کارنامه نامتوازن فروش بورسیها در تیرماه
سمیه حاتمی امین – بررسی عملکرد فروش صنایع در تیرماه و چهارماههنخست ۱۴۰۵ نشان میدهد اگرچه بخش قابلتوجهی از صنایع در مقایسه با تیرماه سال گذشته و میانگینهای دورهای با رشد فروش مواجه شدهاند اما شدت این رشد میان گروهها بسیار متفاوت است. در این میان، دستگاهها و وسایل ارتباطی باوجود جهش کمسابقه فروش در چهارماهه، در مقایسههای ماهانه عملکردی منفی داشتهاند. درمقابل صنایعغذایی، زراعت، محصولاتچوبی، حملونقل آبی و نهادهای مالی واسط در هر چهارمعیار عملکردی عمدتا مثبت ثبت کردهاند.
تصویر کلی فروش
بررسیها نشان میدهد روند فروش صنایع در بازار سرمایه یکدست نیست و فاصله محسوسی میان عملکرد گروهها وجود دارد. برخی صنایع در تیرماه توانستهاند رشد قابلتوجهی نسبت به سال گذشته تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر حتی نسبت به میانگینهای تاریخی خود نیز عقبنشینی داشتهاند.
پیشتازان تیرماه
در صدر جدول مقایسه تیرماه ۱۴۰۵ با تیرماه ۱۴۰۴، فنی و مهندسی با رشد ۳۵۹درصدی قرار دارد. پس از آن حملونقل آبی با ۲۱۵درصد، فعالیتهای نهادهای مالی واسط با ۲۰۷درصد، محصولات چوبی با ۲۰۵درصد و زراعت با ۱۹۵درصد قرار گرفتهاند. این ارقام نشان میدهد رشد فروش در تیرماه تنها محدود به یک حوزه خاص نبوده و طیفی از صنایع تولیدی، خدماتی و مالی را دربرگرفته است.
محصولات غذایی نیز در این مقایسه رشد ۱۳۹درصدی را ثبت کرده است. زغالسنگ با ۱۶۰درصد، فرآوردههای نفتی با ۱۵۳درصد، فلزات اساسی با ۱۵۲درصد، خردهفروشی با ۱۵۰درصد و محصولات دارویی با ۱۴۷درصد دیگر گروههایی هستند که در تیرماه نسبت به تیرماه سال گذشته رشد قابلتوجهی داشتهاند. این ترکیب از یکسو، نشاندهنده گستردگی رشد فروش در میان صنایع است و از سوی دیگر، بیانگر تفاوت جدی در وضعیت تقاضا و درآمدزایی گروههاست.
جاماندگان تیرماه
در مقابل، دستگاهها و وسایلارتباطی با افت ۵۹درصدی، محصولات کامپیوتری با افت ۵۴درصدی، پیمانکاری صنعتی با افت ۵۰درصدی و لیزینگ با افت ۴۰درصدی ضعیفترین عملکرد را در مقایسه تیرماه ۱۴۰۵ با تیرماه ۱۴۰۴ داشتهاند.
نکته قابلتوجه آن است که عملکرد منفی این گروهها فقط به مقایسه سالانه محدود نمیشود. دستگاهها و وسایلارتباطی در مقایسه با میانگین سال ۱۴۰۴ نیز افت ۹۷درصدی و در مقایسه با میانگین سال ۱۴۰۵ افت ۹۶درصدی داشته است. محصولات کامپیوتری نیز بهترتیب افت ۴۹درصدی و ۱۳درصدی را در این دومعیار ثبت کرده است.
رشد چهارماهه
در بررسی عملکرد چهارماهه، تصویر تاحدودی متفاوت میشود. دستگاهها و وسایلارتباطی که در تیرماه عملکرد ضعیفی داشته، در چهارماهه ۱۴۰۵ نسبت به چهارماهه ۱۴۰۴ رشد ۹۰۰درصدی ثبت کرده است. این اختلاف قابلتوجه میان عملکرد ماهانه و چهارماهه نشان میدهد افت تیرماه لزوما بهمعنای ضعف کلی عملکرد صنعت در سال جاری نیست و احتمالا مقایسه ماهانه تحتتاثیر تفاوت شدید پایه فروش یا تغییرات مقطعی قرار گرفته است.پس از دستگاهها و وسایلارتباطی، محصولات غذایی با رشد ۱۹۱درصدی، زراعت با ۱۹۰درصد، محصولات چوبی با ۱۸۶درصد، حملونقل آبی با ۱۷۹درصد و فعالیتهای نهادهای مالی واسط با ۱۶۱درصد بالاترین رشد چهارماهه را ثبت کردهاند.محصولاتدارویی نیز رشد ۱۴۳درصدی و زغالسنگ رشد ۱۳۹درصدی داشتهاند. ماشینآلات و تجهیزات، خردهفروشی، قند و شکر، کاشی و سرامیک و فرآوردههای نفتی نیز بهترتیب رشد ۱۳۵درصد، ۱۳۳درصد، ۱۱۶درصد، ۱۱۲درصد و ۱۱۰درصد را در چهارماهه ثبت کردهاند.در بخش میانی جدول، فلزات اساسی با رشد ۹۰درصدی، بیمه با ۸۶درصد، محصولات کاغذی با ۷۹درصد، مخابرات با ۷۶درصد، کانی غیرفلزی با ۷۶درصد، فنی و مهندسی با ۷۶درصد و بانکداری با ۷۲درصد قرار گرفتهاند.
