آشوبگری نرخ بهره در بازارها
هادی بهرامی- اوراق بدهی (Debt Securities) مانند اوراق قرضه دولتی یا اوراق مشارکت شرکتی اساسا قراردادهای وامدهی هستند که در آنها سرمایهگذار به یکنهاد(دولت یا شرکت) پول قرض میدهد و در ازای آن انتظار دریافت بازدهی منظم(بهره یا کوپن) و بازپرداخت اصل پول در سررسید معین را دارد. اینابزارها نقش حیاتی در تامین مالی پروژهها و کسری بودجه دولتها دارند و بهدلیل ماهیت قراردادی خود یکجریان درآمدی نسبتا قابل پیشبینی برای سرمایهگذار ایجاد میکنند.
ازنظر ریسک اوراق بدهی بسته بهصادرکننده سطح متفاوتی از خطر نکول(عدم توانایی در پرداخت بدهی) دارند و بههمین دلیل اوراق دولتی معمولا ایمنتر از اوراق شرکتی تلقی میشوند و زمینهساز مفهومی بهنام سود بدون ریسک هستند.
نرخ سود بدون ریسک کف یا حداقل بازدهی است که هر سرمایهگذار عاقلی باید انتظار داشته باشد. اگر یکسرمایهگذاری پرریسکتر بازدهی کمتری از ایننرخ داشته باشد منطقی نیست که ریسک آن را بپذیرید. نرخ بهره (Interest Rate) که اغلب توسط بانک مرکزی تعیین یا تحت تاثیر سیاستهای پولی قرار میگیرد مبنای محاسبه اینسود بدون ریسک است و بهعنوان قیمت پول در اقتصاد عمل میکند.
نرخ بهره بالاتر بهمعنای گرانتربودن استقراض و جذابترشدن پسانداز و اوراق بدهی است درحالیکه نرخ پایینتر سرمایهگذاریهای پرریسکتر و فعالیتهای اقتصادی را تحریک میکند. باید پذیرفت که سود کمتر از نرخ بهره بهمعنای زیاندهی خواهد بود. در حقیقت اگر رشد سود خالص کسبوکار یا سرمایهگذاری مولد کمتر از نرخ بهره بدون ریسک باشد نشان میدهد سرمایهگذار نتوانسته کمترین نرخ رشد(بازده مورد انتظار کف بازار) را نیز بهدست بیاورد و متاسفانه بازنده میدان رقابتی بازارها خواهد بود!
بارها تاکید شده که رشد اسمی قیمتها و ارزش سرمایه توهمی بیش نیست. اعتقاد بر ایناست رشد واقعی و توسعه در شرکتی که نرخ رشد سود آن بهاندازه تورم و بهره بدون ریسک نباشد معنا و مفهومی ندارد. ازسوی دیگر اکثر سرمایهگذاران با رشد نمادین قیمتها و یا رشد ارزش داراییها حس قدرت پیدا میکنند در حالی که با افزایش نرخ و کاهش حجم دارایی نهتنها توسعهای در کار نبوده بلکه شاید از تورم و حداقل نرخها هم جا مانده است.
