اتحاد ۳هزاردانشمند علیه هوشمصنوعی
جهان صنعت – علم آنطورکه ما میشناسیم درمعرض تهدید تحولات سریع هوشمصنوعی است. هوشمصنوعی مولد افزایش ارسال مقالات تحقیقاتی بیکیفیت نوشتهشده با کمک چتباتها را تشدید میکند و شرکتهای فناوری قدرتمندترین مدلها را کنترل میکنند. با افزایش سرمایهگذاری در هوشمصنوعی برای علم ممکن است مدت زیادی طول نکشد تا شرکتهای فناوری بهطور موثر سوالاتی را که محققان میپرسند شکل دهند. ریاضیات بهطور خاص تحت تاثیر قرار میگیرد زیرا این رشته در قلب سیستمهای هوشمصنوعی قرار دارد. کار بسیاری از محققان ریاضی نیز بهحوزه اخلاق کشیده میشود. مدلهای هوشمصنوعی میتوانند برای جنگ یا نظارت جمعی و دامنزدن بهناآرامیهای سیاسی مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از هوشمصنوعی از طریق تقاضای سیستمها برای انرژی و آب بر محیطزیست تاثیر میگذارد. بههمین دلیل است که ۱۶نفر ریاضیدان بیانیه لیدن در مورد هوشمصنوعی و ریاضیات را نوشتند. این بیانیه از همه ریاضیدانان چه بهصورت فردی و چه بهصورت اجتماعی میخواهد که اطمینان حاصل کنند که ادغام هوشمصنوعی در این حوزه مزایا بههمراه دارد و نه آسیبهای جبرانناپذیر. هوشمصنوعی باید فرآیندها را تسریع یا بهمحققان در کسب داده کمک کند و نباید تخصص را از بین ببرد، در جامعه شکاف ایجاد کرده یا سیستم آموزشی را تضعیف کند. این بیانیه در دوم ژوئن منتشر شد. از آن زمان تقریبا ۳هزاردانشمند که اکثر آنها ریاضیدانان محقق هستند آن را امضا کردند و این بیانیه توجه سازمانهای ریاضی و مطبوعات را بهخود جلب کرده است.
با این حال بسیاری از اعضای جامعه فوریت این موضوع را درک نمیکنند. ترنس تائو، ریاضیدان که مدال فیلدز را در سال۲۰۰۶ دریافت کرد در حمایت از این اعلامیه اظهار داشت که جامعه باید سالها پیش بحث در مورد پیامدهای هوشمصنوعی را آغاز میکرد. دیگران نیز با این نظر موافقند. این بیانیه نتیجه کارگاهی در سپتامبر۲۰۲۵ در لیدن هلند است که حدود ۶۰ریاضیدان، دانشمند رایانه، مورخ، فیلسوف و دانشمند علوم اجتماعی را برای بحث در مورد مکانیزه کردن تحقیقات ریاضی گردهم آورد. همه شرکتکنندگان باوجود داشتن طیف وسیعی از دیدگاهها و پیشبینیها در مورد اینکه هوشمصنوعی چه معنایی برای این رشته دارد موافق بودند که اقدام فوری لازم است.
