آمادهسازی افکار عمومی برای شوک بنزینی
جهان صنعت – بحث از «بحران انرژی» بحث امروز و دیروز نیست و اگرچه از حدود یک سال پیش تاکنون که کشور دو جنگ ویرانگر ۱۲ و ۳۹روزه را از سر گذرانده و بهویژه در جنگ دومی که کماکان هم بهنحوی ادامه دارد، با آغاز محاصره دریایی شاهد این است که واردات کالاهای راهبردی ازجمله بنزین با بحرانی جدی مواجه شده اما واقعیت این است که بحث ناترازی و بحران انرژی و سوخت در ایران، در تمام سالهای پیش از جنگ نیز به نحوی مطرح بوده است.
با این همه اما چنانکه اشاره شد، ناترازی و انرژی در دهههای گذشته، حالا با فرسایشی شدن جنگ و ادامه محاصره دریایی، عملا به یک ابربحران جدی تبدیل شده و دستگاههای حاکمیتی را ناگزیر به واکنش کرده است. همان حاکمیتی که در سالهای گذشته هربار صحبت از احتمال افزایش قیمت بنزین به میان میآمد، این ادعاها را شایعاتی بیاساس میخواند و به جز مواردی معدود در آبانماه ۹۸ و آذرماه ۱۴۰۴، در عمل نیز آنچه دولت، مجلس و دیگر دستگاههای حاکمیتی بر آن اصرار میکردند، به کرسی مینشست و تغییری در قیمت بنزین رخ نمیداد. اما حالا بهفاصله حدود پنجماه از اجرای طرح تازه دولت که منجر به سه نرخی شدن بنزین و عملا افزایش قیمت این کالای راهبردی شد، بار دیگر زمزمههایی درخصوص افزایش قیمت بنزین به گوش میرسد آنهم در حالی که بنابر اخبار غیررسمی و آنچه شهروندان بهویژه در شهرهای جنوب و نواحی مرزی کشور گزارش دادهاند، شکلگیری بازار سیاه بنزین منجربه افزایش چندین برابری نرخ بنزین شده است.
تایید خبر افزایش نرخ بنزین ازسوی حضرتی
با این همه اما آنچه حالا بحث نرخ بنزین و احتمال قریب به وقوع افزایش قیمت این کالای راهبردی را به بحثی جدی تبدیل کرده، صرفا گزارشهای غیررسمی شهروندان در اینجا و آنجای ایران نیست بلکه حالا مقامهای ارشد دولتی نیز صراحتا در این رابطه اظهارنظر کرده و افزایش قیمت بنزین را تلویحا احتمالی قریب به وقوع خواندهاند. سهشنبه هفته جاری الیاس حضرتی که ریاست شورای اطلاعرسانی دولت را برعهده دارد، در گفتوگویی با خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی در واکنش به خبرهای منتشرشده درباره احتمال افزایش قیمت بنزین در کشور صراحتا اعلام کرد: «قصد داریم امسال مرحله دوم اصلاح نرخ سوخت را نیز اجرا کنیم.» حضرتی البته نهتنها تاکید کرده «هنوز به جمعبندی نهایی که قابل اعلام باشد، نرسیدهایم» بلکه همچنین در بخش دیگری از سخنانش مدعی شده که «شرایط کشور از نظر درآمدهای ارزی و ریالی به گونهای است که این موضوع هم برای دولت یک راهبرد و هم یک تاکتیک اجرایی محسوب میشود.» رییس شورای اطلاعرسانی دولت حتی از این هم فراتر رفته و بلافاصله پس از اذعان به تلاشهای دولت برای آنچه «اجرای مرحله دوم اصلاح نرخ سوخت» خوانده، گفته «ما اطمینان داریم که در کشور هیچ کمبودی احساس نخواهد شد!»
