14 - 02 - 2023
پنج تهدید سرمایهگذاری خارجی در ۲۰۲۳
«جهانصنعت»- سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) از عوامل مهم برای رفع مشکل کمبود سرمایه محلی و بهرهوری پایین در کشورهای در حال توسعه است و منجر به ارتقای مدیریت، انتقال تکنولوژی، افزایش مهارت نیروی کار و نیز افزایش درآمدهای مالیاتی کشور میشود. آنطور که گزارش آنکتاد نشان میدهد، مجموع سرمایهگذاری مستقیم خارجی در سطح جهانی طی سال ۲۰۲۲ به دلیل تغییر چشمگیر محیط کسبوکار و سرمایهگذاری، کاهش یافته است. تنشهای ژئوپلیتیکی، افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی، افزایش نرخ بهره در اکثر اقتصادهای بزرگ، عدماطمینان در بازارهای مالی و رکود بالقوه چشمانداز سرمایهگذاری مستقیم خارجی در سال ۲۰۲۳ را نیز مختل میکند. در این راستا دولتها به ویژه کشورهای در حال توسعه باید سیاستهایی از جمله تسهیل شرایط عمومی پذیرش سرمایه، ارائه تسهیلات و سیاستهای تشویقی مناسب، شفاف کردن قوانین حمایتی و ضمانتی، حذف بوروکراسیهای اداری از طریق بهرهگیری از دولت الکترونیک، کاهش مخاطرات سیاسی، حرکت در مسیر ثبات سیاسی از طریق کاهش مناقشههای خارجی، تعامل و دیپلماسی فعال بینالمللی، ارائه تشویقهای مالیاتی مطلوب برای سرمایهگذاران خارجی، حذف موانع تجاری و سرمایهای، یکنواختی و سازگاری میان سیاستهای کلان اقتصادی و ارتقای سرمایه انسانی و تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص را به منظور گسترش FDI در سال پیشرو اجرا کرده و زمینه جذب سرمایهگذار خارجی را به سمت سرمایهگذاری داخل کشور در شرایط نابسامان جهانی فراهم کنند.
روند سرمایهگذاری جهانی در ۲۰۲۲-۲۰۱۹
بر اساس گزارش جدید اتاق بازرگانی تهران، اثرات سوء ناشی از بحرانها به اشکال گوناگونی از قبیل نرخ تورم بالا، کاهش رشد اقتصادی، رکود گسترده و کاهش اشتغال، کسری تراز پرداختها و… ظهور کرده و در سطح بینالمللی به سایر کشورها تسری مییابد. با توجه به اینکه متغیرهای کلان اقتصادی و نرخ تورم بر سرمایهگذاری خارجی موثرند، بنابراین با بروز بحران انتظار میرود سرمایهگذاری مستقیم خارجی تحت تاثیر قرار گرفته و کاهش یابد. در سال ۲۰۱۹ به واسطه بحران همهگیری کووید-۱۹، جریان سرمایهگذاری مستقیم خارجی کاهش یافت ولی روند افزایش دوباره آن از فصل سوم سال ۲۰۲۰ آغاز شد که پس از طی فرازوفرودهایی از جمله ظهور بسیاری از بحرانها در عرصه جهانی همانند وقوع جنگ در اوکراین، افزایش قیمت موادغذایی و انرژی، آشفتگیهای مالی و فشارهای بدهی، بر سرمایهگذاری خارجی در سال ۲۰۲۲ تاثیر گذاشت. روند صعودی پروژههای سرمایهگذاری مستقیم خارجی از جمله پروژههای گرینفیلد، قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه و همچنین معاملات ادغام و تملیک فرامرزی پس از فصل اول سال ۲۰۲۲ روند نزولی در پیش گرفتهاند.
