتوان یکبازگشایی موفق را هم در بازارسهام داشته باشیم.
او افزود: قطعا اینموضوع پرچالش است و بهنوعی در اینمدت مشاهده کردیم که رییس سازمانبورس هم نشستی را با فعالان بازار و تامین سرمایهها برگزار کردند. اینهمفکری میتواند باعث تصمیمات درستی شود که باید از آن خروجی دربیاید و اینخروجی درنهایت عملیاتی شود.
غفوری تصریح کرد: در نهایت راهکارها باید قبل از بازگشایی مورد توجه قرار گیرد. نباید بهگونهای باشد که بازار را رها کنیم و بعد ببینیم که چه مسیری را میرود. پس از حدود ۵۰روز بازگشایی قطعا فشار فروش خواهد داشیم برای همین باید تمهیداتی را اندیشید تا از فشار فروش کاسته شود. ما فعالان بازار در شرایط فعلی انتظار نداریم که بازارسهام ریل صعودی بگیرد. حداقل انتظار ایناست که بازگشایی بهشکل تعادلی انجام شود و بازار در سریعترین زمان بهسطح تعادل خود برسد. از طرف دیگر شاهد بودیم که دوبازوی اقتصاد کشور یعنی صنعت فولاد و پتروشیمی طی جنگ آسیب دیدند؛ صنایعی که در بازارسرمایه بسیار استراتژیک بودند و وزن مهمی از بازارسرمایه را تشکیل میدادند.
اینکارشناس بازارسرمایه با تاکید بر اینکه شفافسازی شرکتها بهدلیل محدودیتها هم دچار ابهام بوده، گفت: باتوجه بهاخباری که میبینیم سناریومحوردیدن بازار و بازگشایی بهصورت تدریجی را میتوان منطقی ارزیابی کرد. چون بازارسرمایه در شرایط فعلی خیلی با گذشته فرق کرده است. در جنگ قبلی بازگشایی بازار در سریعترین زمان خود انجام شد چراکه چالش زیرساختی در صنایع نداشتیم اما اینبار شرایط فرق میکند.
بهگفته غفوری، متولیان بازار مثل بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سازمانبورس باید نقش حمایتی را داشته باشند. چه حمایت نقدینگی و چه راهکاری که بتوانند بازار را بهسریعترین زمان خود بهسطح تعادل برساند. درهرصورت بازگشایی بازار سر و صدای جهانی خواهد داشت چراکه بازتاب آن جهانی است.
