-
محمودی تأکید میکند که توسعه گردشگری خارجی بدون تقویت گردشگری داخلی ممکن نیست و ایران با جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر، میتواند بازار عظیمی برای سفرهای داخلی داشته باشد؛ بازاری که بهگفته او هنوز فاقد اکوسیستم تعریفشده، زیرساخت مناسب و برنامهریزی بلندمدت است. در حالی که کشورهای منطقه با چشماندازهای روشن و سرمایهگذاریهای میلیاردی در حال رقابت هستند، صنعت گردشگری ایران به حاشیه رانده شده و صدای فعالان آن کمتر به گوش تصمیمگیران میرسد.
-
ایران با برخورداری از ذخایر عظیم معدنی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قدرتهای معدنی جهان را دارد؛ اما توسعه این بخش همچنان با چالشهایی مانند ضعف اکتشاف، محدودیت سرمایهگذاری، کمبود منابع مالی و وابستگی به فناوریهای خارجی روبهروست. فعالین این حوزه معتقدند توسعه بخش معدن تنها با ساخت تجهیزات محقق نمیشود، بلکه نیازمند بومیسازی دانش فنی، توسعه فناوری، تقویت مهندسی داخلی و اعتماد به توان شرکتهای ایرانی است. شرکتهایی مانند فکور صنعت با بیش از سی سال سابقه در این حوزه توانستهاند با اجرای پروژههای بزرگ معدنی و فولادی، توسعه فناوری و مدیریت پروژههای پیچیده نقش مؤثری در تکمیل زنجیره ارزش معدن و صنایع معدنی کشور ایفا کنند و چشمانداز این صنعت را بهبود ببخشند
-
صنعت برق ایران شاید از آزمون جنگ ۱۲ روزه با حفظ پایداری شبکه عبور کرده باشد، اما به گفته فعالان این حوزه، بحران اصلی نه در میدان جنگ، بلکه در اقتصاد برق ریشه دارد. ناترازی مالی، قیمتگذاری غیرواقعی، بدهیهای انباشته، کاهش سرمایهگذاری و ضعف بهرهوری، امروز مهمترین تهدیدهای این صنعت به شمار میروند. در گفتوگوی اختصاصی با دکتر مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق ایران، از چالشهای پنهان این صنعت، نقش بخش خصوصی و الزامات عبور از بحران برق گفتهایم؛ بحرانی که حل آن تنها با ساخت نیروگاههای جدید ممکن نخواهد بود.
-
ايران در شرايط پساجنگ ایران در تلهی «ترمیم ظاهری» و شعارهای شتابزده گرفتار شود. نگاه واقعبینانه به وضعیت موجود، چنانکه دکتر علیرضا یاوری تحلیل میکند، نشان میدهد که آسیب اصلی نه فقط در خسارتهای فیزیکی، بلکه در اخلال زنجیرههای تولید نهفته است؛ جایی که لرزش صنایع مادر همچون فولاد و پتروشیمی، کل اکوسیستم صنعتی و پاییندستی را زمینگیر میکند. تمرکز بر هوش مصنوعی یا صنعت نسل چهارم، بدون اصلاح زیرساختهای پایه، تأمین انرژی پایدار، اینترنت قابلاتکا و احیای بهرهوری، چیزی جز ویترینسازی بیبنیان نیست. مسیر واقعی بازسازی از ترمیم گسستِ تاریخی میان صنعت و دانشگاه، آزاد کردن ظرفیتهای بخش خصوصی و بازگشت هوشمندانه به زنجیره ارزش جهانی میگذرد؛ جایی که اقتدار صنعتی نه با مونتاژ منفعلانه، بلکه با تحقیقوتوسعهی مسئلهمحور و بنیانهای فناورانهی اصیل شکل میگیرد.
-
اقتصاد ایران در دوران پساجنگ، نیازمند تغییری بنیادین است؛ دیگر بازسازی صرف ظرفیتهای فیزیکی برای عبور از بحران کافی نیست. آنطور که در تحلیلهای مهندس هاتف خرمشاهی تبیین شده، مسیر گذار از «خامفروشی» به «ارزشآفرینی هوشمند»، نه از روشهای سنتی، بلکه از طریق تحول دیجیتال و پیادهسازی زیرساختهای انقلاب صنعتی چهارم میگذرد. در این دوران، بقای بنگاههای اقتصادی نه در گرو حجم داراییهای سخت، بلکه در گرو بهرهوری، چابکی و تطبیق با فناوریهای نوین است. برای تحقق این هدف، ایجاد یک همافزایی راهبردی میان توانمندیهای داخلی، دیپلماسی اقتصادی و ظرفیتهای بخش خصوصی حیاتی است؛ چرا که در غیاب این رویکرد نوآورانه، بازسازی ویرانیها تنها به بازتولید ضعفهای گذشته و عقبماندگی از رقبای منطقهای منجر خواهد شد.
-
حتی اگر جنگ نیز رخ نمیداد، سال ۱۴۰۴ از منظر صنعت فولاد سالی بسیار دشوار بود. همانگونه که پیشتر نیز اشاره کرده بودم، بازار جهانی فولاد وارد فاز رکود شده بود. چین حدود ۱۳۱ میلیون تن ظرفیت مازاد برای صادرات در اختیار داشت و صادرات این کشور نسبت به سال ۲۰۲۰ حدود ۱۵۳ درصد افزایش یافته بود. این موضوع نشان میداد که حجم عظیمی از ظرفیت مازاد تولید چین روانه بازارهای جهانی شده است. همزمان تولید جهانی فولاد کاهش یافته بود و چین نیز با برخی بحرانهای داخلی مواجه شده بود؛ بنابراین بخش عمدهای از مازاد تولید خود را به بازارهای مختلف از جمله خاورمیانه عرضه میکرد. این مساله فشار قابلتوجهی بر بازارهای منطقه وارد کرد و رکود شدیدی را در بازار فولاد به وجود آورد.
-
در روزهایی که کشور تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان را پشت سر گذاشت، یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از کمبود کالا، عملکرد شبکه توزیع بود؛ صنعتی که شاید کمتر دیده میشود، اما نقش آن در حفظ پایداری زنجیره تأمین، تأمین کالاهای اساسی و آرامش بازار تعیینکننده است. صنعت پخش با سهم حدود ۹ درصدی از تولید ناخالص داخلی، در دوران بحران توانست با بهکارگیری بیش از ۱۰ هزار دستگاه خودرو، جابهجایی کالا و تأمین نیاز میلیونها نفر را در استانهای مختلف مدیریت کند. اما این صنعت امروز با چالشهایی مانند بحران نقدینگی، افزایش هزینههای عملیاتی، تأخیر در وصول مطالبات و محدودیتهای ناشی از قیمتگذاری دستوری روبهرو است؛ مسائلی که به اعتقاد فعالان این حوزه، در صورت تداوم، میتواند پایداری شبکه توزیع کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
-
تجربه ۲ جنگ، تحریمهای طولانی، اختلال در زنجیره تأمین و محدودیتهای تجاری، اقتصاد ایران را در یکی از دشوارترین دورههای خود قرار داد. اما آیا همه مشکلات تولید از بیرون مرزها نشأت میگیرد؟ به اعتقاد اکثریت کارشناسان و فعالین اقتصادی، بخش قابل توجهی از موانع تولید و تجارت، ریشه در سیاستگذاریهای داخلی، تعدد بخشنامهها و بیثباتی تصمیمات اقتصادی دارد. واحدهای تولیدی، بهویژه در صنایع غذایی و دارویی، با وجود اختلال در مسیرهای واردات، کمبود مواد اولیه و مشکلات ثبت سفارش، تلاش کردند چراغ تولید خاموش نشود. با این حال، ادامه این مسیر نیازمند کاهش مداخلات، تسهیل تجارت و اعتماد بیشتر به بخش خصوصی است.
-
در جریان جنگ، صنعت مس با حادثه یا اختلال خاصی مواجه نشد و فعالیتها مطابق روال گذشته ادامه یافت. هم در دوران جنگ و هم در شرایط فعلی، روند تولید بدون وقفه ادامه داشته و حتی در برخی بخشها توانستیم نسبت به پیشبینیهای سال گذشته، رکوردهای جدیدی نیز در تولید به ثبت برسانیم. در حوزه توسعه نیز خوشبختانه در تمام مدت جنگ، پروژههای توسعهای با وقفه مواجه نشدند به جز یک یا دو روز که به دلیل شرایط خاص و تصمیم شورای امنیت کشور یا استانها، کاهش حضور نیروی انسانی در دستور کار قرار گرفت. غیر از آن، تمامی طرحهای توسعه صنعت مس با سرعت در حال اجرا بودند. اکنون نیز با تدابیر آقای وزیر، مهندس اتابک، مجموعه ایمیدرو و تاکیدات آقای دکتر فیض، مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران، هیچیک از پروژههای توسعهای از اولویت خارج نشده است. همچنین با توجه به اینکه در بخش تولید و صادرات هیچ وقفهای نداشتیم، در تامین منابع مالی پروژههای توسعهای نیز با محدودیت یا مشکلی مواجه نیستیم.
-
منابع طبیعی بهتنهایی توسعه نمیآورند؛ آینده اقتصاد ایران در گرو فناوری، سرمایه و حکمرانی هوشمند استدر حالی که اقتصاد ایران همچنان تحت تأثیر تحولات منطقهای و تداوم شرایط جنگی با چالشهایی همچون افزایش نااطمینانی، محدودیتهای سرمایهگذاری و اختلال در زنجیرههای تأمین مواجه است، بیش از هر زمان دیگری ضرورت بازتعریف مسیر توسعه صنعتی کشور احساس میشود.