در سال ۲۰۲۲، قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه و معاملات ادغام و تملیک فرامرزی به دلیل شرایط نامناسب تامین مالی، افزایش نرخ بهره و عدماطمینان به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار گرفتند. به طوری که ارزش خالص معاملات ادغام و تملیک فرامرزی و برونمرزی در سطح جهانی ۶ درصد و در آمریکا به عنوان بزرگترین بازار این معاملات، بیش از ۵۰ درصد و ارزش قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه نیز بالغ بر ۳۰ درصد، کاهش یافت. چشمانداز رشد سرمایهگذاری مستقیم خارجی در سال ۲۰۲۳ ضعیف به نظر میرسد و انتظار میرود تعداد قابلتوجهی از اقتصادها در سراسر جهان وارد رکود شوند. رشد منفی یا آهسته در اغلب اقتصادها، سختتر شدن شرایط تامین مالی، عدم اطمینان سرمایهگذاران در مواجهه با بحرانهای متعدد به ویژه در کشورهای در حال توسعه، افزایش ریسکهای مرتبط با بدهی، اثر منفی و کاهنده بر سرمایهگذاری مستقیم خارجی وارد میکند.
سرمایهگذاری گرینفیلد
سرمایهگذاری گرینفیلد، زمانی اتفاق میافتد که سرمایهگذار اقدام به احداث یک کارخانه، شرکت یا پروژه در یک زمین خالی و بیاستفاده میکند. ساخت نیروگاهها، فرودگاهها و کارخانههای جدید توسط شرکتها در کشورهای خارجی، نمونههایی از این نوع سرمایهگذاری هستند. این نوع سرمایهگذاری نسبت به سایر سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی از درجه کنترل بیشتری بر عملیات، کیفیت، فروش و آموزش برخوردار است و کاملا متفاوت با سرمایهگذاری غیرمستقیمی عمل میکند که کنترل محدود و بسیار کمی دارد. بر اساس آمار و اطلاعات آنکتاد، تعداد پروژههای گرینفیلد در نیمه اول سال ۲۰۲۲ حدود ۶ درصد رشد داشتهاند. ارزش سرمایهگذاریهای گرینفیلد در تاسیسات جدید، به دلیل چندین پروژه بزرگ و انتقال سرمایهگذاری از قراردادهای تامین مالی پروژه به سمت تامین مالی شرکتی در بخش انرژیهای تجدیدپذیر به طور قابلتوجهی (۵۴ درصد) افزایش یافته است. با توجه به تغییر شرایط تامین مالی در سال ۲۰۲۲، تامین مالی شرکتهای خصوصی تا حدی جایگزین قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژهشده که معمولا عنصر غالب در سرمایهگذاری مستقیم خارجی است، که انتقال سرمایهگذاری از قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه به گرینفیلد را در پی داشته است.
بر اساس آمار و اطلاعات موجود، سه پروژه از ۱۰ پروژه بزرگ اعلامشده در حوزه گرینفیلد مربوط به صنایع تولید نیمههادیها با ارزشی بالغ بر ۶۰ میلیارد دلار در راستای پاسخ به کمبود عرضه جهانی و بازسازی زنجیره تامین است. تعداد ۶ پروژه از ۱۰ پروژه اعلامشده مربوط به انرژیهای تجدیدپذیر است. در نوامبر ۲۰۲۲، کشور مصر میزبان بیستوهفتمین کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد موسوم به COP27 بوده است که سرمایهگذاران بسیاری را به سمت سرمایهگذاری در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر در این کشور ترغیب کرد و اعلام ۴ پروژه سرمایهگذاری در صنعت انرژیهای تجدیدپذیر در مصر گواه بر این مدعاست.