ماموریتهای پزشکیان به وزارت نفت برای مدیریت بحران انرژی
به فاصله کمتر از ۲۴ساعت پس از انتشار این سخنان الیاس حضرتی اما مسعود پزشکیان نیز راهی وزارت نفت شد و در نشستی تخصصی با وزیر، معاونان و مدیران ارشد این وزارتخانه، ماموریتهایی را برای آنچه «مدیریت بهینه انرژی و پتروشیمی» عنوان شده، به مسوولان ارشد وزارت نفت ابلاغ کرد. رییسجمهور که در این نشست در جریان آخرین وضعیت حوزه انرژی کشور، روند تولید و صادرات نفت، وضعیت تامین سوخت و همچنین شرایط صنعت گاز و پتروشیمی قرار گرفت، پس از استماع گزارش وزیر نفت از عملکرد مجموعه صنعت نفت طی جنگ اخیر و همچنین اقدامات فنی و مهندسی برای بازسازی زیرساختها، مدیریت شرایط پس از محدودیتها و محاصره دریایی، میزان تولید و صادرات نفتخام و فرآوردههای نفتی و وضعیت صنعت پتروشیمی و شبکه گاز کشور، بر ضرورت تبیین واقعبینانه شرایط موجود برای افکار عمومی تاکید کرد و گفت: «مردم باید بدانند که کشور در حوزه تامین بنزین و برخی حاملهای انرژی با محدودیتهایی مواجه است و عبور موفق از این شرایط نیازمند همراهی عمومی و اصلاح الگوی مصرف است.» او تاکید کرد: «باید مصرف سوخت را کاهش دهیم تا منابع حاصل از صرفهجویی بهجای واردات بنزین برای مصارف غیرضرور، در حوزه معیشت مردم، تقویت نظام حمایتی و تامین کالابرگ اقشار کمدرآمد هزینه شود.» پزشکیان تصریح کرد: «دولت نمیتواند منابع کشور را صرف واردات سوخت برای مصرفهای غیرضروری کند چراکه اولویت اصلی ما حمایت از معیشت مردم و هدایت منابع به سمت بخشهای مولد و ضروری اقتصاد است.»
رییسجمهور که در ادامه نقشهراه وزارت نفت را تشریح میکرد، با ابلاغ دو ماموریت مهم به مسوولان این حوزه گفت: «نخست، اولویتبندی تخصیص گاز به بخشهای مولد، ثروتآفرین و دارای بازدهی اقتصادی بالا است چراکه اگر از هدررفت انرژی جلوگیری شود، میتوان این منابع را در اختیار صنایع و بخشهای اقتصادی قرار داد و از این طریق میلیاردها دلار درآمد و ارزشافزوده برای کشور ایجاد کرد.» پزشکیان اضافه کرد: «ماموریت دوم تدوین نظام سهمیهبندی و تخصیص استانی براساس نیاز واقعی هر منطقه است تا با مدیریت دقیق منابع امکان تامین پایدار انرژی برای بخشهای حیاتی و راهبردی کشور فراهم شود.»
تایید احتمال افزایش نرخ بنزین ازسوی معاون پزشکیان
در شرایطی که رییسجمهور و رییس شورای اطلاعرسانی دولت بهصورت تلویحی و صریح از احتمال افزایش نرخ بنزین در آینده نزدیک سخن گفتند اما دیروز(دو روز پیش) یکی از معاونان رییسجمهور نیز در سخنانی کوتاه اما صریح به این مهم اذعان کرد. اسماعیل سقاب اصفهانی، سیاستمدار اصولگرایی که از چندی پیش با حکم رییسجمهور بهعنوان رییس سازمان بهینهسازی انرژی منصور شد، در گفتوگویی شایعه افزایش نرخ بنزین را تایید کرد و با تاکید بر اینکه برخی تاسیسات ما آسیب دیده و نیاز به صرفهجویی داریم، گفت: «در صورت اینکه با کمبود مواجه نشویم گرانی بنزین در دستورکار نیست اما اگر این موضوع رفع نشود ممکن است به نرخ سوم بنزین فکر کنیم تا بتوانیم بخشی از یارانه دولت را به بخشهای ضروری مثل دارو اختصاص دهیم.» این عضو ارشد دولت پزشکیان گفته «من هم میتوانم مثل خیلی از مسوولان بگویم مشکلی وجود ندارد اما اینگونه نیست و ما هم دچار کمبودهایی شدیم»؛ موضعی دقیقا مشابه آنچه مسعود پزشکیان و دیگر اعضای دولت بهویژه از اوایل هفته جاری بر آن تاکید داشته و پیوسته سعی کردند تا دستکم فضای افکار عمومی را برای شوکهای ناشی از افزایش نرخ بنزین و سیاستهای مشابه در افزایش قیمت کالاهای اساسی آماده کنند. هرچند مردمی که حتی پیش از آغاز جنگ هم با مشکلات غیرقابلتحمل معیشتی و اقتصادی دستوپنجه نرم میکردند بعید است درصورت آگاهی از وخامت بیشتر اوضاع در آینده نزدیک بتوانند دستکم بخشی از این فشار را مدیریت و کنترل کنند.