این بیانیه ارزشهای اصلی ریاضیات را مشخص میکند: شفافیت، صداقت علمی و انتساب مناسب کارهای قبلی با قراردادن تحقیقات جدید در متون موجود. این بیانیه استانداردهای مبتنی بر شایستگی را تعیین میکند: توانایی یادگیری و کار در ریاضیات براساس مهارتها و نه هر نوع امتیاز و بر استقلال تاکید دارد: ریاضیدانان بهعنوان یک جامعه باید در جهتگیری این حوزه حرف زیادی برای گفتن داشته باشند. این سند از ریاضیدانان میخواهد که از صحت کار خود اطمینان حاصل کنند بهعلم آزاد پایبند باشند و اطلاعات کافی ارائه دهند تا نسخههای خطی بتوانند بهطور کامل بررسی شوند. آنها باید بر تالیف انسانی اصرار داشته باشند و استفاده از هوشمصنوعی را افشا کرده و درمورد اینکه از کدام ابزارها استفاده کنند و اینکه آیا با صنعت همکاری کنند یا خیر تصمیمات اخلاقی آگاهانهای بگیرند. ارزشهای اصلی ریاضیات تحت فشار هستند. اتکا بهفناوریهای متعلق بهشرکتهای خصوصی ممکن است تحقیقات ریاضی را بهدانشمندانی محدود کند که درمورد سیستمهای مورد استفاده تا حدودی قدرت تصمیمگیری دارند یا حداقل بهمدلها دسترسی دارند. مساله دیگر این است که وقتی شرکتهای هوشمصنوعی نتایج را در پستهای وبلاگ یا بیانیههای مطبوعاتی بهجای مقالات داوریشده توسط همتایان بدون بهاشتراک گذاشتن اطلاعات زیادی در مورد نحوه آموزش مدلها اعلام میکنند، بهعلم آزاد آسیب میرسانند و باعث ایجاد هیاهو میشوند. ما از جوامع ریاضی و سایر جوامع میخواهیم که این تهدیدها را کاهش دهند. انجمنهای دانشگاهی، آژانسهای تامین مالی و ناشران باید در زمینه هوشمصنوعی برای علم تخصص ایجاد کنند. اعتبارسنجی توسط جامعه ریاضی بهعنوان مثال از طریق بررسی همتا باید بخش کلیدی پذیرش پیشرفتهای علمی باشد. بررسی درخواستهای کمک هزینه باید ارزیابی کند که آیا یک پیشنهاد با ارزشهای علمی همسو هست یا خیر.
ریاضیدانان باید در بحثهایی مانند بحثهایی که میگویند ریاضیات توسط هوشمصنوعی حل خواهد شد و پیشرفتهای هوشمصنوعی در ریاضیات منجر بههوش عمومی مصنوعی خواهد شد مشارکت کنند و دیدگاه علمی خود را بهآنها ارائه دهند. چنین ادعاهای بیاساسی نهتنها توجه مردم را جلب میکند بلکه میتواند ازطریق گمانهزنیهای زودهنگام، اضطراب عمومی را نیز ایجاد کند اما برای دیدن تهدیدات ناشی از فناوریهای فعلی هوشمصنوعی نیازی بهگمانهزنی نیست. ریاضیات چیزی بیش از حل مساله و رقابت است و نقش هوشمصنوعی در برخی از جنبههای این حوزه هنوز مشخص نیست. پیشرفت ازجمله توانایی هوشمصنوعی در حل مسائل دیرینهای که توسط ریاضیدان قرن بیستم، پل اردوش فرموله شده از نظر علمی جالب بوده اما بههمان اندازه توسعه دادههای ریاضی جستوجوی توضیحات جایگزین برای نتایج شناختهشده، انتقال اطلاعات، توسعه نظریهها و ایجاد ارتباط درون و بین رشتهها و با جهان گستردهتر نیز مهم هستند. تهدیدهای ناشی از هوشمصنوعی فراتر از ریاضیات است. ریاضیدانان باید با سایر دانشگاهیان، متخصصان، تامینکنندگان مالی، دولتها و موسسات بینالمللی همکاری کنند. سیاستگذاران باید بهطور قانونی از حقوق نویسندگان محافظت کرده، برای تفسیر نتایج و کاهش هیاهو بهدانشمندان مراجعه کنند، در زیرساختهای عمومی سرمایهگذاری کرده و صنعت هوشمصنوعی را تنظیم کنند. آموزش و سیاستهای علمی نیز نیاز بهتوجه دارند. تنها یک تلاش هماهنگ توسط ریاضیدانان و دیگران میتواند از استقلال، شفافیت و قابل اطمینان بودن علم محافظت کند.
نیچر