فاصله صنایع
مقایسه تیرماه ۱۴۰۵ با میانگین سال ۱۴۰۴ نیز نکات مهمی دارد. در این معیار، انتشار، چاپ با رشد ۲۵۱درصدی در صدر قرار دارد. پس از آن حملونقل آبی با ۱۵۶درصد، محصولاتچوبی با ۱۳۵درصد، محصولاتدارویی با ۱۲۴درصد، زراعت با ۱۲۴درصد، محصولاتغذایی با ۱۲۰درصد و فرآوردههای نفتی با ۱۲۷درصد قرار گرفتهاند. در مقابل، دستگاهها و وسایلارتباطی نسبت به میانگین سال ۱۴۰۴ افت ۹۷درصدی داشتهاند. پیمانکاری صنعتی نیز افت ۶۳درصدی، محصولاتکامپیوتری افت ۴۹درصدی و لیزینگ افت ۳۱درصدی را ثبت کردهاند.
اما مقایسه تیرماه با میانگین سال ۱۴۰۵ نشان میدهد شدت رشد در بسیاری از صنایع کاهش پیدا کرده است. فنی و مهندسی با رشد ۲۳۹درصدی در صدر قرار دارد و قند و شکر با ۸۰درصد و خودرو با ۶۳درصد نیز عملکرد قابلتوجهی داشتهاند. درمقابل، دستگاهها و وسایل ارتباطی افت ۹۶درصدی و بیمه افت ۲۴درصدی را ثبت کردهاند.
نشانههای مهم فروش صنایع
یکی از مهمترین نکات این دادهها، تفاوت میان رشد فروش ماهانه و روند چهارماهه است. برای نمونه، دستگاهها و وسایلارتباطی باوجود افت شدید در تیرماه، در چهارماهه رشد ۹۰۰درصدی داشته است. چنین اختلافی نشان میدهد تحلیل عملکرد صنعت صرفا براساس یکماه میتواند تصویر ناقصی ارائه کند و بررسی روند تجمعی برای تشخیص وضعیت واقعی فروش اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، گروههایی مانند محصولاتغذایی، زراعت، محصولاتچوبی و حملونقل آبی نهتنها در مقایسه سالانه تیرماه عملکرد مثبت داشته بلکه در چهارماهه نیز رشد بالایی ثبت کردهاند. این همجهتی میتواند نشانهای از تداوم نسبی رشد فروش آنها باشد.
در سمت مقابل، پیمانکاری صنعتی، محصولاتکامپیوتری و لیزینگ در چند شاخص همزمان عملکرد ضعیفی داشتهاند. پیمانکاری صنعتی در مقایسه تیرماه با تیرماه سال گذشته افت ۵۰درصدی، در مقایسه با میانگین ۱۴۰۴ افت ۶۳درصدی و در چهارماهه افت ۵۰درصدی داشته است. محصولاتکامپیوتری نیز بهترتیب افت ۵۴درصدی، ۴۹درصدی، ۱۳درصدی و ۳۹درصدی را در چهارمعیار ثبت کرده است. لیزینگ نیز در سهمعیار نخست بهترتیب افت ۴۰درصدی، ۳۱درصدی و رشد ۵درصدی و در چهارماهه افت ۲درصدی داشته است.
تصویر نامتوازن فروش
در مجموع دادههای صنعت، تصویری از بازاری با رشد نامتوازن فروش ارائه میکند. بخش بزرگی از صنایع در چهارماهه نخست ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد داشتهاند و درمیان آنها محصولاتغذایی، زراعت، محصولاتچوبی، حملونقلآبی و فعالیتهای نهادهای مالی واسط در گروههای پیشرو قرار دارند.
با این حال، اختلاف قابلتوجه میان عملکرد ماهانه و چهارماهه برخی صنایع نشان میدهد که نمیتوان رشد یا افت فروش را بدون توجه به پایه مقایسه و روند تجمعی تفسیر کرد. جهش ۹۰۰درصدی دستگاهها و وسایلارتباطی در چهارماهه در کنار افت ۵۹درصدی تیرماه نمونه روشنی از همین موضوع است.
از منظر تحلیلی، گروههایی که در هر دو مقیاس ماهانه و چهارماهه رشد قابلتوجهی دارند، تصویر باثباتتری از بهبود فروش ارائه میکنند. در حالی که گروههایی با افت همزمان در چند شاخص، نیازمند بررسی دقیقتر عوامل اثرگذار بر درآمد و تقاضا هستند. بنابراین، برای ارزیابی عملکرد صنایع در سال ۱۴۰۵، اتکا به رشد یکماهه کافی نیست و باید همزمان روند چهارماهه، فاصله فروش با میانگینهای دورهای و استمرار رشد در ماههای بعد را در نظر گرفت.