مواضع متناقض مجلسیها درباره افزایش نرخ بنزین
همزمان با تغییر ملموس مواضع دولتیها درقبال آسیبهای غیرقابلانکار جنگ به زیرساختهای اقتصادی کشور اتفاق عجیبی که در جریان است، بیاطلاعی مجلس یا دستکم بخشی از نمایندگان از این راهبردهای تازه دولت است. چنانکه ظرف ۲۴ساعت گذشته دوتن از اعضای کمیسیون انرژی مجلس در گفتوگوهایی جداگانه با دوخبرگزاری میانهرو مواضعی متفاوت را مطرح کردند. بر این اساس رمضانعلی سنگدوینی که در این رابطه با ایسنا گفتوگو میکرد، در پاسخ به این پرسش که آیا قرار است نرخ بنزین آزاد افزایش یابد، گفت: «تاکنون هیچگونه بحث و تصمیمی در زمینه افزایش قیمت بنزین در کمیسیون انرژی مطرح نشده است.» این نماینده اصولگرای مجلس در ادامه با تاکید بر اینکه کمیسیون انرژی با افزایش قیمت بنزین مخالف است، تصریح کرد: «اصلا موضوع افزایش قیمت بنزین مطرح نشده و کمیسیون انرژی با افزایش قیمت مخالف است. در جلسهای هم که درخصوص مدیریت مصرف داشتیم چنین مسالهای بررسی نشد.
باتوجه به شرایط کشور کمیسیون انرژی مخالف افزایش قیمت بنزین است.» این عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره برخی گمانهزنیها در خصوص تغییر سهمیهبندی بنزین نیز اعلام موضع کرد و گفت: «مباحثی درخصوص تغییر سهمیهبندی بهعنوان سیاست غیرقیمتی برای مدیریت مصرف مطرح بوده اما هنوز در کمیسیون انرژی مجلس مطرح نشده بلکه صرفا در حد طرح شخصی بوده و هیچ تصمیم رسمی یا مصوبهای در این خصوص وجود ندارد.» همزمان اما سید اسماعیل حسینی که بهعنوان سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با ایلنا گفتوگو میکرد، مواضعی متفاوت اتخاذ کرده و میگوید: «بنابر آخرین اخباری که دارم بناست سهمیه بنزین هزارو۵۰۰تومانی ۶۰لیتر باشد.
سهمیه بنزین ۳هزارتومانی ۷۰لیتر و سهمیه ۵هزارتومانی هم کلا از کارتهای شخصی جمع شود. این آخرین اخبار است.» به هر تفسیر با نگاهی به مجموعه این اظهارنظرها به نظر میرسد حتی اگر قرار بر افزایش نرخ بنزین ظرف روزها و هفتههای آینده نیز نباشد این مهم در دستورکار مسوولان قرار گرفته و دستکم در تلاشند تا در آینده نزدیک افکار عمومی را برای این شوک بنزینی ناگزیر آماده کنند؛ راهبردی که در خوشبینانهترین حالت به این معناست که احتمالا تا پیش از پایان سال باید شاهد فروش بنزین با نرخی متفاوت از این روزها باشیم.
