گواهی صرفه‌جویی آب در آستانه ورود به‌بورس انرژی
جهان صنعت _ بحران آب دیگر تنها یک مساله زیست‌محیطی نیست و به‌یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور تبدیل شده؛ موضوعی که افزایش بهره‌وری و مدیریت مصرف را به‌ضرورتی جدی تبدیل کرده است. در همین راستا راه‌اندازی گواهی صرفه‌جویی آب به‌عنوان ابزاری اقتصادی برای ایجاد انگیزه در کاهش مصرف در دستور کار وزارت نیرو و بازار سرمایه قرار گرفته است.
به‌گزارش باشگاه خبرنگاران، براساس این سازوکار صرفه‌جویی محقق‌شده در مصرف آب می‌تواند به‌یک دارایی قابل اندازه‌گیری و قابل معامله تبدیل شود و برای صرفه‌جو درآمد اقتصادی ایجاد کند.
اکنون با نهایی‌شدن بخش مهمی از اقدامات اجرایی این طرح در انتظار ابلاغ دستورالعمل معاملات ازسوی وزارت نیرو است تا امکان معامله گواهی صرفه‌جویی آب در بورس انرژی فراهم شود.
درصورت اجرای صحیح این بازار می‌تواند صرفه‌جویی آب را از یک توصیه عمومی به‌یک فعالیت اقتصادی تبدیل کرده و منابع مالی جدیدی را به‌سمت طرح‌های افزایش بهره‌وری هدایت کند.
در همین راستا نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به‌نهایی‌شدن اقدامات اجرایی راه‌اندازی گواهی صرفه‌جویی آب اعلام کرد: با ابلاغ دستورالعمل معاملات ازسوی وزیر نیرو زمینه آغاز معاملات این ابزار در بورس انرژی ایران فراهم خواهد شد؛ ابزاری که می‌تواند با ایجاد منافع اقتصادی انگیزه لازم برای صرفه‌جویی در مصرف آب را تقویت کند. اقدامات نهایی عرضه گواهی صرفه‌جویی مصرف آب در بورس انرژی در پاییز و زمستان سال گذشته انجام شده است.
مدیرعامل بورس انرژی افزود: هرگاه مصرف‌کنندگان آب یا پیمانکاران فعال در حوزه انتقال آب اطمینان پیدا کنند که صرفه‌جویی انجام‌شده برای آنها منافع اقتصادی به‌همراه دارد و می‌توانند صرفه‌جویی انجام‌شده را در بورس انرژی به‌فروش برسانند انگیزه بیشتری برای اجرای طرح‌های بهینه‌سازی مصرف خواهند داشت.
او تاکید کرد: این افراد می‌توانند میزان صرفه‌جویی محقق‌شده را در قالب گواهی صرفه‌جویی آب در بورس انرژی ایران عرضه کرده و به‌فروش برسانند و از منافع مالی حاصل از آن بهره‌مند شوند.
در ادامه نیز عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور نیز در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: گواهی صرفه‌جویی آب در ادامه برنامه‌های وزارت نیرو در دوره جدید برای ساماندهی فضای کسب‌وکار آب و ارتقای بهره‌وری آب دنبال می‌شود.
او افزود: به‌همین منظور طرحی با عنوان استقرار بازار بهره‌وری آب آماده شده است. پیش از این نیز اطلاع‌رسانی‌های عمومی درباره این بازار انجام شده و سازوکار آن برای بررسی‌های کارشناسی و اطلاع‌رسانی عمومی در اختیار مردم و رسانه‌ها قرار گرفته است.
بزرگ‌زاده ادامه داد: سازوکار این طرح به‌این صورت است که افرادی که پروژه‌های افزایش بهره‌وری آب و صرفه‌جویی را اجرا کنند می‌توانند با دریافت گواهی‌های صرفه‌جویی آب و عرضه آنها در بورس از مزایای این اقدام برای تامین مالی پروژه‌های خود بهره‌مند شوند.
سخنگوی صنعت آب کشور با بیان اینکه این اقدام می‌تواند نقش موثری در توسعه بهره‌وری منابع آب داشته باشد، اظهار کرد: اقدامات لازم در این زمینه انجام شده و قانونگذار نیز در قانون بودجه سال۱۴۰۵ احکام مربوط به‌آن را پیش‌بینی کرده است.
او تصریح کرد: درحال‌حاضر آئین‌نامه‌های اجرایی این طرح در دولت درحال تنظیم است و امیدواریم طی یک ماه آینده این مسیر پیش برود تا نیمه‌سال نهایی شود و بتوانیم بازار بهره‌وری آب را در نیمه‌دوم سال۱۴۰۵ فعال کنیم.
گواهی صرفه‌جویی آب چگونه عمل می‌کند؟
سازوکار گواهی صرفه‌جویی آب به‌این صورت طراحی شده که سرمایه‌گذار یا مجری طرح پروژه‌ای برای کاهش مصرف آب در منازل، واحد‌های تولیدی یا سایر بخش‌ها اجرا می‌کند. پس از اجرای طرح میزان آب صرفه‌جویی‌شده براساس یک سازوکار مشخص اندازه‌گیری و تایید می‌شود.
در ادامه میزان صرفه‌جویی تاییدشده در قالب گواهی صرفه‌جویی آب ثبت شده و گواهی صادرشده می‌تواند در بورس انرژی عرضه و خرید و فروش شود.
به‌این‌ترتیب فرد یا واحدی که با اجرای یک پروژه مصرف آب را کاهش داده علاوه‌بر کاهش هزینه‌های مصرف می‌تواند از محل فروش گواهی صرفه‌جویی نیز درآمد کسب کند.
درواقع این سازوکار تلاش می‌کند میان کاهش مصرف آب و منفعت اقتصادی ارتباط مستقیمی ایجاد کند تا سرمایه‌گذاری در طرح‌های بهره‌وری آب توجیه اقتصادی بیشتری پیدا کند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند یکی از مهم‌ترین مزیت‌های گواهی صرفه‌جویی آب تبدیل صرفه‌جویی به‌یک ارزش اقتصادی قابل معامله است. بسیاری از پروژه‌های کاهش مصرف به‌دلیل هزینه اولیه یا نبود بازگشت سرمایه کافی اجرا نمی‌شوند و ایجاد امکان فروش گواهی می‌تواند بخشی از این مانع را برطرف کند.
با این حال موفقیت این بازار تنها به‌ایجاد امکان خرید و فروش گواهی وابسته نیست. مهم‌ترین مساله تعیین دقیق میزان صرفه‌جویی واقعی است. اگر مشخص نباشد یک پروژه چه میزان آب صرفه‌جویی کرده یا امکان صدور گواهی برای صرفه‌جویی غیرواقعی وجود داشته باشد اعتماد فعالان اقتصادی به‌این بازار کاهش پیدا می‌کند.
بنابراین نظام اندازه‌گیری، گزارش‌دهی و راستی‌آزمایی باید یکی از شفاف‌ترین بخش‌های بازار بهره‌وری آب باشد. لازم است خط مبنای مصرف به‌طور دقیق مشخص شود تا میزان صرفه‌جویی واقعی هر پروژه قابل محاسبه باشد.
از سوی دیگر نقدشوندگی گواهی‌ها نیز اهمیت بالایی دارد. صرفه‌جو باید مطمئن باشد که پس از دریافت گواهی می‌تواند آن را در بازار با شرایط مناسب به‌فروش برساند. در غیراین صورت انگیزه اقتصادی برای اجرای طرح‌های جدید کاهش خواهد یافت.
در نهایت گفتنی است که راه‌اندازی گواهی صرفه‌جویی آب را می‌توان تلاشی برای پیونددادن سیاست‌های مدیریت مصرف با سازوکار‌های اقتصادی و بازار سرمایه دانست. در این مدل فرد یا بنگاهی که آب کمتری مصرف می‌کند تنها از کاهش هزینه‌های خود منتفع نمی‌شود بلکه می‌تواند صرفه‌جویی ایجادشده را نیز به‌یک ارزش اقتصادی تبدیل کند.
این رویکرد می‌تواند نگاه به‌مصرف آب را تغییر دهد؛ به‌گونه‌ای‌که صرفه‌جویی نه‌تنها یک‌مسوولیت اجتماعی و زیست‌محیطی بلکه یک‌فرصت اقتصادی برای خانوارها،صنایع و سرمایه‌گذاران باشد. حالا باید منتظر ماند و دید این‌گواهی چه‌زمانی عملیاتی خواهد شد؟