فیکس اینکام، سپر جنگی سرمایهگذاران صندوقهای درآمد ثابت
(Fixed Income Funds) را میتوان بهعنوان پناهگاههای امن و کمنوسان در دنیای پرهیجان سرمایهگذاری در نظر گرفت. اینصندوقها عمدتا داراییهای با درآمد ثابت مانند اوراق مشارکت دولتی، اوراق خزانه و سپردههای بانکی را خریداری میکنند و هدف اصلی آنها حفظ اصل سرمایه با کمترین ریسک و کسب سودی مستمر و نسبتا بالاتر از نرخ سپرده بانکی است. طبق آخرین بررسیها صندوق یاقوت آگاه با نماد یاقوت ۴۰هزارو۲۵میلیاردتومان، ثابت آوند مفید با نماد آوند ۳۴هزارو۱۷میلیاردتومان، نوع دوم کارا با نماد کارا ۳۳هزارو۶۵۶میلیاردتومان، افرا نماد پایدار با نماد افران ۳۲هزارو۲۹۴میلیاردتومان و سپر سرمایه بیدار با نماد سپر ۳۱هزارمیلیاردتومان ارزش خالص دارایی (NAV) دارند که پنج ETF بزرگ فیکس اینکام بورس بهحساب میآیند. ارزش معاملات روزانه صندوق یاقوت ۲۷۸میلیاردتومان، آوند ۹۳۰میلیاردتومان، کارا ۵۷۱میلیاردتومان، افران ۶۴۳میلیاردتومان و سپر ۲۸۳میلیاردتومان است که مقایسهها نشان میدهد صندوق آوند با اینکه در جایگاه دوم قرار دارد اما با ارزش معاملاتی بهمراتب بیشتر از صندوق یاقوت معامله میشود. نسبت ارزشبهتراکنش (NVT) صندوق یاقوت ۱۴۴واحد، آوند ۳۷واحد، کارا ۵۹واحد، افران ۵۰واحد و سپر ۱۱۰واحد برآورد میشود در حالی که همین نسبت در کل بازار بورس بهطور میانگین ۸۵۹واحد است.
در حالت کلی صندوقهای درآمد ثابت نسبتبه سهام و سایر صندوقها گردش نقدینگی قابلتوجهی دارند و سرمایهگذاران اینصندوقها هر زمان که بخواهند میتوانند با کمترین ریسک و هزینه فول نقد شوند.
۷ /۲درصد، حداقل بازده کف بازاری
طی یکماه اخیر صندوق یاقوت ۶ /۲درصد، آوند ۶ /۲درصد، کارا ۸ /۲درصد، افران ۷ /۲درصد و سپر نیز ۷ /۲درصد بازده بدون ریسک را نصیب سرمایهگذاران خود کردند. گرچه میانگین بازده ۷ /۲درصدی یکماهه پنج ETF برتر درآمد ثابت از نرخ ۹ /۷درصدی تورم و بازده ۲۲درصدی طلا کمتر است اما ۷ /۲درصد بازده حداقل نرخ مورد انتظار بوده و هردارایی یا کسبوکاری سودی کمتر از ایننرخ داشته باشد زیان خالص متحمل شده است! طی ششماه اخیر نیز بازده صندوق یاقوت ۴ /۱۶درصد، آوند ۲ /۱۶درصد، کارا ۹ /۱۶درصد، افران ۳ /۱۷درصد و سپر ۱ /۱۷درصد بهثبت رسید.
یاقوت از چشم افتاد و سپر درخشید
طی یکماه اخیر صندوق یاقوت آگاه بهمیزان ۵درصد و ثابت آوند مفید یکدرصد کاهش ارزش خالص دارایی (NAV) را تجربه کردند و درمقابل صندوق نوع دوم کارا ۱+درصد، افرا نماد پایدار ۲+درصد و سپر سرمایه بیدار ۷+درصد رشد ارزش خالص دارایی را بهثبت رساندند.
صندوق یاقوت آگاه ۲هزارو۹۲میلیاردتومان و ثابت آوند مفید ۳۹۳میلیاردتومان خروج پول داشتند درحالیکه صندوق نوع دوم کارا ۱۷۷میلیاردتومان، افرا نماد پایدار ۶۰۰میلیاردتومان و سپر سرمایه بیدار هزارو۹۱۲میلیاردتومان ورود پول را تجربه کردند. باتوجه بهنرخ بهره ۴۰ درصدی، افزایش ریسکها و ارزش بازار ۶۲۱ همتی ETFهای درآمد ثابت بورس بهنظر میرسد خروج پولها بهدلیل ترس از عدم نقدشوندگی در شرایط جنگی است وگرنه اینصندوقها با ماهیت ریسک گریزی که دارند در بازه بلندمدت همچنان ورود پول خواهند داشت.