رییسجمهور در نشستی با حضور شماری از وزیران و استانداران سراسر کشور مطرح کرد:
فصل تغییر و جلب مشارکت مردم
جهان صنعت – نشست سراسری استانداران کشور به ریاست مسعود پزشکیان، رییسجمهور و با حضور جمعی از وزیران دولت با محوریت بررسی آخرین وضعیت استانها، مدیریت شرایط ناشی از جنگ، تامین نیازهای اساسی مردم و هماهنگی برای تداوم خدمترسانی برگزار شد؛ نشستی که اگرچه بهمیزبانی وزارت کشور برگزار شد و اسکندر مومنی نیز بهعنوان وزیر کشور در آن حاضر بود اما حضور چشمگیر وزیران و اعضای تیم اقتصادی دولت نشان از این داشت که این جلسه بهمنظور بررسی راهبردها و سیاستهای دولت برای کاهش فشار اقتصادی ناشی از جنگ و محاصره دریایی برگزار شده است. جالب آنکه مسعود پزشکیان نیز در جایجای سخنانش خطاب به وزیران و استاندارانی که در این نشست حاضر بودند بر این مهم تاکید کرد. نشست سراسری استانداران در حالی با حضور استانداران استانهای تهران، قم، سمنان، گیلان، کرمانشاه، ایلام، خراسانشمالی، گلستان، لرستان، مازندران، خوزستان، کهگیلویهوبویراحمد، اردبیل، یزد و آذربایجان شرقی برگزار شد که در این نشست علاوهبر وزیر کشور وزیران صمت، اقتصاد، جهاد کشاورزی و نفت نیز حاضر بودند.
رییسجمهور که بر ضرورت بازنگری در رویکردها و شیوههای مدیریتی متناسب با اقتضائات شرایط خاص کشور اصرار دارد، گفته است: «روشهایی که تاکنون برای اداره کشور مورد استفاده قرار گرفته در شرایط کنونی پاسخگوی همه مسائل نیست.» او با تاکید بر اینکه دشمن تصور میکند میتواند با فشارهای اقتصادی، تحریم و ایجاد محدودیت تابآوری کشور را تضعیف کند، گفت: «از اینرو ضروری است با نگاهی نو روشهای جدید و راهکارهای خلاقانه برای عبور از مشکلات طراحی شود.» پزشکیان با تاکید بر اینکه یا راهی پیدا خواهیم کرد یا راهی تازه خواهیم ساخت، گفت: لازمه خنثیسازی این فشارها باور به مردم و استفاده حداکثری از ظرفیت نیروهای توانمند، خلاق، مبتکر و نخبگان کشور است. او با بیان اینکه اگر روشهای پیشین قادر به حل مسائل بوده بسیاری از مشکلات تاکنون برطرف شده بود، گفت: «باید متفاوت دید، چارچوبهای ذهنی محدودکننده را شکست و برای آینده کشور مسیرهای جدید خلق کرد.»
یکی از مهمترین محورهای سخنرانی روز گذشته پزشکیان در نشست سراسری استانداران کشور اما مساله ناترازی انرژی بود که بهویژه با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به خاک ایران و متعاقبا محاصره دریایی عملا به یک بحران تمامعیار تبدیل شده است. او گفت: «اگر برای مدیریت مصرف آب، برق، گاز و بنزین برنامهریزی دقیق نداشته باشیم در ادامه با مشکلات مواجه خواهیم شد.» رییسجمهور افزایش تابآوری کشور را نیازمند جلب مشارکت و همراهی مردم دانست و با تاکید بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف و ترویج فرهنگ صرفهجویی خاطرنشان کرد: «این مسیر باید از خود مجموعههای دولتی آغاز شود. مردم زمانی همراهی خواهند کرد که ببینند مسوولان نیز خود پیشگام صرفهجویی هستند.»
