واردات خودروهای لوکس؛ شاید وقتی دیگر
جهان صنعت– واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور که بار دیگر به تردیدها درباره اجرای آن در شرایط جنگ، تحریم و محاصره دامن زده بود، با اعلام بسته شدن امکان ثبت آن در سامانه میخک، عملا بسته شد و به نظر می‌رسد که بازگشایی آن به آینده‌ای موکول شده است که اقتصاد کشور در شرایطی مطلوب و متعادل قرار گرفته باشد.
واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور در دو سال اخیر با این رویکرد که این گروه نیازی به تامین ارز از بازار داخلی ندارند و ارزبری این نوع خودروها فشاری به بازار داخل وارد نمی‌کند، در دستور کار قرار داشت تا به تعدیل بازار خودرو کمک کند اما گذشت زمان نشان داد که این نوع واردات نیز اثر خود را بر بازار ارز می‌گذارد به ویژه آنکه بسیاری از خودروهای وارد شده از این طریق در بازار داخلی فروخته شده و واردکننده ریال دریافتی را از طریق بازار آزاد به ارز تبدیل کرده و چند برابر ارز مصرف‌شده برای واردات آن از کشور خارج می‌کند.
صرفنظر از موضوعات مرتبط با ارز، توقف ثبت سفارش واردات خودروها به صورت تجاری از ابتدای جنگ تحمیلی سوم تاکنون از سویی و ابلاغیه جدید گمرک مبنی بر امکان واردات خودروهای لوکس وارداتی توسط ایرانیان خارج از کشور در هفته‌های اخیر بر شدت نظرات موافقان و مخالفان واردات خودرو در فضای رسانه‌ای و مجازی کشور افزوده بود؛ موافقان واردات، آن را اهرمی برای تعادل بخشی به بازاری می‌دانستند که به دلیل افزایش نرخ ارز در بازار آزاد رشد جهشی داشته و دیگر خودروی وارداتی با قیمتی کمتر از ۷میلیارد تومان در بازار پیدا نمی‌شود و مخالفان بر این اعتقاد بودند که در شرایط جنگ، تحریم و محاصره اقتصادی، اصلا واردات خودرو چه به صورت تجاری و صفرکیلومتر و چه به صورت واردات ایرانیان خارج از کشور و خودروهای کارکرده ضرورتی ندارد.
البته باید در نظر داشت خودروهایی که اخیرا به بازار عرضه شده اند، مواردی هستند که ثبت سفارش آنها در سال گذشته انجام و وارد گمرک شده بود و به دلیل شرایط اضطرار ناشی از جنگ و لزوم تخلیه کالاها از بنادر و گمرکات، از ابتدای جنگ تحمیلی تحت شرایط خاص ترخیص شدند.
چرا ارز و منشا آن برای واردات مهم است؟
از سوی دیگر با هدف مدیریت منابع ارزی کشور اعم از ارز حاصل از صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی و همچنین ارز صادرکنندگانی که ملزم به بازگرداندن آن به چرخه اقتصاد کشور هستند، از ابتدای جنگ تحمیلی سوم تاکنون، واردات انواع کالاها به کشور براساس اولویت‌هایی که وزارتخانه‌های تخصصی به بانک مرکزی اعلام می‌کنند، صورت می‌گیرد؛ همچنان‌که واردات تلفن همراه تا همین هفته گذشته ممنوع بود و به تازگی امکان واردات تجاری آن – البته نه برای تلفن‌های همراه لوکس و پرچمدار – فراهم شده است.
موضوع واردات خودرو نیز از این اصل مستثنی نیست و به همین دلیل اکنون واردات ثبت سفارشی برای واردات این خودروها صورت نمی‌گیرد تا ارزبری اتفاق نیفتد اما امکان واردات خودروهای کارکرده توسط ایرانیان خارج از کشور از محل ارز خود همچنان وجود داشت. بنابراین تامین ارز شرط اصلی واردات خودرو به شمار می‌رود یعنی پس از صدور مجوز و ثبت سفارش، باید نسبت به تامین ارز آن اقدام شود و پس از تایید منشا ارز از سوی بانک مرکزی و صدور کد ساتا، مجوز ترخیص خودرو از گمرک صادر می‌شود.
بر این اساس تنها داشتن ارز برای واردات خودرو کافی نیست و باید منشا آن نیز به تایید بانک مرکزی برسد و از همین رو در هفته‌های گذشته بانک مرکزی در مکاتبه با وزارت صمت مخالفت خود را با رویه فعلی واردات خودروهای لوکس اعلام کرده و هشدار داده بود که در صورت تداوم این روند کد ساتا صادر نخواهد کرد.
بنابراین، اینکه تعیین منشا ارز تامین‌شده برای واردات خودرو باید به تایید بانک مرکزی برسد، همین است که برخی صادرکنندگان که از بازگرداندن ارز خود رویگردان هستند، نتوانند از این طریق اولویت‌های اساسی کشور را دور زده و ارز خود را برای واردات کالاهای لوکس و غیرضرور که سودآوری بیشتری برای آنان دارد، اختصاص دهند.
دلایل مخالفت بانک مرکزی با واردات خودرو چیست؟
مهدی دارابی، دستیار ارزی رییس کل بانک مرکزی درباره علت مخالفت نهاد ناظر ارزی درخصوص واردات خودرو و حتی خودروهای وارداتی ایرانیان خارج از کشور، قرار داشتن کشور در شرایط جنگ و لزوم صیانت از منابع ارزی کشور را مورد تاکید قرار داده و گفته است: متاسفانه اتفاقی که رخ داده این است که خودرو وارد گمرک می‌شود و بعد از آن فشارهای مختلفی وارد می‌شود که باید این خودروها ترخیص شوند؛ معمولا این روش در سال‌های اخیر تکرار می‌شده که خودرو را وارد می‌کردند و سپس با اعمال فشار نسبت به ترخیص آنها اقدام می‌کردند.
وی با تاکید بر اینکه این‌طور نیست که بانک مرکزی برای واردات خودرو ارز تخصیص داده باشد، اظهار داشت: بسیاری بر این عقیده‌اند که واردات خودرو فشار به منابع ارزی داخلی نمی‌آورد بلکه این خودروها از محل ارزهای افرادی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، به کشور وارد می‌شوند و تحت عنوان واردات خودرو توسط اشخاص مقیم خارج از کشور انجام می‌شود اما بررسی‌های ما نشان می‌دهد این ارز از کف بازار جمع می‌شود بلکه حتی با فرض اینکه فرد مقیم خارج از کشور ارز در اختیار داشته و با این ارز خودرو وارد کند، نیازی به خودرو در داخل ایران ندارد بنابراین خودرویی که به کشور وارد کرده، در بازار ایران به فروش می‌رساند، از آنجایی که ریال به دست آمده را در ایران نگهداری نمی‌کند، آن را به ارز تبدیل و به خارج از کشور منتقل می‌کند. همین رویکرد در حفظ منابع ارزی کشور و اصرار بانک مرکزی برای جلوگیری از صدور کد ساتا به خودروهای لوکس موجب شد تا هادی ملکان، رییس هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان خودرو اعلام کند که به نظر می‌رسد ثبت سفارش جدیدی برای خودروهایی با ارزش ۴۰ تا ۱۰۰هزار دلار انجام نشود.
سامانه واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج از کشور غیرفعال شد
در تازه‌ترین تحولات مربوط به واردات خودروهای لوکس، سرکنسولگری ایران در دوبی شامگاه ششم مهرماه اعلام کرد که سامانه میخک برای ارائه خدمات کنسولی فعال است و تنها بخش مربوط به انتقال خودروی ایرانیان مقیم به‌دلیل به‌روزرسانی، موقتا از دسترس خارج شده است. براساس این اطلاعیه، در حال‌حاضر امکان دریافت هیچ‌گونه کد رهگیری مرتبط با انتقال خودرو از طریق سامانه میخک وجود ندارد، اما سایر بخش‌های این سامانه بدون مشکل فعال هستند. از آنجا که بیشترین حجم واردات خودرو به کشور از طریق امارات صورت می‌گیرد، این اطلاعیه را می‌توان به منزله توقف واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور تعبیر کرد تا در صورت بهبود شرایط اقتصادی کشور بتوان دوباره این امکان را فراهم کرد. البته ناگفته نماند که دستیار ارزی رییس کل بانک مرکزی امتیاز واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور را نوعی تبعیض دانسته و گفته بود: وقتی فردی که خودرویی را با ۲۰ تا ۳۰هزار دلار در خارج از کشور خریداری کرده، در نهایت آن را با ۵۰ تا ۶۰هزار دلار در ایران می‌فروشد ارزهای موجود در بازار را جمع‌آوری می‌کند و به خارج از کشور برمی‌گرداند. چرا باید به مردمی که در ایران زندگی می‌کنند اجازه واردات خودرو ندهیم ولی به افرادی که در خارج از کشور اقامت دارند اجازه دهیم تا خودرو وارد کنند؟
منبع: ایرنا