جذب سرمایه در حوزه صنایع
در سال ۲۰۲۲، ارزش پروژههای سرمایهگذاری مستقیم خارجی گرینفیلد با ۵۴ درصد رشد نسبت به سال ۲۰۲۱ حدود ۱/۱ هزار میلیارد دلار بوده است. توزیع بخشی از سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی تا حد بسیار زیادی بستگی به استراتژیها و انگیزههای اقتصادی سرمایهگذاران دارد. در سال ۲۰۲۲، صنعت تامین برق و گاز با ثبت ۲۹۱ میلیارد دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی، رتبه اول جذب سرمایهگذاری گرینفیلد را ازحیث ارزش به خود اختصاص داده است. پس از آن بخشهای تجهیزات الکترونیک و برق، اطلاعات و ارتباطات و صنایع استخراجی به ترتیب با ثبت ۱۸۱میلیارد دلار، ۱۱۴ میلیارد دلار و ۷۰ میلیارد دلار در رتبههای بعدی از حیث ارزش سرمایهگذاری قرار میگیرند که نسبت به سال ۲۰۲۱، به ترتیب ۳۲ درصد، ۸ درصد و ۵۱۰ درصد رشد داشتهاند. شایان ذکر است که طی سال ۲۰۲۲ رشد ارزش سرمایهگذاری پروژههای گرینفیلد در ۱۰ صنعت تامین برق و گاز، تجهیزات الکترونیک و برق، اطلاعات و ارتباطات، صنایع استخراجی، خودرو، حملونقل و ذخیرهسازی، ساختوساز، امور مالی و بیمه، مواد شیمیایی و همچنین فلزات اساسی و محصولات فلزی، نسبت به سال ۲۰۲۱ مثبت بوده است. تعداد پروژههای سرمایهگذاری مستقیم خارجی گرینفیلد نیز با ۶ درصد رشد در سال ۲۰۲۲ نسبت به سال ۲۰۲۱، به ۱/۱۶ هزار پروژه رسیده است. آمار و اطلاعات نشاندهنده برتری بخش فناوری و اطلاعات از نظر تعداد پروژه است که نسبت به سال ۲۰۲۱ با ۲۱ درصد رشد روبهرو شده است. همچنین صنعت خودرو با رشد منفی ۴۴ درصد نسبت به سال ۲۰۲۱، بیشترین کاهش تعداد پروژه را در میان ۱۰ صنعت مذکور داشته است. بر اساس گزارش آنکتاد، طی سال ۲۰۲۲، ارزش قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه با ۳۱ درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۲۱ به ۹۴۸ میلیارد دلار رسیده است. همچنین تعداد قراردادهای بینالمللی تامین مالی در سال ۲۰۲۲ به ۳/۲ هزار پروژه رسیده است. در سال ۲۰۲۲ صنعت انرژیهای تجدیدپذیر با ۲/۱ هزار قرارداد منعقدشده بیشترین تعداد قرارداد بینالمللی تامین مالی پروژه را داراست. شایان ذکر است که ارزش معاملات بینالمللی تامین مالی در بخش انرژیهای تجدیدپذیر در سال مزبور نزولی بوده و با ۴۲ درصد کاهش به ۴۱۱ میلیارد دلار رسیده است. پس از آن صنعت املاک صنعتی و املاک مسکونی-تجاری و مخابرات به ترتیب با ۲۵۷ پروژه، ۲۰۹ پروژه و ۱۱۰ پروژه در رتبههای بعدی قرار میگیرند که نسبت به سال ۲۰۲۱ به ترتیب ۳۸ درصد، ۱۰ درصد و ۱۸ درصد رشد داشتهاند. بررسیها نشان میدهد صنعت معدن بیشترین کاهش (۳۸ درصد) و صنعت زباله و بازیافت بیشترین رشد مثبت (۱۲۵ درصد) را نسبت به سال ۲۰۲۱ از حیث تعداد قراردادهای بینالمللی تامین مالی به خود اختصاص دادهاند. طی سال ۲۰۲۲، ارزش خالص کل معاملات ادغام و تملیک فرامرزی ۶۹۷ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، ۶ درصد کاهش داشته است. کاهش در ارزش خالص معاملات ادغام و تملیک فرامرزی در سال ۲۰۲۲ نسبت به سال ۲۰۲۱ در دو بخش تولید ۴۲ درصد و خدمات ۷ درصد ثبت شده است و در بخش پایه ۱۲۴ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، رشد ۳۶۴ درصدی را نشان میدهد. در سال ۲۰۲۲، ارزش خالص معاملات ادغام و تملیک فرامرزی در صنایع اطلاعات و ارتباطات (۱۷ درصد) صنایع استخراجی (۳۹۴ درصد) امور مالی و بیمه (۱۶ درصد) و غذا و نوشیدنی (۱۱۶ درصد) نسبت به سال ۲۰۲۱ رشد داشته است. ارزش خالص معاملات ادغام و تملیک فرامرزی در مابقی صنایع کاهش داشته و بیشترین کاهش مربوط به فعالیت تجارت با ۵۹ درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۲۱ بوده است. تعداد کل معاملات نیز ۵/۷ هزار پروژه بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱ با ۱۲ درصد کاهش روبهرو شده است. هر سه بخش پایه، تولید و خدمات از حیث تعداد معاملات به ترتیب ۴۱ درصد، ۱۶ درصد و ۹ درصد کاهش داشتهاند. نکته قابل توجه این است که با وجود رشد ارزش معاملات در بخش اولیه تعداد معاملات آن بیشترین کاهش را درمیان سه بخش مزبور داشته است. تعداد معاملات ادغام و تملیک در تمامی صنایع مذکور به جز خدمات حرفهای کاهش داشته است.
سرمایهگذاری در کشورهای در حال توسعه
نسل جدید سرمایهگذاری مستقیم خارجی، دستیابی به توسعه پایدار را هدف قرار میدهد؛ زیرا در جهان امروز، این نوع سرمایهگذاری، عامل موثری در دستیابی به رشد فراگیر و توسعه پایدار است و بیشتر کشورهای در حال توسعه تلاش میکنند تا با جذب سرمایه به برنامههای توسعه پایدار خود کمک کنند و محیط مطلوب سرمایهگذاری را برای تکمیل و تقویت تحرک سرمایهگذاری در بین بنگاههای اقتصادی بهبود بخشند. بنا به گزارش آنکتاد، طی دهه اخیر کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای دارای بازار نوظهور، به شدت در زمینه جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی به رقابت پرداختهاند و سرمایهگذاری بینالمللی به سمت این کشورها در جریان است. در سال ۲۰۲۲، ارزش کل سرمایهگذاری گرینفیلد در بخشهای توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه ۶/۲۲۹ هزار میلیون دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، رشد ۱۲۰ درصدی داشته است. ۲/۶۳ درصد از کل ارزش سرمایهگذاری در توسعه پایدار مربوط به انرژیهای تجدیدپذیر بوده است. آمار و اطلاعات موجود گویای آن است که روند سرمایهگذاری خارجی در سال منتهی به ۲۰۲۲ حاکی از همگرا شدن بلوکهای مختلف در جذب سرمایهگذاری خارجی بوده است تا از تولید محصولات آلاینده اجتناب شود و در مقابل دسترسی به سرمایهگذاری سبز به مثابه استقرار تضمین کیفیت جدی سرمایهگذاری مستقیم خارجی برای حمایت از بهبود کیفیت محیطزیست امکانپذیر شود. طی سال مزبور ارزش سرمایهگذاری انرژیهای تجدیدپذیر ۱/۱۴۵ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱ به میزان ۲۷۱ درصد رشد داشته است.
بر اساس گزارش آنکتاد، طی سال ۲۰۲۲ رشد ارزش سرمایهگذاری گرینفیلد در بخشهای توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه در صنایع مربوط به برق (به جز انرژی تجدیدپذیر) ۲۶ درصد، در صنعت مخابرات ۱۶ درصد، آب و فاضلاب و سلامت ۱۱ درصد و آموزش ۲۵ درصد نسبت به سال ۲۰۲۱ کاهش داشته است. مابقی بخشها از جمله انرژیهای تجدیدپذیر ۲۷۱ درصد، حملونقل ۶۱ درصد، غذا و کشاورزی ۷۱ درصد و سلامتی ۱۶۹ درصد نسبت به سال ۲۰۲۱ افزایش یافتهاند. در سال ۲۰۲۲ ارزش کل قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه در بخشهای توسعه پایدار کشورهای حال توسعه، ۵/۲۰۵ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱ با کاهش ۴۴ درصدی مواجه شده است. بررسیها نشان میدهد کاهش ارزش این نوع سرمایهگذاری در تمامی بخشهای توسعه پایدار به جز آب و فاضلاب و سلامت و آموزش مشهود است. ارزش این دو بخش مزبور به ترتیب با رشد ۴۳۳ درصدی و ۸۱ درصدی نسبت به سال۲۰۲۱ برابر با ۱/۶ میلیارد دلار و ۷۰۵ میلیون دلار بوده است. به گزارش آنکتاد، قراردادهای بینالمللی تامین مالی در بخش برق (به جز انرژی تجدیدپذیر) ۴۴ درصد، انرژیهای تجدیدپذیر ۴۹ درصد، حملونقل ۲۱ درصد، مخابرات ۳۹ درصد، غذا و کشاورزی ۴۴ درصد و سلامتی ۷۶ درصد کاهش را از حیث ارزش نسبت به سال ۲۰۲۱ تجربه کردهاند و بیشترین کاهش ارزش قراردادهای بینالمللی تامین مالی مربوط به سرمایهگذاری در بخش سلامت بوده است. طی سال ۲۰۲۲، تعداد پروژههای گرینفیلد در بخشهای توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه با رشد ۹ درصدی به ۴/۱ هزار پروژه رسیده است.
بخش حملونقل با ۴۰۵ پروژه بیشترین تعداد پروژه گرینفیلد در بخش توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه را در سال ۲۰۲۲ به خود اختصاص داده که نسبت به سال ۲۰۲۱، در حدود ۴۹ درصد رشد داشته است. کمترین تعداد پروژه هم متعلق به بخش برق (به جز انرژی تجدیدپذیر) بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، حدود ۴۵ درصد کاهش داشته است. در سال ۲۰۲۲، تعداد ۵۴۸ قرارداد بینالمللی تامین مالی پروژه در بخشهای توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه ثبت شده که نسبت به سال ۲۰۲۱ حدود ۸ درصد کاهش داشته است. طی سال ۲۰۲۲، بیشترین تعداد پروژه در این زمینه مربوط به صنعت انرژیهای تجدیدپذیر در حدود ۳۸۲ پروژه بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، با کاهش ۲۱ درصدی روبهرو شده است. کمترین تعداد پروژه هم مربوط به بخش سلامت با ۵ پروژه بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱، حدود ۳۸ درصد کاهش داشته است.
سرمایهگذاری خارجی اقتصادهای منتخب در ۲۰۲۲
با استناد به گزارش آنکتاد، طی سال ۲۰۲۲، در ایالات متحده آمریکا، ارزش معاملات ادغام و تملیک فرامرزی که معمولا سهم بزرگی از ورودی سرمایهگذاری مستقیم خارجی را در این کشور تشکیل میدهد، ۵۳ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت. در اکثر اقتصادهای بزرگ اروپایی به استثنای ایتالیا، پروژههای گرینفیلد جدید گزارششده با کاهش ۱۵ درصدی مواجه شد. در سال ۲۰۲۲ چین، افزایش ۱۱ درصدی در تعداد قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه و کاهش ۳۱ درصدی در تعداد پروژههای سرمایهگذاری گرینفیلد را گزارش کرده است. طی سال مزبور، برخلاف تضعیف و کاهش میزان ورود سرمایههای خارجی به بسیاری از کشورهای جهان، هند شاهد ارتقای قابلتوجهی در جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی بوده است، به طوری که آنکتاد دو برابر شدن پروژههای گرینفیلد مصوب شده و افزایش ۳۴ درصدی قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه را در این کشور گزارش کرده است. در سال ۲۰۲۲، در اقتصادهای آسهآن معاملات ادغام و تملیک فرامرزی، ۷۴ درصد کاهش و پروژههای گرینفیلد ۲۱ درصد افزایش داشته است. طی سال ۲۰۲۲، تعداد پروژههای گرینفیلد گزارششده در برزیل حدود یکسوم افزایش یافته و قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه ۱۷ درصد کاهش داشته است.
طی سال ۲۰۲۲ تعداد ۱/۱۶ هزار پروژه گرینفیلد در سراسر جهان تصویب شده است که نسبت به سال ۲۰۲۱ رشد ۶ درصدی را نشان میدهد. بر اساس گزارش آنکتاد در سال ۲۰۲۱، حدود ۵/۶۷ درصد از کل تعداد پروژههای گرینفیلد مربوط به کشورهای توسعهیافته بوده و این سهم در سال ۲۰۲۲ به ۳/۶۱ درصد کاهش یافته است. دادههای گرینفیلد برای سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که حدود ۹/۹ هزار پروژه گرینفیلد توسط کشورهای توسعهیافته، جذب شده که نسبت به سال ۲۰۲۱ با کاهش ۴ درصد مواجه شده است. در سال ۲۰۲۱، سهم کشورهای در حال توسعه از کل تعداد پروژههای گرینفیلد اعلامشده ۵/۳۲ درصد بوده که این سهم در سال ۲۰۲۲ به ۷/۳۸ درصد افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۲، حدود ۲/۶ هزار پروژه گرینفیلد در کشورهای درحال توسعه مصوب شده است که نسبت به سال ۲۰۲۱ رشد ۲۶ درصدی را نشان میدهد. آمار و ارقام در سال ۲۰۲۲ گویای این است که جریان سرمایهگذاری گرینفیلد تمایل بیشتری برای ورود به کشورهای در حال توسعه به ویژه کشورهای آفریقایشمالی و آسیایجنوبی پیدا کرده است.
تامین مالی پروژههای بینالمللی میتواند سرمایه خصوصی فرامرزی را به سمت سرمایهگذاریهای مولد، عمدتا در بخشهای زیرساختی هدایت کند. علاوه بر این، تامین مالی پروژههای بینالمللی طی چند سال اخیر به عنوان ابزاری برای تامین مالی اهداف توسعه پایدار و پر کردن شکافهای زیرساختی برای پروژههای آب و هوا اهمیت پیدا کرده است. بررسیها نشان میدهد طی سال ۲۰۲۲ حدود ۳/۲ هزار میلیارد تومان قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه در سطح جهانی سرمایهگذاریشده که نسبت به سال ۲۰۲۱ تقریبا بدون تغییر باقی مانده است. در سال ۲۰۲۲، تعداد ۴/۱ هزار میلیارد تومان قرارداد بینالمللی تامین مالی پروژه در کشورهای توسعهیافته سرمایهگذاری شده که نسبت به سال ۲۰۲۱ با رشد ۳ درصدی مواجه شده است. در کشورهای درحال توسعه نیز قراردادهای بینالمللی تامین مالی پروژه با رشد منفی ۶ درصد نسبت به سال ۲۰۲۱ به ۹۰۵ پروژه رسیده است. معاملات ادغام و تملیک فرامرزی شامل انواع گوناگون معامله از جمله ادغام، تملیک، اتحاد، مناقصه، خرید دارایی و مدیریت خرید هستند. پس از بحران همهگیری کووید-۱۹ ارزش معاملات ادغام و تملیک فرامرزی به طور قابلتوجهی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۱ به ۷۳۷ میلیارد دلار رسید. بر اساس گزارش آنکتاد، ارزش این نوع معاملات در سال ۲۰۲۲ برابر با ۶۹۷ میلیارد دلار بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱ با کاهش ۶ درصدی روبهرو شده است. طی سال مزبور ارزش معاملات ادغام و تملیک فرامرزی در کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه به ترتیب با کاهش ۵ درصد و ۶ درصد نسبت به سال ۲۰۲۱ به ۵۹۱ میلیارد دلار و ۱۰۶ میلیارد دلار رسیده است.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد