چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۸- Wednesday 22 May 2019

گروه انرژی- فروش نفت خام با خروج آمریکا از برجام و تشدید تحریم‌ها به چالش اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده چرا که اقتصاد ایران وابسته به نفت است و کاهش درآمد‌های نفتی بیش از پیش عرصه را بر کشورمان تنگ می‌کند‌.
حال در چنین شرایطی نسخه دولت برای دور زدن تحریم‌ها عرضه نفت خام ایران در بورس است اما نکته قابل تامل این است که در کشوری که بخش خصوصی واقعی وجود ندارد و بخش به اصطلاح خصوصی آن هم وابسته به نهاد‌های قدرت است، چگونه می‌تواند اهرمی برای فروش نفت به شمار رود‌.
به راستی آغاز بازی فروش نفت به نام بخش خصوصی که خود این کار را در توان خود نمی‌بیند به کام کیست؟!
یکی از سوال‌های اصلی مخالفان طرح واگذاری صادرات به بخش غیردولتی این است که در شرایطی که سایه تحریم‌های آمریکا بر سر ایران سنگینی می‌کند، آیا بخش خصوصی می‌تواند در نهایت نفت را صادر کند یا خیر؟
دیگر موردی که منتقدان به آن اشاره کرده‌اند، پالایش نفت خام است‌. اما به گفته بعضی از مسوولان شرکت ملی نفت ایران، پالایشگاه‌های دنیا حاضر نیستند با بخش خصوصی کار کنند و ترجیح می‌دهند مستقیما با شرکت ملی نفت مراوده داشته باشند‌.
بر این اساس نفت ایران صرفا می‌تواند به پالایشگاه‌هایی که دارای مجوز خرید نفت از ایران هستند فروخته شود که این کار طبیعتا توسط شرکت ملی نفت این کشور انجام می‌شود‌. بعضی دیگر معتقدند ورود بخش غیردولتی به حوزه صادرات نفت حتی با فرض موفقیت، بازار شرکت ملی نفت را «خراب» می‌کند‌.
به گفته آنها با توجه به محدودیت‌هایی که به دلیل تحریم‌های آمریکا به وجود می‌آید، بخش خصوصی ممکن است به طور موازی وارد بازارهای سنتی شرکت ملی نفت شود که در این صورت قدرت چانه‌زنی خریداران نفت ایران افزایش می‌یابد‌.
بعضی دیگر البته پیشنهاد داده‌اند که بخش خصوصی باید بازارهای جدیدی برای صادرات نفت ایران بیابد که با توجه به تحریم‌ها دست صادرکنندگان زیاد باز نیست‌. البته طرح صادرات نفت از سوی بخش خصوصی تازه نیست و مرحله اول اجرای بورس نفت به بهمن سال ۱۳۸۶ برمی‌گردد؛ زمانی که با عرضه فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی کار شروع شد. قرار بود نفت خام ایران در سومین مرحله وارد معاملات بورس شود که این کار تا سال ۹۰ عملی نشد‌.
در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، با اعمال تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران فروش نفت این کشور به کمتر از یک میلیون بشکه هم رسید‌.
در آن سال در مجموع نفت دو بار در بورس (کالا) عرضه شد که خریدار یکی از زیر‌مجموعه‌های خود شرکت ملی نفت (نیکو جرسی) بود‌. این عرضه البته بعدا چون قیمت پایه اعلامی برای بخش خصوصی بالا بود خریداری نیافت و عملا متوقف شد‌. حداقل میزان خرید در آن زمان ۵۰۰ هزار بشکه بود که حال در عرضه جدید به ۳۵ هزار بشکه کاهش یافته است‌.
دور زدن تحریم‌ها با تشکیل بازار سایه
با این تفاسیر دولت اصرار بر تکرار این تجربه دارد و محور اصلی همایش سالانه «اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی» هم به این موضوع اختصاص داده شد‌. در همین حال معاون امور بین‌الملل وزیر نفت می‌گوید: در زمان تحریم، شرایط برای حفظ بازار نفت ساده نیست اما خوشبختانه ایران اکنون به بازارهای سایه‌ای دست یافته که می‌توان از آنها برای صادرات نفت استفاده کرد‌.
امیرحسین زمانی‌نیا با بیان اینکه در جنگ نابرابر اقتصادی قرار گرفته‌ایم، افزود: شرایط برای حفظ بازار نفت ساده نیست اما برخی مسائل ما را سورپرایز کرده است‌.
وی ادامه داد: «روزی نیست که پنج یا شش خریدار جدی نفت به من مراجعه نکنند که البته به دلیل اینکه کارم فروش نفت نیست آنها را به امور بین‌الملل شرکت ملی نفت هدایت می‌کنم. ما بازارهای سایه‌ای یافته‌ایم که نمی‌خواهم درباره آنها توضیح دهم زیرا دشمنان از آن اطلاعات سوءاستفاده خواهند کرد‌.»معاون امور بین‌الملل وزیر نفت افزود: در شرایط بدی قرار نداریم و با قدرت با تحریم‌ها مقابله می‌کنیم و در این جنگ موفق خواهیم شد‌. وی همچنین افزود: برای صادرات فرآورده‌های نفتی فرصت‌های بسیاری وجود دارد که از همه آنها استفاده نشده است‌.
معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل با بیان اینکه باید اتاق فکر صادرات فرآورده‌های نفتی تشکیل شود، افزود: برای صادرات این فرآورده‌ها باید به سراغ بازارهای جدید رفت‌.
وی افزود: در کشورهای همسایه مانند عراق، ترکیه و افغانستان فرصت‌های زیادی وجود دارد که صادرکنندگان می‌توانند از آنها استفاده کنند‌.
اروپا همچنان دنبال اجرای سازوکار مبادله مالی
معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل درباره سازوکار مبادله مالی با اروپا نیز گفت: «با تماس‌های روزانه، این موضوع را از اروپایی‌ها پیگیری می‌کنیم؛ اگر چه اروپایی‌ها با نفوذ آمریکا درگیرند اما در اروپا کسی نگفته که اجرای آن ناممکن است‌.»وی ادامه داد: «به نظرم زمان زیادی نداریم تا این سازوکار به نتیجه برسد‌.»
معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل اظهار داشت: اگر این سازوکار به نتیجه برسد کمک‌کننده خواهد بود اما حلال همه مشکلات کشور به‌شمار نمی‌رود‌.
زمانی‌نیا افزود: راه‌اندازی این سازوکار به گسترش روابط تجاری و مالی با اروپا و دیگر شرکای تجاری کشور کمک خواهد کرد‌.
وی تاکید کرد: امیدواریم اروپا از فرصت‌هایی که وجود دارد استفاده کند‌.
معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل اضافه کرد: اتحادیه اروپا به علت خروج آمریکا از معاهدات بین‌المللی به این نتیجه رسیده که لازم است در روابط با آمریکا مستقلانه‌تر عمل کند‌.
تضمین صدور نفت توسط بخش خصوصی
در همین حال مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات گفت: این صندوق می‌تواند برای تسهیل صادرات نفت به دست بخش خصوصی، ضمانتنامه‌های لازم را به شرکت ملی نفت ارائه کند‌. افروز بهرامی افزود: تحریم‌های ظالمانه محدودیت‌های زیادی را در روابط بین‌المللی کشور ایجاد کرده، اما در صورت انسجام و هماهنگی نهادهای متولی در بخش پولی، مالی و تجاری آثار زیانبار تحریم‌ها کم می‌شود‌.
بهرامی ادامه داد: از جمله ریسک‌های صادرکنندگان مربوط به ریسک‌های سیاسی و اقتصادی است که صندوق ضمانت صادرات این ریسک‌ها را پوشش می‌دهد‌.
وی به روش‌های متنوع پوشش ریسک صادرات اشاره کرد و گفت: بخش خصوصی می‌تواند از ابزارهایی مانند خرید دین اسناد صادرات و ضمانتنامه‌های خدمات فنی و مهندسی استفاده کند‌.
وجود بانک اطلاعاتی گسترده از خریداران محصولات
بهرامی گفت: بانک اطلاعاتی گسترده‌ای از خریداران محصولات را در دنیا داریم که می‌توان از طریق آن میلیون‌ها خریدار ناشناخته اما معتبر را به فروشندگان معرفی کرد‌. با این اوصاف موضوع اصلی به صادرات نفت بازنمی‌گردد بلکه دریافت پول نفت مهم‌تر است‌. متاسفانه استفاده از روش‌های بانکی رایج در معاملات بین‌المللی امکان‌پذیر نیست‌. وجه نفت را هم نمی‌توان از طریق صرافی‌ها جابه‌جا کرد‌. چراکه بسیاری از خریداران نفت و فرآورده‌های نفتی ایران به خاطر قوانین پولشویی حاضر نیستند با صرافی‌ها معامله کنند و مضافا هم هزینه و هم خطر این نقل‌وانتقالات بسیار بالاست‌.

لطفا برای دریافت فایل روزنامه به آرشیو روزنامه و یا وبسایت جــــار یا پیشخوان مراجعه نمائید.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *